n. a. dobrolyubovning tarjimon oldiga qo`ygan vazifalari

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662755582.doc αζαρ n. a. dobrolyubovning tarjimon oldiga qo`ygan vazifalari reja: 1. mavzuning ta`rifi. 2. n.a.dobrolyubovning tarjimon oldiga qo`ygan vazifalari. 3. bevosita tarjima tamoyillari. 4. bevosita va bavosita tarjima. 5. asarni soddalashtirib tarjima qilishning o`ziga xos xususiyati. 6. muallif tarjimasi. bu yerda tarjimaning turlari, to`laqonli tarjima yaratish yo`lida qadimgi zamonlardan hozirgacha bo`lgan urinishlar, bevosita va bilvosita tarjimalar, o`quv maqsadlarida amalga oshirilayotgan tarjimalar haqida gap boradi. bevosita tarjima. bu – to`g`ridan-to`g`ri asliy matn bilan ishlash natijasida yuzaga keladigan tarjima. bevosita tarjima jarayonida mutarjimning asliyat tilini bilguvchi, zullisonayn bo`lishi talab qilinadi. bu haqda adabiyotda ko`p gapirilgan. n.a.dobrolyubovning «eneida» haqidagi maqolasini eslaylik. unda buyuk tanqidchi tarjima qiluvchi kishi, birinchi navbatda, shoir bo`lishi (1) kerak, degan edi. uning badiiy didi yuksak bo`lishi (2), ayni asarni yozgan shoirning ichki dunyosini bilmog`i (3), uning ijodini to`liq his qilmog`i (4) kerak. bugina emas, klassik asarlarni tarjima qiluvchi kishi olim ham bo`lishi (5) zarur. u o`sha xalqning qadimiy turmush …

ikrlarida she`riy asarni tarjima qilganda grammatikadan xabardor bo`lish, asar qanday tildan qaysi tilga tarjima qilinayotgan bo`lsa, har ikki tilni ham bilish zarur; bundan tashqari, tarjimon she`r yozish zakovatiga ham ega bo`lishi lozim. binobarin, tarjimonning iste`dodi shoirning badiiy kamolot darajasiga qanchalik yaqin bo`lsa, shuncha yaxshi. sotti husayn, sanjar siddiq kabi tarjimashunoslarimiz ham bundan 70 yil avval shunday fikrlarni bildirganlar. bavosita, bilvosita yoki vositali tarjimada mutarjim asliyat (a) tilidan ikkinchi (b) tilga o`girilgan matn asosida o`zining (v) tiliga ag`daradi – tarjimadan tarjima yuzaga keladi. natijada taglamadan b tildagi tarjimaga o`tgan hamda uning o`zida yuz bergan qusurlar v tilga o`tishi oqibatida tarjima sifatsizlanaveradi. shuning uchun bevosita tarjima eng muhim sifat mezoni hisoblanadi. jahon adabiyotida bunga misol ko`p. sitseron (m.a. i asr) esxin va demosfen nutqlarini yunon tilidan, simmax (m.a. ii asr) tavrotni ivrit (ibroniy) tilidan yunon tiliga, iyeronim (iv asr) uni lotin tiliga, ancha keyin, xv asrda, g. shteynxefel - ezop va bokkachchoni, …

a yirik asarlarni bevosita /arbiy yevropa tillaridan tarjima qilish ishi endi tajriba tariqasida yo`lga qo`yilmoqda. jamol kamol (shekspirdan), yanglish egamova va sadriddin salimov (gyotedan) va boshqalarning bevosita tarjimalari bu sohadagi ilk tajribadir. moslashtirish, adaptatsiya [lot. adaptio <adaptare - moslashtirish] - bosma matnni xorijiy tilni o`rganuvchilar yoki unchalik lisoniy tayyorgarligi bo`lmagan kitobxonlarga mo`ljallab qisqartirish yoki moslashtirish adaptatsiya deyiladi. bunda tarjima matnini uning mavzusi, undagi qahramonlar, xos so`z va tushunchalarga e`tiboran qayta ishlash nazarda tutiladi. tarjima qilinayotgan matn o`quvchilarning uni tushunishini birmuncha osonlashtirish maqsadida qabul qiluvchi muhitning adabiy qonuniyatlariga mos ravishda soddalashtiriladi. alisher navoiy «xamsa»sining /afur /ulom va inoyat mahsumlar tomonidan hozirgi o`zbek tiliga qilingan tarjimalari, v. shekspir, m. tven, d. defo va boshqalarning asarlari maktab o`quvchilari va oliygoh talabalariga mo`ljallanib soddalashtirilib tarjima qilingan. o`zbek xalq qahramonlik dostoni «alpomish», turkiy va tojik xalqlar dostoni «go`ro`g`li», hind eposi «mahabhorat», jahon xalqlari og`zaki ijodidagi amazonkalar atalmish jangovar ayollar haqidagi rivoyatlarning slovakiyalik tarjimon, professor yan …

rni tarjima tilidagi axborotga qo`shib qo`yishni bildiradi. agar tarjimon o`z asariga shunday osongina mahalliy tus kiritmayin desa, il serra tendrement safille dans ses bras (u mehribonlik bilan qizini bag`riga bosdi) deyish to`g`ri bo`lardi. asliy matnni mahalliy sharoitga moslashtirish uslubi badiiy adabiyot tarjima tarixida ham mo`l qo`llanilgan. 1575 yili iogann fishgart fransuz yozuvchisi fransua rablening «gartantyua va pantagryuel» asarining nafaqat tili, urf-odatlari, kiyim-kechaklarigacha to`la nemischalashtirib bergan. 1883 yili gogolning «revizor»ini eston tiliga o`girishganda asardagi aleksandr sergeyevich pushkin nomini eston ma`rifatparvar-demokrat arbobi fridrix reynxold kreytsvald nomi bilan berishgan. bu davrda asarni ruslarning ta`b-didiga moslashtirish mayli hukm surganligi haqida avvalgi darslarimizda ham aytgan edik. ko`pgina tarjima kitoblarida nomlar va xorijiy turmush taxlitiga doir tushunchalar ruscha nomlar va rus milliy tushunchalarini aks ettiruvchi so`zlar bilan almashtirilardi. bunday usul barcha /arbiy yevropa davlatlari adabiyotida, xususan, fransuz adabiyotida xukmron edi (bu haqda «tarjima: tavsif, tahlil» kitobimizning bayon-tarjima, matnni soddalashtirish boblarida gapirilgan). masalan, bualoning hajviy asarlarini tarjima …

ayjoncha tarjimasida voqea daniyadan sharqqa ko`chgan. «temur tuzuklari»ning birinchi ruscha tarjimalarda amir temurga «gosudar», «batyushka» deb murojaat qilishgan. afg`on sahnasida qo`yilgan «revizor»da qobul shahar hokimi va amaldorlar, ularning kirdikorlari tanqid qilinadi, asar qahramonlarining kiyimlari va ismlari ham o`zgartirilgan. bugungi kunlarda ham ganalik kinorejisser tomas a. daniyels «hamlet» asosida «hamile» filmini qo`ydi va hamletni - hamilega, ofeliyani - habibaga, poloniyni - ibrohimga aylantirgan. bu bayon-tarjimaning o`ziga xos xususiyati asarni xalqqa tushunarli qilish, ularga yaqinlashtirishdan iborat. shuningdek, soddalashtirib o`girishga ishtiyoq turkiy tillardagi adabiyotlarda ham sezila boshlagan. masalan, qirg`iz oqini to`g`oloq moldo (1860-1942) o`z asarlarida i.a.krilov masallaridagi timsollar, syujet unsurlaridan foydalandi, ularni o`rta osiyo xalqlari turmushiga moslashtirdi. «bo`ri va mushuk» masalining tarjimoni aliqul usmonov 1938 yili masaldagi ruscha ismlarni qirg`izchaga «tarjima» qilib, stepanni - kalakbash, demyanni - jilamish, trofimni - kalbay, klimni - komonkulga aylantirgan va hokazo. badiiy tarjimada moslashtirish muammosiga to`g`ri yondashish zarur. zero, murakkab san`at asarlarining omma tushunadigan darajada soddalashtirib, jo`nlashtirib …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "n. a. dobrolyubovning tarjimon oldiga qo`ygan vazifalari"

1662755582.doc αζαρ n. a. dobrolyubovning tarjimon oldiga qo`ygan vazifalari reja: 1. mavzuning ta`rifi. 2. n.a.dobrolyubovning tarjimon oldiga qo`ygan vazifalari. 3. bevosita tarjima tamoyillari. 4. bevosita va bavosita tarjima. 5. asarni soddalashtirib tarjima qilishning o`ziga xos xususiyati. 6. muallif tarjimasi. bu yerda tarjimaning turlari, to`laqonli tarjima yaratish yo`lida qadimgi zamonlardan hozirgacha bo`lgan urinishlar, bevosita va bilvosita tarjimalar, o`quv maqsadlarida amalga oshirilayotgan tarjimalar haqida gap boradi. bevosita tarjima. bu – to`g`ridan-to`g`ri asliy matn bilan ishlash natijasida yuzaga keladigan tarjima. bevosita tarjima jarayonida mutarjimning asliyat tilini bilguvchi, zullisonayn bo`lishi talab qilinadi. bu haqda adabiyotda ko`p gapirilgan. n.a.dobrolyubo...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "n. a. dobrolyubovning tarjimon oldiga qo`ygan vazifalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: n. a. dobrolyubovning tarjimon … DOC Бесплатная загрузка Telegram