фалсафа – методология

DOC 120,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1403264554_44319.doc фалсафа – методология режа: 1. методология: тушунчалари ва таркиби. 2. гипотеза ва назария – туғри методология махсули. 3. фалсафий методология мохияти. 4. фалсафий методология функциялари к и р и ш замон шиддат билан узгариб бормокда. ижтимоий хаётимизниннг бирор сохаси йукки, замон нафасидан холи булса, замон таъсиридан айри булса. ким билсин, хх асрнинг охири- хх1 асрнинг боши инсоният тарихига узгаришлар шиддати зур бир давр сифатида кирар. кишилик жамиятидаги узгаришлар маънавиятини, ижтимоий онг шакллари ва даражаларини хам четда колдирмаётир. айтайлик, хх асрда фан ва илмий онг тубдан узгарди. у мураккаб табиатга эгалиги кашф килинди. кечагина узгармас догматларни таргиб килиш билан чекланган дин хам модернизация жараёнларини бошидан кечирмокда. бундай шароитда фалсафа ва фан, фалсафа ва дин уртасидага тафовутлар хусусида фикр юритиш энг мухими, “фалсафа нима?” деган саволга жавбо бериш алохида ахамият касб этади. хх аср шундай масалани кун тартибига куйишини (умуман олганда, фалсафа тарихида мутахасислар бу саволга бир неча бор (агар муттасил) …
2
г мазмунини очиб беришдан, яъни таърифлашдан бошланмоги даркор. бирок таърифнинг хам узига хос мушкулликлари бор. гап шундаки, хар кандай система мухим ва номухим белгиларни узида жамлайди. системани номловчи тушунча эса факат мухим белгиларни ифодаламоги, шу тушунчага берилган таърифда ана шу мухим белгилар санаб утилмоги шарт. лекин системани тадкик килган мутахасислар тадкикотнинг ракурсига караб, у ёки бу белгиларни мухим деб хисоблайдилар ва уз таърифларини хам ана шу нуктаи назардан баён киладилар. “методология” тушунчасининг таърифланиши хам ана шу хусусиятдан холи эмас. шу боисдан биз мазкур тушунчани тугридан-тугри таърифлашдан аввал унинг турлича талкинларини тилга олиб утишни маъкул топдик. “методология” тушунчасига турлича таъриф берадилар. хусусан, в.ядовнинг фикрига кура, “методология-илмий тадкикот принциплари системасидир”. албатта, принциплар методологиянинг мухим таркибий кисмларидан биридир, лекин методология нафават норматив коидалар, балки муаммолар ва ёндашувлар, услублар, усулларни хам узи ичига олади. шу сабабли в.ядовнинг фикрига кушилиб булмайди. методологияни методлар хакидаги таълимот сифатида талкин этган. а.хожибоев, п.алексеев, а.паниннинг мулохазаларини хам асос килиб …
3
и ташкил этиш ва амалга ошириш йуллари хакидаги таълимотдир”. инсон фаолиятини ташкил этиш ва амалга ошириш йуллари хакидаги таълимотдир” . инсон фаолиятининг турлари ва воситалари уларнинг ривожланганлиги даражасига, ечилиши зарур булган муаммолар характерига боглик. методологиянинг асосий максади ана шу “инсон – муаммо” системасидаги рационал, аклга мувофик муносабатлар дастурини яратиш ва уни руёбга чикаришдан иборат. бизнинг фикримизча, айнан ана шундай таърифгина “методология” тушунчасининг мазмунини тулик очиб бера олади. методологиянинг фалсафий муаммолари шаркда зардуштийлик таълимотида, абу наср форобий, абу али ибн сино, нажмиддин кубро, азизиддин насафийларнинг фалсафасида тахлил килинган. гарбда эса методологиянинг фалсафий муаммолари сукрот, платон, аристотель, ф.бэкон, р.декарт, и.кант, ф.шеллинг, г.гегель, к.маркс, г.хакен, л.пригожин ва бошкалар томонидан урганилган. хусусан, платон, урта асрда ижод килган схоластлар ва г.гегель диалектика, р.декарт радикал шубха, и.кант априор билиш ва аклни танкид килиш, к.маркс тарихни материалистик тушуниш, марксистлар материалистик диалектика, л.пригожин ва г.хакен синергетика услубларини шакллантирдилар. юкорида тилга олинган функциялар хакида маълумотга эга булиш метологияни структуравий-функционал …
4
туриб структуравий-функционал тахлил килиш эхтиёжи шакллана борди. хуллас, хозирги замон методологиясида билиш муаммоларининг динамикаси, билиш воситаларининг маданий-тарихий табиати категориялар ва тушунчалар мазмунининг узгарувчанлиги, янги услублар, усуллар ва принципларнинг шаклланиши билан боглик муаммолар алохида ахамият касб этмокда. мазкур муаммоларга доир мулохазалар катор янги фалсафий тасаввурларни юзага келтирди. хусусан, методология муаммоларини тадкик килаётган мутахасисларнинг таъкидлашларича, методология нафакат билиш жараёнини тахлил килишга, балки инсон томонидан ижтимоий борликни узлаштириш максадида ташкил килинган фаолият схемасини урганишга хам интилмоги даркор. афсуски, узбек фалсафасида мазкур муаммога багишланган илмий тадкикот ишлари сони нихоятда кам. методология муаммолари кейинги йилларда чоп этилган санокли китоблар ва маколалардагина тадкик килинади. бирок методологиянинг структуравий тахлилига багишланган бирор фундаментал монография ёки илмий-фалсафий адабиётларда “методология” ва “метод”, “услуб” ва “усул” тушунчаларини палапартиш ишлатиш холлари руй бермокда, катор чалкашликларга йул куйилмокда. масалан, ж.туленов ва з.гофуровлар “метод” тушунчасини “усул” тушунчаси билан тенглаштиради. натижада “илмий метод нима?” деган саволга жавобан “усул” тушунчасининг таърифи келтирилади. м.ахмедова ва в.хан тахрири …
5
ик”, “кийинчилик”сузларидан олинган булиб, кенг маънода хал этилиши зарур булган мураккаб назарий ёки амалий масалани англатади. тор маънода эса муаммо деганда маълум максадга эришиш имконини берадиган воситалар камлик килган, самара бермай куйган вазиятни тушунадилар. хар кандай тадкикот ижодий характерга эга булгани туфайли муаммонинг аникланиши ва тугри куйилиши билан боглик. айрим холларда “муаммо” тушунчасини “масала” тушунчаси билан киёслайдилар. лекин хар кандай масала хам муаммо даражасига кутарилавермайди. аввалдан маълум булган билим мазмуни ва хажмини аниклаш максадида ифодаланган масалани муаммо деб булмайди. муаммо хам инсоният учун маълум булган билимларга таянади, лекин у янги жараёнлар, ходисалар, вокеалар, таркиблар ва конунларнинг хали маълум булмаган мохиятини очиб бериш максадида шакллантирилади. ана шундай характерга эга булган масалагина муаммо сифатида тан олиниши мумкин. бошкача айтадиган булсак, муаммо- бу билимсизлик, билимнинг етишмаслиги хакидаги билимдир. муаммо инсон билиш фаолиятининг асосини ташкил этиши, тадкикот йуналишини белгилаши учун хакконий характерга эга булиши, кун тартибига тугри куйилиши зарур. юзаки муаммолар ёки хакконий булсада, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "фалсафа – методология"

1403264554_44319.doc фалсафа – методология режа: 1. методология: тушунчалари ва таркиби. 2. гипотеза ва назария – туғри методология махсули. 3. фалсафий методология мохияти. 4. фалсафий методология функциялари к и р и ш замон шиддат билан узгариб бормокда. ижтимоий хаётимизниннг бирор сохаси йукки, замон нафасидан холи булса, замон таъсиридан айри булса. ким билсин, хх асрнинг охири- хх1 асрнинг боши инсоният тарихига узгаришлар шиддати зур бир давр сифатида кирар. кишилик жамиятидаги узгаришлар маънавиятини, ижтимоий онг шакллари ва даражаларини хам четда колдирмаётир. айтайлик, хх асрда фан ва илмий онг тубдан узгарди. у мураккаб табиатга эгалиги кашф килинди. кечагина узгармас догматларни таргиб килиш билан чекланган дин хам модернизация жараёнларини бошидан кечирмокда. бундай шароитда ...

Формат DOC, 120,0 КБ. Чтобы скачать "фалсафа – методология", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: фалсафа – методология DOC Бесплатная загрузка Telegram