ерни иқтисодий баҳолашнинг умумий тамойиллари ва услублари

DOC 105.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1363960386_42807.doc ерни и=тисодий бащолашнинг умумий тамойиллари ва услублари www.arxiv.uz режа: 1.ерни иқтисодий баҳолашнинг умумий тамойиллари. 2.ерни иқтисодий баҳолашнинг услублари. 3.ер кадастри ва тупроқ бонитети хақида тушунча. ерни иқтисодий баҳолашнинг умумий тамойиллари ерни иқтисодий баҳолаш деганда кишлок хужалигида ишлаб чиқариш воситаси сифатидаги нисбий баҳоси тушунилади ёки бошқача айтганда, турли сифат кўрсаткичларига эга бўл​ган ерларнинг нисбий даромад миқдори англанади. ерни иқтисодий баҳолашнинг бош мохияти сифатининг кишлок, хужалигидаги ижтимоий ишлаб чиқаришда меҳнат унумдорлигига таъсирини аниқлашдан иборат. одатда, ернинг табиий, сунъий ва самарали хосилдорлик хусусусиятлари ажратилади. ернинг табиий хосилдорлиги тупроқнинг хосил бўлиш жараёнлари билан боғлиқ. сунъий хосилдорлик инсон томонидан унта турли ишлов бериш (хайдаш, угит солиш, мелиоракия, агротезшик ва бошқа тадбирлар) жараёнида вужудга келади. самарали ёки иқтисодий хосилдорлик таби​ий ва сунъий хосилдорликларнинг ўзаро қўшилишидан хосил бўлади. аслида, бу икки гурухдаги хосилдорлик якиндан боғлиқ, бўлиб, бир-бирларини ўзаро такозо этади. сунъий хосилдорликнинг бузилиши тупроқ деградациясига олиб келади. ернинг хосилдорлиги котиб колган ходиса эмас, у ўзгариб туради: …
2
тади. бу омилларни таҳлил қилиш билан тупроқ балл тизимида баҳоланади, сунггида ер кадастри ишлаб чиқилади (кейинги бўлимга қаранг). ерни иқтисодий баҳолаш мақсадида уни материаллар би​лан таъминлаш учун, шунингдек, кишлок хужалигини режалаштириш ва ташкил қилиш ниятида ҳамда ер балансини, ерни баҳолашнинг худудий бирликларини ҳисобга олиш учун барча ерларни тоифаларга бўлиш мақсадга мувофиқ хўжалик ичидаги ва умумий ер (баҳолаш бирликлари). бу бирликлар хўжаликнинг ичида кишлок хужалиги ишлаб чиқаришини режалаштириш ва ташкил қилиш талабларига мос келиши лозим. бу тоифадаги ерлар уз навбатида яна икки гурухга ажратилиши мумкин биринчи гурухдаги ерларга хўжаликнинг ердан фойдаланиш тузилмасига мувофиқ хўжалик учун умуман ажратилган ерлар, бригадалар, фермерлар ва бошқаларга фойдаланиш учун берилган ерлар киради иккинчи гурухда хўжалик жихатидан фойдаланиладиган (экинзорлар) ер массивлари, чунончи, пахта, шоли, бугдой, ем-хашак, полиз, бор, урмон ва бошқалар эқиладитан ерлар, ут-алмашлаб экиш участкалари, айрим далалар, партов, ишдан чиккан майдонлар, яйлов, пичанзор ва бошқалар киради. жамоа хужалиги худудида барча экинзорларни шу тартибда ўзаро боғлиқ ҳолда …
3
ленин бу кўрсаткичлар тупроқнинг иқтисодий маҳсулдорлиги мезонлари бўлиб хизмат қила олмайди. тупроқни иқтисодий жихатдан баҳолаганда ундаги экинларнинг хосилдорлиги ва майдон бирлиги(га) дан олинган даромад энг яхши ва ишончли мезонлар ҳисобланади. хосилдорлик-кишлок хужалиги ишлаб чиқаришининг сунгги натижаси, шунинг учун ҳам ернинг баҳосини кайд қилади. экинлардан олинган хосил миқдорига аб, далаларнинг баҳосини аниқлаш мумкин, тупроқнинг маҳсулдорлиги киймати равшан бўлади. тупроқ маҳсулдорлиги барча табиий ва сунъий мелиоратив ахволни тўлиқ мужассамлаштиради. ерни иқтисодий баҳолаш икки кўрсаткичда амалга оширилади; ялпи маҳсулот бўйича амалга ошириш ернинг ишлаб чиқариш воситаси сифатида майдон бирлиги бўйича кийматини билишга имкон беради. бу кўрсаткич ишлаб чиқариш ҳажмини майдон бирлигида табақалашган ҳолда режалаштириш учун, экин майдонидан оқилона фойдаланиш, солик тизимини тўғри амалга оши​риш ва бошқаларни аниқлашда зарур. соф даромад бўйича ерни иктгисодий баҳолаш майдон бирлигидан олинадиган даромадни чамалашда кул келади, бу хол табақалашган солик, ренталарни аниқлашда зарур омил ҳисобланади. хосилдорлик ва соф даромад жамоа хужалиги худудида олдиндан кишлок хужалиги маҳсулотларининг ҳажми ва …
4
бўлар кишлок, хужалиги экинларининг усишида энг муҳим аҳамиятга эга бўлади. бонитировкада миқдорий кўрсаткичлар (баллар) кулланилади. улар бир тупроқ иккинчи тупроқдан канчалик яхши ёки ёмон эканлигини аниқлаш имконини беради. бунда тупроқнинг энг мухим хусуси​ятлари ва хосилдорлиги эътиборга олинади. бошқача айтганда, тупроқ бонитировкаси—тупроқнинг хосилдорлигини балл ҳисобида агрономи инвентаризация қилиш бўлиб, балл тупроқнинг асосий хусусиятлари ва энг мухим кишлок хужалиги экинларининг ўртача хосилдорлиги ҳамда табиий яйлов (пичанзор)ларнинг маҳсулдорлиги ҳисобланган кўрсаткичидир. тупроқ бонитировкаси ер кадастрининг асосий қисмларидан бири бўлиб, ер фондини миқдор ва сифат жихатдан ҳисобга олиш ҳисобланади. миқдорий ҳисобга олишнинг мохияти ердан фойда​ланиш ва экинларнинг тури бўйича майдони ҳисобида таксимланишни кўрсатади хайдаладиган, сугориладиган ерлар, боглар, пи​чанзор, яйловлар ва бошқаларнинг майдони ҳисобга олинади. сифат жихатидан инвентаризакия қилишда тупроқнинг асосий ху​сусиятлари, айникса, унумдорлиги ҳамда меҳнат маҳсули-экинларнинг хосилдорлиги (кўрсаткичи) ҳисобга олинади. бунда ҳар бир ер участкасининг хакикий ва потенкиал (имконий) маҳсулдорлиги, шунингдек, бутун жамоа хўжалиги, туман ва вилоят бўйича хўжаликлари аниқланади. бундай татибда ер участкаларини ҳисобга …
5
аланиш асосида кишлок, хужалиги маҳсулотлари етиштиришни кўпайтириш, бу борадаги имкониятларни аниқлашга ёрдам беради. бонитировкада пахта, дон, шоли, ем-хашак, канд лавлаги етиштириш, табиий ут ва урмонлар, боглар ташкил қилиш учун энг кулай шароитларни аниқлаш мақсад қилиб куйилади. у кишлок хужалиги мутахассисларига сугорма, лалми ерлардан, яйловлардан жадал фойдаланиш тадбирларини ишлаб чиқишда ёрдам беради. бонитировка асосида тупроқ, сифатига мос келадиган хосилдорликни олдиндан белгилаш, тупроқда солинадиган минерал ва органиқ угитлар миқдорини аниқлаш мумкин. бони​тировка тупроқнинг қандай чора-тадбирларга мухтожлиги, эро​зия ва дефляция, курутиш мелиоракияси, фитомелиоракия тадбирларини амалга ошириш зарурлигини худуд бўйича ҳамда айрим ареалларда мунтазам кенг микёсда куллашни асослайди. бонитировка усуллари ва бонитировка шкаласи баҳолаш мезонлари бўйича фаркланади. бунда тупроқнинг айрим табиий хусусиятлари ёки ушбу хусусиятларидан жами баҳолашда фойдаланилади. ленин баҳолаш жараёнида тупроқнинг кишлок, ху​жалиги экинлари ривожланадиган шароитларини белгиловчи ху​сусиятлари ва белгилари асос қилиб олинади. шунинг учун ҳам маълум хусусиятларга эга бўлган тупроқ бир турдаги экин учун кулай, бошқа турдаги экинлар учун эса нокулай бўлиши …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ерни иқтисодий баҳолашнинг умумий тамойиллари ва услублари"

1363960386_42807.doc ерни и=тисодий бащолашнинг умумий тамойиллари ва услублари www.arxiv.uz режа: 1.ерни иқтисодий баҳолашнинг умумий тамойиллари. 2.ерни иқтисодий баҳолашнинг услублари. 3.ер кадастри ва тупроқ бонитети хақида тушунча. ерни иқтисодий баҳолашнинг умумий тамойиллари ерни иқтисодий баҳолаш деганда кишлок хужалигида ишлаб чиқариш воситаси сифатидаги нисбий баҳоси тушунилади ёки бошқача айтганда, турли сифат кўрсаткичларига эга бўл​ган ерларнинг нисбий даромад миқдори англанади. ерни иқтисодий баҳолашнинг бош мохияти сифатининг кишлок, хужалигидаги ижтимоий ишлаб чиқаришда меҳнат унумдорлигига таъсирини аниқлашдан иборат. одатда, ернинг табиий, сунъий ва самарали хосилдорлик хусусусиятлари ажратилади. ернинг табиий хосилдорлиги тупроқнинг хосил бўлиш жараёнлари билан боғлиқ. с...

DOC format, 105.0 KB. To download "ерни иқтисодий баҳолашнинг умумий тамойиллари ва услублари", click the Telegram button on the left.