борлик хакидаги фалсафий таълимот ва унинг табиий, техник фанлар учун ахамияти

DOC 44,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1354456059_40453.doc www.arxiv.uz режа: 1. борликлинг хаётий асослари ва фалсафий маъноси. 2. материя хакидаги таълимот ва унинг табиий, техник фанлар учун методологик ахамияти. 1 . истаган фалсафада борликнинг дунёнинг асосини нима ташкил этади, унинг субстаниияси, яьни асосий негизи нимадан иборат? -деган методологик муаммо мавжуд. бу муаммо кадимги замонлардаёк пайдо булган. масалан, ¤рта осиё мугафаккирлари беруний, фаробий, ибн сино, улардан сунгрок навоий дунёнииг асосини 4 элементи-сув, хаво, олов, тупрок ташкил этади, деб хисоблаганлар. буларнинг хаммаси моддий омиллардир. уларни бирлаштириб, жамлаб олдин субстанция, кейинрок борлик деб атаганлар. борлик деб онгдан ташкарида, ундан мустакил тарзда мавжуд булган материянинг турли-туман куринишларини, моддий, маънавий оламни ифодалайдиган фалсафий категория айтилади. борлик ва материя катеториялари айнийдир; бирок бир хил маънога эга эмас. айнан материя реал дунё борлигининг сабаби, манбаи, пойдевори, негизидир. унинг узлуксиз харакати, тараккиёти борликнинг чексиз шакллари булган муайян буюм, ходисаларнинг вужудга келишига олиб келган, олиб келади. хамма буюм, ходисалар каби борлик хам узига хос шаклларга эга. …
2
инсоннинг борлигидир, у табиатнинг арзанда фарзанди, жамиятнинг махсули мевасидир. шунинг учун инсоннинг мохияти иккитадир, яъии табиий /биологик/ ва ижтимоий /социал/дир. иисон, инсоният ижтимоий-фойдали мехнат туфайли одам киёфасига кирган. булмаса ибтидоий, ёввойи, маймунсимон одамлигича колиб кетарди. борлик шаклларининг 3-инчиси ижтимоий борлик булиб, унга жамиятнинг муайян ижтимоий тузуми киради. бу хакда ижтимоий онг хакидаги кисмда махсус фикр юритамиз. борлик шаклларининг 4-инчиси маънавий борликдир. у индивидуал, яъни оддий, якка инсонга ва жамиятга хос, бинобарин ижтимоий онг жараёнларини, субъектив омилларни уз доирасига олувчи маънавийлик, маънавий кадриятлар ва омиллардан иборатдир. маьнавийлик инсон ва шахснинг нодир, гоят кимматли фазилати булиб, у инсон, жумладан булгуси магистр онги билан узвий богликдир. юксак онгли шахс бой маъвавиятли ва аксинча булади. маъвавият деб балогатга етган, акли расо шахс онгигагина хос булган, унинг уз-узини англашига асосланадиган, унинг ахлок-одобига, билиш даражасига тегишли жихатлар маъносини сифатлайдигап инсоний фазилатлар айтилади. маънавият хамма учун, жумладан, булгуси магистрлар учун энг керакли маънавий неъматдир. маъвавиятнинг шакллари куп. …
3
уни урганиш, унга суянишнинг назарий ва амалий ахамияти каттадир. 2-масала. бизни ураб олган барча буюм, нарса, жисмлар, чунончи биз яшаётган ер, нафас олаётган хаво, истеъмол килаётган моддий неъматлар, биз истикомат килаётган турар жой, асбоб-ускуналар, прибор, техника воситаларини ясайдиган материаллар, инсонлар, усимликлар, хайвон, дарё, денгиз, океанлар, осмоний жисмларнинг барчаси материянинг турли куринишларидир; борлик моддий бирлигининг шаклларидир. материя деб инсон онгидан ташкарида, ундан мустакил холда мавжуд булган, барча моддий объектларга тегишли энг асосий хусусиятларни умумлаштирилган холда ифодалаш учун кулланадиган катеторияни айтилади. материя борликнинг реал шаклини ифодалайдиган энг умумий тушунчадир; бундай тушунчани фалсафада категория деб аталади. дунёда умуман материя учрамайди; у хамма вакт конкрет объектлар, яъни буюм ва ходисалар куринишида /шакли/да учрайди. материянинг 3 та энг асосий сифати бор: 1-дан, у фалсафий катеториядир; 2-дан, у объектив реалликни, моддий вокеликни ифодалайди; 3-дан, материя доим харакатда, тараккиёттадир. материянинг бу сифатларини билиш, узлаштириш университетимизда укиётган талабалар билан бирга магистрлар хам урганаётган техник фанлар учун методологик ахамиятга …
4
дан бошкасига утади, тараккий этади, тугатилади, тугилади, нимадан жисмларнинг барчаси материянинг турли куринишларидир; борлик моддий бирлигининг шаклларидир. материя деб инсон онгидан ташкарида, ундан мустакил холда мавжуд булган, барча моддий объектларга тегишли энг асосий хусусиятларни умумлаштирилган холда ифодалаш учун кулланадиган катеторияни айтилади. материя борликнинг реал шаклини ифодалайдиган энг умумий тушунчадир; бундай тушунчани фалсафада катетория деб аталади. дунёда "умуман материя" учрамайди; у хамма вакт конкрет объектлар, яъни буюм ва ходисалар куринишида /шакли/да учрайди. материянинг 3 та энг асосий сифати бор: l-дан, у фалсафий катеториядир; 2-дан, у объектив реалликни, моддий вокеликни ифодалайди; 3-дан, материя доим харакатда, тараккиёттадир. материянинг бу сифатларини билиш, узлаштириш университетимизда укиётган талабалар билан бирга магистрлар хам урганаётган техник фанлар учун методологах ахамиятга эгадир. чунки улар уз илмий коида, тамоил, гоя, конун, теорема, гипотеза ва хоказоларни асослашда фалсафадан, жумладан унинг материя хакидаги, оламнинг асоси моддийлиги тугрисидаги таьлимотдан фойдаланадилар; булгуси магистрлар хам шундай килсинлар. бутун борлик доимий харакатда ва тараккиётдадир. шу сабабли …
5
-ижтимоий харакатлардир. материя харакатининг юкори шаклларини куйиларига тенглаштириб, тушиниб булмайди. муайян шароитларда харакатнинг айрим шакллари бошкаларига утиб туради. масалан, технологияда механик харакат физик, яъни иссиклик, ёруглик, товуш шаклларига утади. хозирги замон техник ва табиий фанлари материянинг микроолам ва макрооламдаги янги-янги харакат шаклларини кашф этмокда. чунончи, микрозаррачаларнинг бошкасига утиши; атом узагида, юлдузларда, энг зич жисмларда, одам наслинпнг генофонди, яъни зурриёт яратишида янги шакллар, майллар, олдинга ёки оркага силжишлар юз бериб турибди. булар хакида сизлар илгари укиган фалсафа курсида куп фикр-мулохаза юритилгани учун биз такрорлаб утирмаймиз. ёдидан чикканлар кутубхонадан фалсафа дарслигини олиб укисинлар. хулоса шуки, материянинг юкорида келтирилган таърифи ва тавсифлари табиий, техник фанлар, сизлар каби мутахассислар учун дунёкарашлик, методологик хамда назарий, амалий ахамиятга эгадир. материя ва унинг механик, физик, химик, биологик ва ижтимоий куринишлари абадий харакатда, узгариш ва тараккиётдадир; улар куйидан юкорига, оддийдан мураккабга, утмишдан келажакка, карамликдан мустакилликка караб бораверади. харакат ва тараккиёт гайри табиий куч ёки "дастлабки туртки" туфайли эмас, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"борлик хакидаги фалсафий таълимот ва унинг табиий, техник фанлар учун ахамияти" haqida

1354456059_40453.doc www.arxiv.uz режа: 1. борликлинг хаётий асослари ва фалсафий маъноси. 2. материя хакидаги таълимот ва унинг табиий, техник фанлар учун методологик ахамияти. 1 . истаган фалсафада борликнинг дунёнинг асосини нима ташкил этади, унинг субстаниияси, яьни асосий негизи нимадан иборат? -деган методологик муаммо мавжуд. бу муаммо кадимги замонлардаёк пайдо булган. масалан, ¤рта осиё мугафаккирлари беруний, фаробий, ибн сино, улардан сунгрок навоий дунёнииг асосини 4 элементи-сув, хаво, олов, тупрок ташкил этади, деб хисоблаганлар. буларнинг хаммаси моддий омиллардир. уларни бирлаштириб, жамлаб олдин субстанция, кейинрок борлик деб атаганлар. борлик деб онгдан ташкарида, ундан мустакил тарзда мавжуд булган материянинг турли-туман куринишларини, моддий, маънавий оламни ифодалай...

DOC format, 44,5 KB. "борлик хакидаги фалсафий таълимот ва унинг табиий, техник фанлар учун ахамияти"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.