tarjimon maxorati badiiy tarjima tarjimada ekvivalеntlik

DOC 97.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1527397505_71870.doc tarjimon maxorati badiiy tarjima tarjimada ekvivalеntlik reja: 1. kontekst va uning tarjimadagi ahamiyati 2. leksik birliklar tarjimasi 3. leksik transformatsiyalar 4. muallif va tarjimon: til topish muammosi 5. muqobili yo'q so'zlarni tarjima qilish o’zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimov aytganidek: “har qaysi xalq yoki millatning tafakkuri turmush tarzi, ma’naviy qarashlari o’z-o’zidan, bo’sh joyda shakllanib qolmaydi. ularning vujudga kelishi va rivojlanishida aniq tarihiy, tabiiy va ijtimoiy omilar asos bo’lishi hammamiz yahshi bilamiz. masalan, sharq olamida, jumladan, o’zimizning o’rta osiyo sharoitida jamoa bo’lib yashash tuyg’usi goyat muhim ahamiyatga kasb etadi va odamlarni bir-biriga yaqinlashtirishga, bir-birini qo’llab-quvvatlab hayot kechirishga zamin tug’diradi. g’arb olamida esa odamlarning hayot tarzida jomoaviylikdan ko’ra individualism, shaxsiy manfaat tamoyillari ustunlik qilishini kuzatish mumkin. bu xam muayyan, ob’ektiv ijtimoiy-tarihiy omillar tufayli shakllangan voqelik bo’lib, uni ham inkor etib bo’lmaydi”. tarjima va tarjimonlik uzoq asrlardan buyon dunyo xalqlari tarixi va madaniyatida shakllanib kelayotgan ko’hna ijodiy faoliyat sohalaridan biridir. yer yuzining turli qit’alari …

va falsafasini bilish va o’rganishda adabiyotining hissasi katta. kontekst va uning tarjimadagi ahamiyati muqobillar ma'nosi ko'p hollarda kontekstga bog'liq bo'ladi, ammo lug'atga murojaat qilish ham muhimdir. tarjimada so'z ma'nolarini taxminiy tarjima qilishga yoi qo'yilmaydi. so'z va uning ma'nolarini tarjimon yaxshi bilishi yoki ularni lug'atdan topishi shart. aks holda tarjimon "tarjimonning soxta do'stlari" tuzog'iga tushishi muqarrar. yuqorida ta'kidlaganimizdek, asliyatdagi so'zga qisman to'g'ri keladigan ekvivalentni topish ko'pincha tarjima qilishda muammo yaratadi. bunday so'zlar odatda polisemantik, ya'ni ko'p ma'noli hisoblanadi. so'z ma'nosining qaysi biri qo’llanilganini aniqlash tarjimonning birinchi galdagi vazifasi hisoblanadi. bunda tarjimonni adashishdan, noto'g'ri so'z tanlashdan saqlaydigan til hodisasi bu -kontekst hisoblanadi. ko'chma ma'noda aytadigan bo'lsak, kontekst tarjimonning yolchi yulduzi, mayog'idir. kontekst tarjimonning eng ishonarli quroli sanaladi. tilshunoslikda odatda kontekstning ikki -lingvistik va ekstralingvistik turi mavjud. lingvistik kontekst o'z navbatida ikki turga-keng va tor ma'nodagi kontekstlarga bo'linadi. tor ma'nodagi kontekst ibora va gap doirasida, keng ma'nodagi kontekst iboradan katta bo'lgan birlik hamda …

dan ikkinchi xududga avtobusda tashimoq" ma'nolariga ega. bundan tashqari bu so'z talabalar oshxonasidagi lavhalarda ishlatilib, "o'z-o'ziga xizmat qilish, ya'ni patnisni olib, uni ishlatib bo'lgandan keyin bo'shagan idishlar bilan joyiga olib borib qo'ymoq" ma'nolariga ega. ba'zan lingvistik kontekst ekstralingvistik omillar bilan juda yaqin aloqada bo'ladi. lingvistik kontekst so'z ma'nosini to'liq yoritib bera olmagan paytda namoyon bo'ladi. masalan, bernard shou qahramonlaridan biri shunday deydi: ... "he warns his interlocutor not to drive him too far, it is necessary to know that they are both sitting in the parlor and not in any vehicle". ingliz tilidagi "to drive" fe'li bu yerda biror holatga keltirmoq ma'nosida qo'llangan. gap neologizm haqida borganda ba'zan lingvistik kontekst ma'noni ochishda hech qanday ko'mak bera olmay qolishi mumkin. neologizm, ya'ni yangi so'z yoki ibora, eski so'zning lug'atda ko'rsatilmagan yangi ma'nosi paydo bo'lganda tarjima tilida bu so'zning muqobil varianti bo'lmasligi mumkin. masalan, xx asrning 80-yillarida aqsh gazetalarida "reagangate" so'zi qo'llangan …

o'llangan so'zga qisman muqobilbo'ladigan so'z to'g'ri kelganda hamda muqobil so'zning o'zi yo'q bo'lganda yuzaga chiqadi. muqobili yo'q so'zlarni tarjima qilish bir qator muammo yaratadi. bu muammolarni ijobiy hai etish tarjimondan chuqur bilim, mahorat, hamda tarjima usullarini yaxshi bilishni taqazo etadi. leksik birliklar tarjimasi leksik birlik tarjimasi haqida so'z yuritishdan oldin leksik birlik tushunchasi nimani ifodalashini aniqlab olish lozim. leksik birlik deganda aksariyat hollarda so'z tushuniladi. leksik birlikni bunday tushunish leksikologik nuqtai nazardan olganda to'g'ridir. biroq leksik birlik tarjima nuqtai nazaridan olganda yuqoridagidek tushunganda o'zini oqlamaydi. leksik birlikni tarjima nuqtai nazaridan tushuntirib berish tarjima birligi tushunchasini hal etish bilan bevosita bog'liq. l.s.barxudarovning fikriga ko'ra, tilda mavjud boigan barcha birliklar, ya'ni fonema, morfema, so'z, so'z birikmasi hamda gap tarjima birligi bo'lishi mumkin. stepanov esa tarjima birligi deb freymlarni (so'z va gap tuzilmasini) olish mumkin deb hisoblaydi. bizningcha, yuqoridagi aytilgan fikrlar ma'lum darajada to'g'ridir, chunki til birliklari bilan tarjima birliklari bir-biriga to'g'ri keladigan …

lari to'liq ekvivalentga ega bo'lgan hisoblanadi. bunday so'zlar sirasiga odatda atoqli otlar, geografik va joy nomlari, korxona, tashkilot, muassasa, idora, kema va mehmonxona nomlari va shu kabilar kiradi. ekvivalentlar aksariyat hollarda monosemantik, ya'ni bitta ma'noga ega bo'lgan so'zlardir. agar asliyatdagi so'zga tarjima tilida bitta so'z qisman to'g'ri kelsa, bunda biz qisman ekvivalentlar haqida fikr yuritishimiz lozim. tarjima nazariyasida qisman ekvivalentlarning uch turi ham ajratiladi. bunga sabab bir tilda boshqa tilga to'g'ri keladigan, ekvivalentdan tashqari yana bir nechta so'z ma'nolaridan iborat bo'lishi mumkin. mazkur ko'p ma'noli so'zning bittasi ekvivalent, qolganlari esa qo'shimcha ma'no sifatida namoyon bo'ladi. masalan, ingliz tilidagi ko'p ma'noli "cover" so'zini oladigan bolsak, u o'zbek tilidagi "yopmoq", "solmoq", "to'shamoq", "ustiga yozmoq", "bekitib (yopib) qo'ymoq", "yashirmoq" hamda "(matbuotda, maqolada) yoritmoq" ma'nolariga ega. semantik munosabatning ikkinchi varianti qisman ekvivalent so'zga to'g'ri keladigan ma'noning kesishishi hodisasi. bu degani ikki tildagi muayyan so'z bir xil ma'no yoki ma'nolarga ega bo'lishi mumkin va shunday …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tarjimon maxorati badiiy tarjima tarjimada ekvivalеntlik"

1527397505_71870.doc tarjimon maxorati badiiy tarjima tarjimada ekvivalеntlik reja: 1. kontekst va uning tarjimadagi ahamiyati 2. leksik birliklar tarjimasi 3. leksik transformatsiyalar 4. muallif va tarjimon: til topish muammosi 5. muqobili yo'q so'zlarni tarjima qilish o’zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimov aytganidek: “har qaysi xalq yoki millatning tafakkuri turmush tarzi, ma’naviy qarashlari o’z-o’zidan, bo’sh joyda shakllanib qolmaydi. ularning vujudga kelishi va rivojlanishida aniq tarihiy, tabiiy va ijtimoiy omilar asos bo’lishi hammamiz yahshi bilamiz. masalan, sharq olamida, jumladan, o’zimizning o’rta osiyo sharoitida jamoa bo’lib yashash tuyg’usi goyat muhim ahamiyatga kasb etadi va odamlarni bir-biriga yaqinlashtirishga, bir-birini qo’llab-quvvatlab hayot kechirishga ...

DOC format, 97.5 KB. To download "tarjimon maxorati badiiy tarjima tarjimada ekvivalеntlik", click the Telegram button on the left.

Tags: tarjimon maxorati badiiy tarjim… DOC Free download Telegram