фалсафа – дунёкараш

DOC 123.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403264472_44318.doc фалсафа – дунёқараш режа: 1. дунёкараш, унинг мазмуни ва таркиби. 2. дунёкарашнинг тарихий типлари. 3. фалсафий дунёкараш мохияти. 4. фалсафий дунёкараш функциялари фалсафа – дунёкараш к и р и ш замон шиддат билан узгариб бормокда. ижтимоий хаётимизниннг бирор сохаси йукки, замон нафасидан холи булса, замон таъсиридан айри булса. ким билсин, хх асрнинг охири- хх1 асрнинг боши инсоният тарихига узгаришлар шиддати зур бир давр сифатида кирар. кишилик жамиятидаги узгаришлар маънавиятини, ижтимоий онг шакллари ва даражаларини хам четда колдирмаётир. айтайлик, хх асрда фан ва илмий онг тубдан узгарди. у мураккаб табиатга эгалиги кашф килинди. кечагина узгармас догматларни тарғиб килиш билан чекланган дин хам модернизация жараёнларини бошидан кечирмокда. бундай шароитда фалсафа ва фан, фалсафа ва дин уртасидага тафовутлар хусусида фикр юритиш энг мухими, “фалсафа нима?” деган саволга жавбо бериш алохида ахамият касб этади. хх аср шундай масалани кун тартибига куйишини (умуман олганда, фалсафа тарихида мутахасислар бу саволга бир неча бор (агар муттасил) …
2
ди. чунки болалик чоғларимизданок олам хакидаги илк билимларимизни жамлаш билан бирга инсоният такдири, кишилар хаёти ва мамоти, орзу-умидари, ташвишлари ва кувончлари хакида уйга толамиз. шу тарика онгимизда файласуфларни асрлар мобайнида ташвишга солиб келган муаммолар юзасидан фикрлар, мулохазалар шакллани боради. олам кандай яралган? ундаги моддийлик билан маънавийлик уртасида кандай алокадорлик мавжуд? оламга зарурият устунми ёки тасодифми? оламдаги узгаришлар кай тарзда юз беради? харакат нима, прогрессчи? прогреснинг асосий мезонлари нималардан иборат? хакикатни ёлғондан кандай ажратмок лозим? виждон, маъсулият, халоллик, адолат, гузаллик деганда нимани тушуниш керак? шахснинг жамитятдаги урни кандай? инсон хаётининг мазмуни ва маъноси нимадан иборат? ушбу абадий саволлар кулами турли муаммоал хисобига бойиб бормокда. инсонпарвар, демократик жамият нима? бундай жамиятни барпо этиш рецепти мавжудми? бугунги кунда сайёрамиздаги ижтимоий-иктисодий, сиёсий ва маънавий ва экологик вазиятни кандай бахолаш керак? инсониятга тахдид солаётган хавф-хатарлардан кутулиш имкони борми? кандай килиб инсонпарварлик ғояларини саклаб колиш мумкин? хазрати инсон оламда уз урнини аниклашга, белгилашга интилиши туфайли бундай …
3
укаммал урганиши учн замин яратади, оламни яхлит холда тасаввуркилиш имконини беради. дархакикат, хар бир киши уз касбининг мохир устаси булиши билан бирга кенг дунёкарашга эга булиши зарур. дунёкараш эса инсоннинг амалий фаолияти туфайли бойиб, ривожланиб боради. шунинг учун хам фалсафани урганишни дунёкараш структураси тахлил килишдан бошлаш максадга мувофикдир. дунёкараш – инсон онгининг зарурий кисмидир. бирок у онгнинг элементларидан бири эмас, уларнинг мураккаб йиғиндисидир. билимлар, эътикодлар, фикр-мулохазалар, кайфиятлар, хис-туйғулар дунёкараш структурасидан жой олар экан, кишиларнинг олам хакидаги яхлит тасаввурларини, тушунчаларини вужудга келтиради. дунёкараш – интеграл тузилма булиб, унинг барча элементлари узаро алокадордир. дунёкараш структурасида эса энг асосий уринни умумлаштирилган билимлар эгаллайди. ушбу билимлар хажми канчалик булса, инсон дунёкараши хам шунчалик кенг булади. улардан ташкари дунёкараш структурасида кадриятлар хам алохида ахамиятга эгадир. куриниб турибдики, инсон дунёкараши икки мустахкам асосга таянади: улардан бири билимлар булса, иккинчиси кадриятлардир. хуллас, дунёкараш – карашлар, бахолар, принциплар йиғиндисидан иборат яхлит система булиб, унинг энг асосий компонентлари билим, …
4
рига асосланади ва аксинча, дунёкараш биргина хис-туйғулар махсули эмас, у аклга асосланади. турмуш ташвишлари турли хис-туйғулар, кайфиятларни вужудга келтиради. баъзилар оламни факат яхшиликлар, эзгуликлар ва байрамлардан иборат, деб тасаввур килсалар, бошкалар уни “кора рангларда” тасвирлашга мойилрокдирлар. кишининг дунёни хис этиши хам ана шундай туйғуларга боғлик. шу боисдан баъзилар оптимист булсалар, бошка бировлар пессимистик кайфият оғушида юрадилар. дарвоке, киши кайфиятига унинг жамиятдаги урни, миллати, ёши, соғлиғи ва хоказолар хам уз таъсирини утказади. айтайлик, мутлак соғлом киши билан бедаво дардга чалинган киши дунёни турлича хис этадилар. дунёкараш структурасида акл ва хис-туйғулар ирода билан чатишиб, бирлашиб кетадики, бу бутун структурага узгача характер бахш этади. дунёкарашга бирлашган элементлар амалиётда синовдан утганидан кейин, яъни шубха остига олинган фикр-мулохазаларнинг туғрилигига амин булганидан сунг эътикодга айланади. эътикод кишилар томонидан уз эхтиёжлари ва манфаатларига мос тарзда узлаштирилган, кабул килинган карашлар йиғиндисидир. бирок шуни хам эътибордан четда колдирмаслик лозимки, шак-шубхасиз кабул килинган, амалиётда кулланмай узлаштирилган карашлар догматизмни вужудга келтиради. …
5
зан “хаёт фалсафаси” дейишади. дунёкарашнинг стихияли тарзда шаклланадиган бу шакли жамиятнинг турли катламларига хос булган дунёни хис этишни ва аклнинг йуналишларини ифодалайди. хаётий-амалий дунёкараш бир хил булмайди, чунки унинг сохибларининг маълумот даражаси, интеллектуал, маънавий маданиятнинг савияси, миллати ва дини турличадир. “хаёт фалсафа” куламининг кенглиги хам шундадир. хаётий-амалий дунёкарашнинг узига хос тури кишиларнинг турли фаолият сохаларидаги билим ва тажрибалари асосида шаклланган карашлари билан боғлик. чунончи, олим дунёкараши амалдор дунёкарашидан тубдан фарк килади. шунингдек, илмий, бадиий, сиёсий ижодиёт давомида яралган ғоялар хам ижтимоий дунёкарашга, хам профессионал файласуфлар тафаккурига катта таъсир утказади. амир темур, алишер навоий, захириддин мухаммад бобур ижодининг мамлакатимиз фалсафасига таъсири бунинг ёркин далилидир. бирок шуни хам унутмаслик керакки, хаётий-амалий дунёкараш ижобий тажрибалар, анъаналарнигина эмас, хурофот ва таассубларни хам узида жамлайди. дунёни бундай тушуниш хато ва янглишишлардан хам холи эмас, баъзида эса носоғлом кайфиятлар (масалан, шовинизм, миллатчилик, иркчилик ва хоказолар) таъсири остига хам тушиб колиши мумкин. энг асосийси, унда системалик ва …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "фалсафа – дунёкараш"

1403264472_44318.doc фалсафа – дунёқараш режа: 1. дунёкараш, унинг мазмуни ва таркиби. 2. дунёкарашнинг тарихий типлари. 3. фалсафий дунёкараш мохияти. 4. фалсафий дунёкараш функциялари фалсафа – дунёкараш к и р и ш замон шиддат билан узгариб бормокда. ижтимоий хаётимизниннг бирор сохаси йукки, замон нафасидан холи булса, замон таъсиридан айри булса. ким билсин, хх асрнинг охири- хх1 асрнинг боши инсоният тарихига узгаришлар шиддати зур бир давр сифатида кирар. кишилик жамиятидаги узгаришлар маънавиятини, ижтимоий онг шакллари ва даражаларини хам четда колдирмаётир. айтайлик, хх асрда фан ва илмий онг тубдан узгарди. у мураккаб табиатга эгалиги кашф килинди. кечагина узгармас догматларни тарғиб килиш билан чекланган дин хам модернизация жараёнларини бошидан кечирмокда. бундай шароитда фалс...

DOC format, 123.0 KB. To download "фалсафа – дунёкараш", click the Telegram button on the left.

Tags: фалсафа – дунёкараш DOC Free download Telegram