фалсафанинг фан сифатида шаклланиши, унинг предмети, функциялари ва муаммолари

DOC 84.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1354356483_40384.doc www.arxiv.uz режа: 1. «фалсафа» ва «фалсафа фани» тушунчалари уртасидаги умумийлик ва айримлик. 2. фалсафа фанининг тадкикот сохаси (предмети). 3. фалсафий дунёкараш, унинг миллий ва умумбашарий мохияти. 4. фалсафа фанининг ижтимоий вазифа(функция)лари ва муаммолари. ушбу лекцияда олам-одам муносабатларини илмий тушунишда фалсафий карашларнинг алохида, бетакрор урни борлигига эътибор каратилади. фалсафанинг фан сифатида шаклланиши узок тарихий жараён булганлиги айтилади. фан сифатида унинг уз тадкикот сохаси, функциялари борлиги таъкидланади. хар бир тарихий давр муаммолари фалсафий бахс сохасига айланиши табиий хол эканлиги далилланади. 1. олам ва унда одамнинг урни муаммоси хамиша кизгин бахс-мунозара объекти булиб келган. бу муаммога илмий жихатдан ёндашишнинг карор топишида барча мамлакатлар, жумладан, узбекистон файласуфларининг хам хизматлари бор. оламни, унда одамнинг урнини фалсафий идрок этишдан аввал «фалсафа» ва «фалсафа фани» тушунчалари уртасидаги умумийлик ва айримликнинг фаркини англаб олиш мухимдир. «фалсафа» умумий ва кенг тушунча булиб, олам, унда одам ва унинг уюшмалари (жамоалари, ижтимоий харакатлари, партиялари, давлатлари ва х.к.)нинг урни, кискаси инсон …
2
донишмандлик ифодаси хисоблаганлар. натижада одатий (кундалик) онгда тарихан «фалсафа – фанлар фани», «фалсафа – фанлар онаси» деган фикр кенг таркалган. эшитилиши жозибали ва эхтиромли куринган бу иборалар остида фалсафани фан сифатида тан олмаслик максадлари ётадики, бу бизнинг давримиз учун хатарли майл (тенденция)дир. ґатто олимларнинг баъзилари ана шу акидага таяниб, фалсафа фанига муносабат белгилайдилар. ¢арб мамлакатларида эса эндиликда фалсафага эхтиёж колмади, чунки у парчаланиб, барча фанларга, айникса ижтимоий ва гуманитар фанларга таркаб кетди, деган нуктаи назардан келиб чикиб муносабат белгилаш майли кучлидир. бундай карашларни xix асрдаги позитивизм асосчиси о.конт илгари сурган булиб, у в.в.яневич, в.виндельбанд томонидан ривожлантирилди. «фалсафа – дейди виндельбанд, - барча мулкини фарзандларига улашиб, шундан сунг кашшок одам сифатида кучага улоктириб ташланган кирол лирга ухшаб колди». афсуски, бундай ²айриилмий нуктаи назарда турган ватандошларимиз хам йук эмас. бундай фикрлар хатолигини, гайриилмий эканлигини ²оявий-назарий жихатдан исботлаш долзарб вазифалардан бири булиб турибди. чунки фалсафа фан сифатида шаклланиб, уз тадкикот сохаси аникланганига анча …
3
аробий уз хулосаларида фалсафа фан сифатида илм-фан далилларига асосланиши, одам-олам муноабатлари шулардан келиб чикадиган ишонч ва каноатга таяниш лозимлигига эътиборни каратган. фалсафа фанининг конунлари, категориялари, тушунчалари, тамойиллари ва фалсафий билиш методлари шаклланиши узок тарихий даврни уз ичига олади. ана шулар оркали оламни, унда одамнинг урнини фалсафий англаш имконияти вужудга келади. биз яшаётган тарихий даврда барча кадрлар узларида фалсафий (донишмандларча) фикрлаш кобилиятига эга булишлари ижтимоий тараккиётда инсон омилининг урни ва ролини илмий англаб олишлари учун кафолат булади. 2. фалсафа фан сифатида бошка фанлардан устун хам, кам хам эмас. мохиятан фалсафа фани предметининг аникланиши бошка фанлардан фарк килмайди. чунки истаган фанни олманг, унинг предметининг аникланиши узок тарихий даврларни уз ичига олганининг гувохи буласиз. «фалсафа» атама сифатида тарихан турлича маъноларда куллаб келинди. жахондаги жуда куп олимларнинг асрлар давомидаги изланишлари, тадкикотлари натижаси сифатида «олам-одам» муносабатларига илмий-фалсафий ёндашувга имкон тугдирадиган уз тушунчалари, категориялари, конунлари, услублари, тамойиллари аник-равшан булгач, немис файласуфи гегель томонидан уларни муайян бир …
4
и аниклаш жараёнида кенг камровли тафаккур тарзига асосланиб, илмий дунёкарашни шакллантириш, инсон онги ва калбига шунга мувофик имон-эътикод рухини сингдириш илмий фалсафанинг предметидир. фалсафа фанининг тадкикот объекти билан унинг предмети уртасида якинлик бор. бирок, предмет уша объектни урганиш услуб ва усулларини хам уз ичига олади. юкоридаги таърифда бу холат инобатга олинган. сунгра, унда бизга хозиргача маълум булган таърифлардаги умумий мазмун сакланган холда бошка фалсафий окимлар, йуналишлар ва мактаблар учун характерли булган жихатлар хам хисобга олинган. уларнинг инсоният маънавий такомилидаги уйнайдиган ва уйнаётган ролларига холисона бахо беришни хам уз доирасига киритади. бу таъриф оламни билишда фалсафа фанининг бошка фанлардан фарк киладиган уз урни, йули, усули, воситалари, мезони, мароми, кадриятлари, идеаллари борлигини хам назарда тутади. оламнинг бир зарраси ва айни чо²да узи бир сирли олам булган одамнинг узи яшаётган тарихий, географик ва ижтимоий мухитда муайян урни ва уйнайдиган роли борлиги (яратувчи ёки бузувчи куч эканлиги) эътироф этилиб, буни билиш зарурати аён булади. …
5
аракатлар негизида кандай кувват ёки кудрат (энергия) ётади, у качон ва кандай пайдо булган, одам онги борликни билишга кодирми, уни уз хохишича узгартира оладими ёки йукми каби саволларга жавоб кидириш жараёнида даставвал мифологик, сунгра диний дунёкарашлар уз-узидан шаклланиб, одамларнинг ижтимоий мухитда бир-бири билан хамкор-хамнафас булиб яшашлари учун маънавий-рухий шарт-шароит яратилди. бу дунёкарашлар туфайли одам-олам муносабатлари инсонпарварлик асосида ривожланиши йулида катта тарихий тажрибалар тупландики, уларга таяниб туриб ити ва глобаллашув жараёнида одамлар, элатлар, халклар, миллатлар узаро хамкор, хамнафас, дустона алокаларда яшашлари учун янгича, тарафкашликдан холи тафаккур тарзини шакллантириш, «одам-олам» муносабатларини тула-тукис илмий узанга буриб юбора оладиган дунёкарашга кучли ижтимоий эхтиёж пайдо булмокда. чунки ити хамда одамзод маънавий олами кашшоклиги туфайли юзага келаётган муаммоларни факат илмий-фалсафий дунёкараш оркали хал килиш мумкин, холос. шунинг учун фалсафа мустакил фан эканлиги, унинг уз предмети борлигини тан олиш дунё микёсида хам, мамлакатимиз ичида хам фавкулотда мухим булиб турибди. одамзотнинг акл-идроки, унинг меваси булган фан-техника ва технология …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "фалсафанинг фан сифатида шаклланиши, унинг предмети, функциялари ва муаммолари"

1354356483_40384.doc www.arxiv.uz режа: 1. «фалсафа» ва «фалсафа фани» тушунчалари уртасидаги умумийлик ва айримлик. 2. фалсафа фанининг тадкикот сохаси (предмети). 3. фалсафий дунёкараш, унинг миллий ва умумбашарий мохияти. 4. фалсафа фанининг ижтимоий вазифа(функция)лари ва муаммолари. ушбу лекцияда олам-одам муносабатларини илмий тушунишда фалсафий карашларнинг алохида, бетакрор урни борлигига эътибор каратилади. фалсафанинг фан сифатида шаклланиши узок тарихий жараён булганлиги айтилади. фан сифатида унинг уз тадкикот сохаси, функциялари борлиги таъкидланади. хар бир тарихий давр муаммолари фалсафий бахс сохасига айланиши табиий хол эканлиги далилланади. 1. олам ва унда одамнинг урни муаммоси хамиша кизгин бахс-мунозара объекти булиб келган. бу муаммога илмий жихатдан ёндашишнинг карор...

DOC format, 84.5 KB. To download "фалсафанинг фан сифатида шаклланиши, унинг предмети, функциялари ва муаммолари", click the Telegram button on the left.