борлик фалсафаси

DOC 54.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403343214_44801.doc борлик фалсафаси режа: 1. борлик тушунчасининг мохияти ва маъноси. борликнинг асосий турлари 2. материя категорияси. дунёнинг моддий бирлиги. 3. ґаракат ва ривожланиш. ґаракатнинг асосий шакллари ва уларнинг узаро алокадорлиги. 4. фазо ва вакт – материя мавжудлигининг объектив шакллари. 5. табиат тушунчаси. табиий ва сунъий мухит. («бирламчи» ва «иккиламчи» табиат). 6. табиат, жамият ва одамзот кооэволюцияси. 7. экологик муаммолар ва уларни хал килиш йуллари. республикамизда экологик вазият. 8. кишиларда экологик онгни шакллантириш масалалари ва экологик тарбияни кучайтириш зарурияти. ушбу категорияларда уз ифодасини топган конуниятли алокадорликларни билиб олиш олам ва ундаги ходисаларни фалсафий идрок этишга ёрдам беради. борлик энг умумий ва жуда кенг камровли фалсафий тушунча булиб, у дунёдаги мавжуд булган барча моддий ва маънавий нарсалар, ходисалар, жараёнларни уз ичига олади. борлик тушунчаси ёрдамида кишилар дунёнинг объектив мавжудлиги, унинг чексизлиги, абадийлиги ва бир бутунлиги хакида илмий ва фалсафий тасаввурга эга буладилар. борликнинг асосий шакллари: 1) нарсалар ва предметлар (материя) борли²и; 2) …
2
й куриниши, электромагнит майдон, ядро майдони, гравитацион майдон эса материянинг майдон куринишларидир. модда ва майдон бир-бирига утиб туради. ґар кандай индивид хаёти давомида узи яшаётган социал мухит таъсирида ва шахсий тажрибаси асосида муайян дунёкарашга эга булиб, оламдаги нарса ва ходисаларга шу дунёкарашига мувофик муносабатда булади. материя хакидаги тасаввурларнинг кенгайиб, чукурлашиб бориши натижасида инсоният оламнинг ички сирларини очишга муваффак булмокда. эндиликда фан оламнинг моддий жихатдан бир бутунлигини исботлади. масалан; а) ер ва космик жисмлар бир хил кимёвий элементлардан ташкил топган; б) хамма кимёвий элементларнинг атом тузилиши бир типдаги заррачалардан иборат; в) барча жисмларга марказга интилиш ва марказдан кочиш хосдир; г) ер ва коинотдаги жисмлар вужудга келиш ва йук булиш (бошка шаклларга утиш) хусусиятига эга; уларга харакат хосдир. д) материянинг хамма куринишларига инъикос хосдир. е) тирик организмларнинг хаммаси хужайралардан ташкил топган, уларнинг барчасида генлар ирсиятни саклашга харакат килади. барча моддий нарсалар доимо харакатда, бир холатдан бошка холатга утиш жараёнида мавжуддир. зеро, материясиз …
3
ёт хисобланади. фазо ва вакт барча моддий объектлар ва жараёнлар борли²ининг шакллари булиб, фазо ва вактдан ажралган нарса йук, шунингдек, харакатдаги материядан ташкарида фазо ва вакт булиши мумкин эмас. фазо нарса ва ходисаларнинг куламини, узаро жойлашиш тартибини билдирадиган фалсафий тушунчадир. вакт – нарсаларнинг мавжуд булиш давомийлиги ва ходисалар юз беришининг кетма-кетлигини билдирадиган фалсафий тушунчадир. вакт (фазо хам) узгармас, абсолют эмас, балки узгарувчан булиб, у материя харакатига бо²ликдир. барча моддий жисмлар фазода уч улчамга, вактда бир улчамга, кайтарилмасликка эга. материя (моддий олам) абадий булгани сабабли фазо ва вакт хам мутлокдир. бундан ташкари эндиликда фазо-вакт тушунчалари фанга кириб келдики, натижада биз фазо билан вакт бирлашиб, улар уртасидаги чегара деярли йук холатга келишини англаш имкониятига эга булмокдамиз. олимлар жисм тезлиги ёру²лик тезлигига якинрок булганда, унинг ичидаги жисм харакати нихоятда секинлашишини исботладилар. бунга кура, ёру²лик тезлигига якин харакат килаётган ракета ичидаги одам бир ёшга купайса, ерда 375 йил утиб кетар экан. табиат – борликнинг …
4
бо²лик булмаган холда мавжуд нарсалар - хаво, тупрок, сув, куёш, усимлик ва хайвонот дунёси кабиларнинг мажмуасидир уларсиз инсоннинг пайдо булиши хам, яшаши хам мумкин эмас эди. сунъий мухит, яъни иккиламчи табиат – инсоннинг мехнати ва фаолияти натижасида у томонидан яратилган барча нарсалар – кийим-кечак, сунъий ёру²лик, турар-жойдан тортиб то инсон узок вактлар давомида яшаб, ижод килиши мумкин булган космик кемаларгача булган сохаларни уз ичига олади. шуни айтиш керакки, инсоннинг амалий фаолияти, фан-техника тараккиёти жараёнида сунъий мухит такомиллашшиб бораверади. лекин соф хаво, тоза сув, унумдор тупрок каби бирламчи табиатнинг асосини ташкил килувчилар уз ахамиятини хеч качон йукотмайди. 2. одамзот жамият булиб яшашга утгач, табиатда янги бир холат юзага келди. «иккинчи табиа»нинг яратилиши бир томондан яшаш кулайликларини вужудга келтирган булса, иккинчи томондан табиатдаги уй²унлик, мувозанат (кооэволюция)га путур ета бошлади. кейинги 50-100 йиллар мобайнида хозирги замон илмий-техника инкилоби натижасида инсоннинг табиатга киладиган таъсир имкониятларини нихоятда ортиб кетиши, саноат ва транспорт воситаларининг янада юксалиши, …
5
и.а.каримовнинг «¤збекистон xxi аср буса²асида: хавфсизликка тахдид, баркарорлик шартлари ва тараккиёт кафолатлари» (т., «¤збекистон», 1997 й.) асарида дунё ва мамлакатимиз микёсида экологик ахвол чукур тахлил килинган ва со²лом экологик мухит яратиш борасидаги бажарилиши зарур булган чора-тадбирлар системаси курсатиб берилган. 4. ґозирги кунда хар бир мамлакатда, минтакада ва бутун дунёда маънавий-ахлокий мухитни инсонийлаштириш дастурлари тузилиб, давлатлар, одамлар уюшмаси фаолиятларини шу олижаноб йулга буриб юбориш лозим. табиий мухитни асраш ахолини, айникса ёшларнинг экологик маданиятини ривожлантириш, улар билан олиб бориладиган экологик таълим ва тарбиявий ишларнинг кулами ва самарасига бевосита бо²лик. таълим тизимлари, мафкура воситалари, жамоатчилик фикри оркали одамларда ноосфера – акл – идрок сохаси тантанаси даври келишига комил ишонч рухини карор топтириш хаёт талаби булиб турибди.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "борлик фалсафаси"

1403343214_44801.doc борлик фалсафаси режа: 1. борлик тушунчасининг мохияти ва маъноси. борликнинг асосий турлари 2. материя категорияси. дунёнинг моддий бирлиги. 3. ґаракат ва ривожланиш. ґаракатнинг асосий шакллари ва уларнинг узаро алокадорлиги. 4. фазо ва вакт – материя мавжудлигининг объектив шакллари. 5. табиат тушунчаси. табиий ва сунъий мухит. («бирламчи» ва «иккиламчи» табиат). 6. табиат, жамият ва одамзот кооэволюцияси. 7. экологик муаммолар ва уларни хал килиш йуллари. республикамизда экологик вазият. 8. кишиларда экологик онгни шакллантириш масалалари ва экологик тарбияни кучайтириш зарурияти. ушбу категорияларда уз ифодасини топган конуниятли алокадорликларни билиб олиш олам ва ундаги ходисаларни фалсафий идрок этишга ёрдам беради. борлик энг умумий ва жуда кенг камровли фалса...

DOC format, 54.0 KB. To download "борлик фалсафаси", click the Telegram button on the left.

Tags: борлик фалсафаси DOC Free download Telegram