табиатдан фойдаланишнинг экологик-иқтисодий худудий бирлиги

DOC 98,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1363954147_42783.doc табиатдан фойдаланишнинг экологик-и=тисодий худудий бирлиги www.arxiv.uz режа: 1. табиий ёки экологик шароитнинг хўжаликни ривожланишинига таъсири. 2. ўзбекистонда табиатдан фойдаланишнинг худудий, иқтисодий-экологик хусусиятлари. 3. экологик-иқтисодий тизимларнинг мазмуни ва моҳияти 1. табиий ёки экологик шароитнинг хўжаликни ривожланишинига таъсири. экология билан иқтисодиёт ўртасида борликлик нимада? экологик (табиий) вазият (шароит) иқтисодиётга таъсир этадими ёки аксинча, яъни иқтисодий ахвол экологик шароитга таъ​сир этадими, бўлар ўртасида қандай якинлик мавжуд? экологик вазият ёки табиий шароит маълум чегараланган худудда бир хил табиий хусусиятга эгалиги сабабли иқтисодий жихатдан ҳам деярли бир хил кўрсаткичга эга бўлиши аввалдан маълум. чунки бир хил табиий шароит мавжуд бўлган худудда унга мос равишда бир хил ресурслар мос келади. яъни бир турдаги тупроқ, унта мос ҳолда бир турдаги ер ресурси, маълум ассоциациядаги ўсимликлар унга мо равишда шу турдаги ўсимликдан иборат яйлов тури мавжуд бўлишини таказо этади ва бошк. шу жойнинг тупроқ, яйловидан фойдаланганда маълум кийматдаги даромад кели​ши маълум, бунда инсоннинг тупроқ ва яйлов маҳсулдорликларини …
2
мак, эрозия билан аккумляция ходисалари ўзаро алмашиб келади. ботик, шаклдаги рельефда баъзан грунт сувлари сатхи ер бетига якинлашиб (1-3 м) келади ва кўпинча тупроқда туз тупланиш ходисаси ҳам содир бўлиши мумкин ёки гипс катлами ер бетига якин туради. юқоридаги тавсифдан маълум бўладики, каварид шаклда​ги рельефда ювилиш содир бўлгани учун тупроқ, катлами юпкарок ва дагал механиқ таркибли, шунингдек, ёнбагирларда ир​ригация эрозияси: юзаки ювилиш, арикчали ювилиш, промоина (чукур арик) куринишдаги шакллар ривожланади. бу хол тупроқни механизмлар билан хайдашда, экинларни сугоришда, хосилни йигиштириб олишда маълум кийинчиликлар тугдиради. тупроқнинг дагаллиги ва камрок калинликда бўлиши ўсимликларнинг вегетациясига, илдиз усадиган катламида намлик тупланишига, хосил туплашига салбий таъсир кўрсатади. бинобарин, экинларнинг меъёрдаги вегетацияси каварид рельеф шаклда юз бермайди, бу хол уларнинг хосилдорлигига таъсир этади, текисликдагига нисбатан пахта хосилдорлиги 5-10 ц га, бугдой хосилдорлиги 10-15 ц га фарк. қилиши мумкин, демак, олинадиган даромад ҳам шунга яраша камрок бўлади. ботик, рельеф шаклида экинларнинг вегетацияси меъёрдан ортикча намлик, ёнбагирлардан ювилган …
3
ажаларда бўлишига эришса бўлади, бу узбекистоннинг деҳқончилик тажрибасида бир неча марта амалда исботланган, тулкинсимон рельеф шароитида гектаридан 30-40 ц пахта хосили олаётган бригадалар ва фермер хўжаликлари бисёр. дарёларнинг дельталарида ва конус ёйилмаларида сугорма деҳқончиликни ривожлантириш уларнинг литологик-геоморфологик хусусиятларига жуда ҳам боғлиқ. одатда, дельта ва конус ёйилмаларининг юқори қисмлари калин дагал жинслардан иборатлиги учун грунт сувларининг ётик ҳаракати барқарор таъминланган бўлади ва тупроқда туз тупланиш ходисаси юз бермайди, экинларнинг хосилдорлиги юқорилиги билан тавсифланади. дельта ва конус ёйилмаларнинг ўрта қисмида дагал жинсларнинг кумок кумлок ва гилга нисбатан камрок ва юпкароклиги грунт сувларнинг ётик ҳаракатига нисбатан тик х.аракати устунлигига сабаб бўлади, бинобарин, тупроқда туз тупланиши юз бера бошлайди, лекин бошқариш мураккаб эмас. дельта ва конус ёйилмаларининг этак қисмларида механиқ таркиб огир бўлган жинслар-думлок, кумок ва гилнинг ўзаро алмашиб келишидан таркиби топганлиги туфайли грунт сув​ларнинг ётик ҳаракати бутунлай таъминланган эмас, тик ҳаракат устуворлик қилади. шунга мувофиқ тупроқда туз мунта​зам ёткизилади. ернинг туз балансини ростлаб …
4
кин. бундан шундай хулоса қилиш мумкин: ҳар бир табиий жихатдан чегараланган худуд (хўжалик доирасида) маълум табиий шароит (экологик вазият)га эга бўлган ҳолда унга хос иқтисодий кўрсаткич (рентабеллик, хосилдорлик, самарадорлик, даромад ва бошк) ларга эга бўлади. 2. ўзбекистонда табиатдан фойдаланишнинг худудий, иқтисодий-экологик хусусиятлари. ҳар қандай худуд (табиий мажмуа) тузилмали динамик ва мелиоратив жихатдан мураккаблик даражасига мувофиқ, хўжаликни ривожлантириш учун унга мос келувчи иқтисодий кўрсаткичларга эга бўлади. бошқача айтганда, худудда хўжаликни юритиш учун канчалик табиий (экологик) мураккаблик мавжуд бўлса, иқтисодий сарф-ҳаражатлар ҳам шунчалик кўп ва хосилдорликдан олинадиган даромад ҳам шунга яраша бўлади. буни тушуниш учун куйидаги мисолни куриб чиқиш кифоя: тошкент, наманган, самарканд, кашкадарё вилоятларининг iii ва iv террасаларида экинларнинг вагетацияси оддий буз тупроқларда кечади. грунт сувларининг ётик ҳаракати барча жой​ларда тўлиқ, таъминланган, бинобарин, тупроқда туз тупланмайди, грунт сувлари сатхи барқарор равишда 10 м дан куйида. фақат лёссимон ва лёсс жинсларда жойларда ирригация эрозияси ривожланган. тупроқда минерал ва органиқ угитлар меъёрда солинса …
5
барқарор равишда 1-3 м чукурликда жойлашган. туз тупланишининг олдини олиш мақсадида зич (ҳар га майдонда 40-60 м ва ундан кўп жойларда 75-150 га майдонда 1 та тик кудук) фаолият кўрсатиб турибди, кишда ҳар йили 1-2, жойларда 3-4 марта яхоб суви ҳисобига тупроқдаги тузлар мунтазам ювилади. коллектор-зовур тармоқлари ҳар уч йилда тозаланиши ва таъмирланиши шарт, тик зовурлар х.ам маълум муддатда профилактикадан угказилади ва асосан катта кучланишдаги электр токи асосида ҳаркатга келади. ёпик зовурлар алоҳида назорат, таъмирлаш ва тозалашга мух.тож. бинооарин, дарё этаклари ва ii террасалардаги вохаларда сугорма деҳқончиликни ривожлантирш энг мураккаб ва сарф-ҳаражатларнинг кўплиги жихатидан юқорида тавсифланган худудларга нисбатан ҳар йили қўшимча капитал маблағларни талаб этади. бу худудларда i ц пахта хосили етиштириш учун х-қ сум сарфланади. бунда коллектор-зовур тармоқлари тизимида магистрал ва хўжаликлараро коллекторлар давлат, хўжаликлар ичидаги зовурлар эса хўжаликлар ҳисобига амалга оширилади. машина канали асосида дарёлардан сув чиқариш ҳам давлат зиммасига тушади. агар барча сарф-ҳаражатлар етиштирилаётган хосил ҳисобидан қилинадиган …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "табиатдан фойдаланишнинг экологик-иқтисодий худудий бирлиги"

1363954147_42783.doc табиатдан фойдаланишнинг экологик-и=тисодий худудий бирлиги www.arxiv.uz режа: 1. табиий ёки экологик шароитнинг хўжаликни ривожланишинига таъсири. 2. ўзбекистонда табиатдан фойдаланишнинг худудий, иқтисодий-экологик хусусиятлари. 3. экологик-иқтисодий тизимларнинг мазмуни ва моҳияти 1. табиий ёки экологик шароитнинг хўжаликни ривожланишинига таъсири. экология билан иқтисодиёт ўртасида борликлик нимада? экологик (табиий) вазият (шароит) иқтисодиётга таъсир этадими ёки аксинча, яъни иқтисодий ахвол экологик шароитга таъ​сир этадими, бўлар ўртасида қандай якинлик мавжуд? экологик вазият ёки табиий шароит маълум чегараланган худудда бир хил табиий хусусиятга эгалиги сабабли иқтисодий жихатдан ҳам деярли бир хил кўрсаткичга эга бўлиши аввалдан маълум. чунки бир хил табиий ...

Формат DOC, 98,0 КБ. Чтобы скачать "табиатдан фойдаланишнинг экологик-иқтисодий худудий бирлиги", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: табиатдан фойдаланишнинг эколог… DOC Бесплатная загрузка Telegram