фанлар тизимида фалсафа ва унинг асосий хусусиятлари

DOC 64,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1403343888_44829.doc фанлар тизимида фалсафа ва унинг асосий хусусиятлари режа: 1. фалсафанинг фан ва мафкура билан алокадорлиги. 2. фалсафа хамда инсоншунослик фанлари ва санъат. 3. фалсафа донишмандликнинг узи сифатида. фалсафа фани узок тарихий даврларни босиб утди. оламни илмий билиш эхтиёжи ундан турли фанлар ажралиб чикишига сабаб булди. табииётшунослик ва инсоншунослик фанларининг шаклланишига ил²ор фалсафий карашлар канчалик ижобий таъсир курсатган булса, уз навбатида бошка фанлар, хатто сиёсий ва мафкуравий карашлар хам тарихан фалсафий карашларга уз таъсирини утказиб келмокдалар. 1. фалсафий фикрлар олам ходисотлари сабабли бо²ланишини излаш, хакикатни топишга булган одамзотдаги кучли интилиш туфайли ривожланиб борди. дунёкараш структурасида билиш субъектларининг тубдан янгича карашларга эга булиши афсонавий (мифологик) карашлар урнини том маънода илмий йуналишлар эгаллай бошлади. умуман олам ва унга одам муносабатлари хакида мифологик ва диний дунёкарашлар доирасига си²майдиган янгича ²оялар, нуктаи назарларнинг пайдо булиши натижасида табииётшунослик фанлари, сунгра жамиятшунослик, инсоншунослик, техникашунослик фанлари юзага келдики, булар олам ту²рисидаги анъанавий тасаввурлар урнини эгаллай бошлади. фалсафий …
2
, «атом» хакидаги фикр фалсафий карашлар натижаси б´лса-да, аммо унинг мазмун-мохияти эксперементал тарзда табииётшунослик фанлари томонидан исботланди. ернинг думало²лиги, ´з ´ки атрофида айланиши т´²рисидаги илмий-тахминлар хам файласуфлар ижоди эди. аммо у табииётшунослик фанлари томонидан ´з исботини топгач, дунёкарашда жиддий ´згаришлар содир б´лди. билиш вокеликдаги англанган аник хиссий ва тушунчавий тимсолларни кабул килиб олиш, хотирада саклаш, кайта ишлаш ва системалаштиришга каратилган фаолиятдир. билимларнинг ривожи ва уларни системага солиш жараёнида илм-фан пайдо б´лади. мифологик ва диний дунёкараш ишончга асосланса, фан илмийлик мезонларига амал килади. улар: а) объектив (холис)лик тамойили; б) рационаллик ёки далиллаш (исботлаш) тамойили; в) эссенциал й´налиши ёки объектнинг мохиятини очиш тамойили; г) билимларни системалаш ёки назарий шаклга солиш тамойили; д) илмий хакикатларни текшириш мумкинлиги тамойили. фанга доир бу тамойиллар т´лалигича фалсафий билимларни, айникса онтология, гносеология, антропология ва методологияга хам тааллуклидир. шу маънода фалсафани илмий билимларнинг бир тури, яъни табииётшунослик фанлари каторига киритиш мумкин. бирок, фалсафа ижтимоий фан хамдир; жамият, унинг …
3
уносабатлардан бошкасига утилаётганда фалсафага нисбатан салбий ёндашувларни вужудга келтирадики, бу фалсафанинг фан сифатида тан олмаслик окибатидир. аммо муайян тарихий даврда мафкура билан бо²ланиб кетган фалсафий окимни фалсафа фани билан айнанлаштириб булмайди, яъни айрим (булак) окимни бутун (фалсафа фани) билан алмаштириш хакикатга хилофдир. шуни хам айтиш керакки, фалсафа барча фанларга уз таъсирини курсатади, уларнинг далиллари, хулосаларини синтез килиб, муайян дунёкарашни шакллантиради ва барча фанлар учун методологик асос булиб хизмат килади. бугина эмас, фалсафа хатто мистика ва дин билан хам алокадордир. демак, фалсафа барча йуналишдаги фанлар ва карашларни бир-бирига бо²ловчи, уларни йуналтирувчи алохида хусусиятга эга булган фан хисобланади. 2. ґамма инсоншунослик (гуманитар) фанларнинг тадкикот объекти инсоннинг ички олами, рухи ва бу билан бо²лик булган жамиятнинг маънавий маданияти хамда одамларнинг узаро муносабатларининг ²оявий асосидир. бу фанлар одамнинг рухий оламини матнларда урганади. одамзот феъл-атвори имконият даражасидаги узига хос матндир. инсоншуносликда тадкикотчи жонли одам маънавий олами, унинг рухи билан тукнаш келади. бунда тадкикотчи узи учун …
4
дам билиш фаолиятининг яна бир тури булган санъат билан хам алокадордир. бадиий билиш шахсий таснифга эга булгани сабабли индивидуал хис-хаяжонли компонент «ифода объекти»нинг таркибий кисми булиб колади. санъат вокеликни образли идрок этиш, шу туфайли у вокеликнинг узидаги гузалликни билишга каратилгандир. санъаткорнинг онгли, узгармас карашлари объектни бир бутунликда англашга каратилади. санъатдаги донолик фалсафадаги каби индивидуаллик билан туташиб кетади. буюк файласуфларнинг асарлари хам санъаткорники каби инсоният тарихининг турли даврлари учун куйилган хайкалдек хаётни, оламни бир бутун холатда англашга имкон ту²диради. олам ва одам муносабатларига бир хил каровчи санъаткор шахси булмаганидек, фалсафий фикрлашда хам айнан бир хил шахс булмайди. уларнинг хар кайсисида хам муайян масала (объект)га умумий карашлар булиши мумкин, аммо у умумийлик индивидуал шаклда намоён булади. шунинг учун хам битта файласуф асарларига ихлосманд одамлар хам, уларни ёктирмайдиган одамлар хам бир даврда ёнма-ён яшайдилар. факат фалсафада умуман олганда эмоционал (хис-хаяжонли) кувват санъатдагидан озрок, аммо табииётшунослик ва техникашунослик фанларидан анча купрокдирки, шунга биноан, фалсафий …
5
кса шарк фалсафаси асарлари худди бадиий асарлардек жозибали, инсон калбини узига ром этувчан хусусиятга эга булади. зеро, шарк одамида образли тафаккур тарзи ¢арб одамига нисбатан устиворрок булади. аммо ¢арб одамларида мантикий тафаккур тарзи шаркка нисбатан устиворрок ривожлангандир. 3. фалсафанинг яна бир томони шуки, унда нарса, ходисаларни тажриба йули билан эмас, ундан ташкарида – акл-идрок ва фахм-фаросат билан мантикан билишга мойиллик кучли булади. буни фанда трансценталистик караш дейилади. дархакикат оламда тажриба доирасига си²майдиган, ундан ташкаридаги нарса ва ходисалар хам булади. зеро, олам мохият эътибори-ила муъжизадир. масалан, космосда, бошка юлдузларда хаёт борлигини хозирча тажриба йули билан билиб булмайди, аммо инсоният фан-техника сохасида туплаган тажрибасига таяниб туриб, тахминан фараз килиб, уни мантикан асослай олади. бу эса янги кашфиётлар учун узига хос йул очади. ёки мухаббат хис-туй²усини тажриба йули билан исботлаш кийин. одам уз «мени»ни, чин хаёти, хузур-халовати, орзу-армонларини узида эмас, балки севиклиси – «унда» куради, унинг учун яшайди, уз хаёт маъносини унингсиз тасаввур …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"фанлар тизимида фалсафа ва унинг асосий хусусиятлари" haqida

1403343888_44829.doc фанлар тизимида фалсафа ва унинг асосий хусусиятлари режа: 1. фалсафанинг фан ва мафкура билан алокадорлиги. 2. фалсафа хамда инсоншунослик фанлари ва санъат. 3. фалсафа донишмандликнинг узи сифатида. фалсафа фани узок тарихий даврларни босиб утди. оламни илмий билиш эхтиёжи ундан турли фанлар ажралиб чикишига сабаб булди. табииётшунослик ва инсоншунослик фанларининг шаклланишига ил²ор фалсафий карашлар канчалик ижобий таъсир курсатган булса, уз навбатида бошка фанлар, хатто сиёсий ва мафкуравий карашлар хам тарихан фалсафий карашларга уз таъсирини утказиб келмокдалар. 1. фалсафий фикрлар олам ходисотлари сабабли бо²ланишини излаш, хакикатни топишга булган одамзотдаги кучли интилиш туфайли ривожланиб борди. дунёкараш структурасида билиш субъектларининг тубдан янгича ка...

DOC format, 64,0 KB. "фанлар тизимида фалсафа ва унинг асосий хусусиятлари"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.