тупрок структураси

DOC 155,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1363185217_42110.doc тупрок структураси www.arxiv.uz режа: 1. тупрок структураси хакида тушунча. 2. тупрок структурасининг турлари. 3. структуранинг хосил бўлиши. 4. структуранинг агрономик ахамияти. 1. структура - тупрок унумдорлиги ва экинлар хосилдорлигини белгиловчи мухим агрономик хоссадир. тупрокнинг катор физикавий, физик-механик хоссалари, сув-хаво, иссиклик ва озика режими хамда тупрокда кечадиган микробиологик жараёнлар, унинг структураси билан бевосита боглик. тупрок пайдо бўлиш жараёнлари натижасида тупрокдаги турли механик элементлар бир-бири билан (асосан гумус ва кальций таъсирида) бирикиб хар хил донадор бўлакчалар (увокчалар) хосил килади ва унга с т р у к т у р а а г р е г а т л а р и ёки бўлакчалари дейилади. тупрокнинг алохида агрегатлар (бўлакчалар) га ажралиб (бўлиниб) кетиш кобилиятига с т р у к т у р а х о л а т и, турли ўлчам, шакл ва сифат таркибли структура агрегатларининг йигиндисига унинг с т р у к т у р а с и деб аталади. …
2
каби уч хил шакли ажратилади. агрономик нуктаи назардан п.в.вершинин бўйича, тупрок структураси ўлчами (катта-кичиклиги) га кўра куйидаги группаларга: 1) >10 мм, кесакли структура; 2) 10-0,25 мм гача макроструктура; 3) 0,25-0,01 мм гача дагал микроструктура; 4) 0,01 мм дан кичик нозик микроструктурага бўлинади. одатда тупрок структураси: 0,25-10 мм гача бўлган м а к р о с т р у к т у р а ва 0,25 мм дан кичик агрегатлардан иборат м и к р о с т р у к т у р а г а ажратилади. тадкикотлардан маълумки, кумок ва соз механик таркибли тупрокларда оптимал холидаги структуранинг бўлиши учун 0,25 мм дан катта агрегатлар микдори 70-80 фоиз (жумладан, сувга чидамли агрегатлар 40-60 фоизни) ташкил этиши мухим ахамиятга эга. йирик макроструктуралар тупрокдаги энг кулай сув-хаво хоссаларини юзага келтиради. макроструктура билан бир каторда тупрок унумдорлигида, айникса 0,25 дан 0,05 мм гача ўлчамли микроструктураларнинг роли хам катта. микроструктуралар ўрта осиёнинг бўз тупроклари …
3
си. структуранинг энг мухим кўрсаткичларидан бири, унинг говаклигидир. энг яхши структурали кора тупрокларда агрегатлар оралигидаги говаклик, унинг хажмига нисбатан 50 фоизга якин бўлиб, тупрокларда энг кулай сув-хаво хоссаларини яратади. структурадаги говаклик канчалик оз бўлса, тупрокда ўсимликлар учун фойдали нам, хаво шунча кам ва ўсимликларнинг ўсиб, ривожланиши учун шароит хам ёмон бўлади. 3. механик элементлар бир-бири билан ёпишиб ёки минерал ва органик моддалар ўзаро бирикиб, микроагрегатлар хосил килади. кейинчалик микроагрегатлар тўпламидан макроагрегатлар юзага келади. агрономик нуктаи назардан кимматли структураларнинг юзага келиши тупрокнинг алохида агрегатлар (бўлаклар)га ажралиши хамда сувга чидамли агрегатларнинг хосил бўлиши каби жараёнлар билан боглик. тупрокнинг тўла агрегатларга ажралиб кетиши ўсимликлар илдиз системасининг ривожланиши туфайли, шунингдек тупрокда яшайдиган жониворларнинг фаолияти ва тупрокнинг даврий равишда музлаб, намланиб туриши, ернинг куриши хамда уни ишлаш натижасида рўй беради. ўсимликларнинг зич илдизлари тупрокнинг барча бўшликлари (говакликлари) бўйлаб кириб боради ва тупрокни алохида бўлакларга ажратади; механик элементлар ва микроагрегатларни мустахкамлайди. ўсимликлар колдигидан хосил бўладиган гумус …
4
га механик ишлов бериш (хайдаш, культивация, бороналаш сингарилар) хам роль ўйнайди. бунда ерга ишлов беришнинг ижобий ва салбий таъсири бўлиши мумкин. структуранинг хосил бўлиши учун ерга механик ишлов бериш тупрокнинг макбул намлигида, яъни етилган даврида олиб борилиши лозим. структура хосил бўлиш намлиги енгил кумок тупрокларда огирлигига нисбатан 15 дан 18 фоизгача, соз тупрокларда эса 34-38 фоиз атрофидадир. тупрокдаги сувга чидамли структураларнинг хосил бўлишида тупрок коллоидлари ва сингдирилган катионларнинг роли катта. гумин кислоталарига бой чиринди моддалари ва гилли минераллардан монтмориллонит, гидрослюдаларнинг ўзаро таъсиридан сувга чидамли, мустахкам структура хосил бўлади. структуранинг юзага келишига тупрокдаги аэрация шароитлари хам таъсир этади. аэроб шароитда микробиологик жараёнлар кучли кечади ва органик колдиклар тез парчаланиб, гумин кислоталарига бой гумус моддалар хосил бўлади. бундай шароитда микроблар плазмаси кўпрок тўпланиб, сувга чидамли структура хосил бўлишда иштирок этади. агрономик нуктаи-назардан мустахкам структуралар, тупрокда хосил бўладиган сувда эримайдиган ёки кийин эрийдиган минерал моддалар (кальций карбонати, кальций фосфати, темир, алюминий оксидлари ва …
5
фаркланади. структурасиз тупрокларда нозик ингичка капиллярлар кўп бўлиб, структурали тупрокларнинг макроагрегатлари орасида ва улар ичида йирик бўшликлар сероб. структура холатига кўра тупрокларнинг сув ўтказувчанлиги кескин фарк килади. сув кўтарувчанлигининг тезлиги ва баландлиги структурасиз тупрокларда юкори бўлганидан, нам тез бугланиб кетади. структурали тупрокларда эса аксинча нам узок сакланади. тупрок структураси хаво алмашинувида хам мухим роль ўйнайди. микроагрегатлар (<0,25) да (хатто улар курук холида хам) хаво алмашинуви ёмон бўлади. макроструктураларда эса, юкори намликда хам хаво алмашинуви яхши бўлиб туради. структурасиз тупрокларда нам етарли бўлганда хам, ўсимликларнинг илдизи ва аэроб микроорганизмлар эркин кислород етишмаслигидан кийналади. ќаво етарли бўлганда, аксинча фойдали нам камаяди. структурасиз тупроклардан атмосфера ёгинлари секин ўтади. бахорги кучли ёмгирлар ер юзасидан окиб кетиб, тупрокнинг эрозияланишига сабаб бўлади. структурали тупрокларда сув билан хаво ўртасида карама-каршилик бўлмайди. ўсимликлар учун етарли микдорда нам бўлганда, хаво захираси хам етарлидир. бу тупроклар шамол ва сув эрозиясига чидамли. структурали тупрокларда микробиологик жараёнлар яхши кечади ва ўсимликлар учун …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тупрок структураси"

1363185217_42110.doc тупрок структураси www.arxiv.uz режа: 1. тупрок структураси хакида тушунча. 2. тупрок структурасининг турлари. 3. структуранинг хосил бўлиши. 4. структуранинг агрономик ахамияти. 1. структура - тупрок унумдорлиги ва экинлар хосилдорлигини белгиловчи мухим агрономик хоссадир. тупрокнинг катор физикавий, физик-механик хоссалари, сув-хаво, иссиклик ва озика режими хамда тупрокда кечадиган микробиологик жараёнлар, унинг структураси билан бевосита боглик. тупрок пайдо бўлиш жараёнлари натижасида тупрокдаги турли механик элементлар бир-бири билан (асосан гумус ва кальций таъсирида) бирикиб хар хил донадор бўлакчалар (увокчалар) хосил килади ва унга с т р у к т у р а а г р е г а т л а р и ёки бўлакчалари дейилади. тупрокнинг алохида агрегатлар (бўлакчалар) га ажралиб (бўлиниб...

Формат DOC, 155,5 КБ. Чтобы скачать "тупрок структураси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тупрок структураси DOC Бесплатная загрузка Telegram