фалсафа – мафкура

DOC 132,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1354356248_40382.doc www.arxiv.uz режа: 1. мафкура дефиницияси ва ижтимоий ахамияти 2. мафкуранинг ижтимоий типлари 3. фалсафа ва мафкура 4. фалсафанинг мафкуравий функциялари к и р и ш замон шиддат билан узгариб бормокда. ижтимоий хаётимизниннг бирор сохаси йукки, замон нафасидан холи булса, замон таъсиридан айри булса. ким билсин, хх асрнинг охири- хх1 асрнинг боши инсоният тарихига узгаришлар шиддати зур бир давр сифатида кирар. кишилик жамиятидаги узгаришлар маънавиятини, ижтимоий онг шакллари ва даражаларини хам четда колдирмаётир. айтайлик, хх асрда фан ва илмий онг тубдан узгарди. у мураккаб табиатга эгалиги кашф килинди. кечагина узгармас догматларни таргиб килиш билан чекланган дин хам модернизация жараёнларини бошидан кечирмокда. бундай шароитда фалсафа ва фан, фалсафа ва дин уртасидага тафовутлар хусусида фикр юритиш энг мухими, “фалсафа нима?” деган саволга жавбо бериш алохида ахамият касб этади. хх аср шундай масалани кун тартибига куйишини (умуман олганда, фалсафа тарихида мутахасислар бу саволга бир неча бор (агар муттасил) булмаса) жавоб беришга муваффак булганлар) …
2
нги икки аср давомида файласуф-лар ушбу тушунчани маънавий ишлаб чикариш шакллари ораси-даги узаро алокадорлик механизмини характерловчи турли ғоялар, карашларнинг бир бутун, яхлит системаси сифатида талкин эта бошладилар. хуллас, «мафкура – фалсафий тушунча булиб, инсоният акл-завокати, фахм-фаросати туфайли вужудга келган турли ғояларнинг йиғиндиси, унинг маълум бир системасидир. мафкура жамият усткурмасининг энг мухим кисми булиб, сиёсий, хукукий, ахлокий, фалсафий, диний, эстетик ва бошка карашлар-нинг тупламидир».1 шунингдек, мафкура жамиятда юз бераётган ижтимоий-иктисодий, сиёсий ва маънавий-маданий жараёнлар-нинг индикатори, жамият ахлокий холати, ижтимоий-сиёсий ре-сурслари ва келажакдаги имкониятларининг курсаткичидир. мафкура хар кандай кишилик жамиятининг атрибутив хос-сасидир. чунки у кишиларнинг нафакат моддий, балки маънавий хаётида хам, нафакат жамиятнинг, балки индивиднинг хулк-ат-вори ва хатти-харакатларида хам уз ифодасини топади. бир суз билан айтганда, мафкура инсон хаётига ижтимоий мазмун бахш этади. шунинг учун хам президент и.а.каримов: «мафкура булмаса одам, жамият, давлат уз йулини йукотиши мукаррар»,-деб таъкидлаган эди.1 шуни хам айтиб утиш лозимки, мафкура борликни акс эт-тириш шаклига караб хаёлий ва …
3
атиш мумкин. паралогизмга асосланган мафкура хатоларга, яъни борликни нотуғри, лекин беғараз акс эттиришга таянади. софизмга асос-ланган мафкура эса вокеликни атайин бузиб курсатиш окибатида вужудга келади. аксарият холларда бундай мафкура ғайриинсоний характерга эга булади. нацизм, иркчилик, коммунизм мафкуралари бунинг яккол далилидир. софизмга асосланган мафкурани вужудга келтирувчи омил-лардан бири партиявийликдир. чунки партиявийликка асосланган мафкура у ёки бу синф, ижтимоий гурух ёки сиёсий партия мак- садлари ва манфаатларини бошка синф, гурух ва партия максад ва манфаатларидан устун куяди. окибатда вокеликдаги фактлар хам шу гурух ёки партиянинг манфаатларига мос тарзда талкин эти-лади. масалан, жахон социализм системасини куллаб-кувватлаш ва кенгайтириш тарафдори булган кпсс чехословакияга совет танкларининг бостириб киришини, польшадаги демократик узга-ришларнинг буғиб ташланишини, афғонистонга нисбатан тажо-вузкорликни капитализм реваншига йул куймаслик, кардош мам-лакатларга ёрдам кулини чузиш акцияси деб изохлаган эди. аслида бу вокеаларнинг барчаси агрессиядан узга нарса эмасди. немис миллатининг «софлиги», «тозалиги» хусусида «кайғурган» фа-шистлар хам яхудийларга нисбатан амалга оширилган геноцидни тарихий зарурият деб атаган эдилар. …
4
иши мумкинлигига амин буламиз. хозирги замон файласуфлари хар кандай мафкура турт йул билан вужудга кел-тирилади, деб хисоблайдилар: 1. конденсация.мафкура кундалик онгда мавжуд булган маф-куравий тасаввурларнинг кайта ишланиши, системалаштирилиши ва назарий даражага кутарилиши натижасида хосил булади. эко-номизм мафкураси, хозирги замон экологик харакати мафкураси худди шу йусинда шаклланган. 2. конвергенция. мафкура икки ёки ундан ортик мафкура-лардаги турли элементларнинг бирлаштирилиши окибатида ву-жудга келиши мумкин. бугунги кунда буюк британияда илдиз от-ган неоконсерватизм мафкураси айнан ана шу йул билан таркиб топган: унда америка «интеллектуал» неоконсерватизми ва европа неоконсерватизмининг ахамиятли ғоя хамда концепциялари бир-лаштирилган. саксонинчи йиллар уртасида ақшда юзага келган неолиберализм мафкураси хам анъанавий либерализм ғояларини бугунги кун либерализми мафкурасидаги ахамиятли ғоялар билан синтез килиш хосиласидир. 3. дивергенция. янги мафкура эски мафкура таркибидан жой олган бирор бир элемент негизида юзага келиши мумкин. масалан, францияда етмишинчи йиллар охирида инкирозга юз тутган сул радикализмининг бир-бирига зид булган икки ғояси негизида хар кандай инкилобни инкор этадиган «янги француз файласуфлари» …
5
нланди. инквизиция йилларида дин акидаларига туғри келмаган илмий кашфиётлар йукка чикарилгани каби совет хокимияти йилларида давлат манфаатларига зид булган шахсий манфаатлар бархам топтирилди. натижада шахс уз халки кадриятларидан бегоналашди, жамият максадларини кабул килмай куйди. демократик жамият шароитида мафкура «шахс, жамоа, жамият манфаатларини уйғунлаштирмоғи даркор. шахс билан жамоа, шахс билан жамият орасида вужудга келган хар кандай зиддиятларни, муаммоларни бартараф этиш учун мафкуравий мухит яратилиши лозим».1 шахс хукуклари ва эркинлиги, шахс манфаатларининг устуворлиги таъминламас экан, инсонпарвар, демократик жамият барпо этиб булмайди. 2.бирдамлик. бугунги кунда карийб хар кандай кишилик жа-мияти купмиллатлилик хусусиятига эга. шундай экан, хакконий, инсонпарвар мафкура жамиятдаги барча миллат ва элатларнинг фаровон турмуши хамда эркин мехнатини таъминламоғи, уларнинг эхтиёж ва манфаатларининг кондириб борилиши учун замин хо-зирламоғи, хар кандай сепаратик харакатларнинг олдини олмоғи лозим. бинобарин, миллий истиклол мафкураси хам нафакат узбек мафкураси, балки узбекистон халклари мафкураси булиши шарт. акс холда шовинистик кайфиятлар ва карашларнинг илдиз оти-шига кенг йул очиб берилади. бунга мисол …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "фалсафа – мафкура"

1354356248_40382.doc www.arxiv.uz режа: 1. мафкура дефиницияси ва ижтимоий ахамияти 2. мафкуранинг ижтимоий типлари 3. фалсафа ва мафкура 4. фалсафанинг мафкуравий функциялари к и р и ш замон шиддат билан узгариб бормокда. ижтимоий хаётимизниннг бирор сохаси йукки, замон нафасидан холи булса, замон таъсиридан айри булса. ким билсин, хх асрнинг охири- хх1 асрнинг боши инсоният тарихига узгаришлар шиддати зур бир давр сифатида кирар. кишилик жамиятидаги узгаришлар маънавиятини, ижтимоий онг шакллари ва даражаларини хам четда колдирмаётир. айтайлик, хх асрда фан ва илмий онг тубдан узгарди. у мураккаб табиатга эгалиги кашф килинди. кечагина узгармас догматларни таргиб килиш билан чекланган дин хам модернизация жараёнларини бошидан кечирмокда. бундай шароитда фалсафа ва фан, фалсафа ва дин урт...

Формат DOC, 132,5 КБ. Чтобы скачать "фалсафа – мафкура", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: фалсафа – мафкура DOC Бесплатная загрузка Telegram