маънонинг торайиши ва кенгайишининг прагматик хусусиятлари

DOC 52,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404565683_54361.doc аду маънонинг торайиши ва кенгайишининг прагматик хусусиятлари маънонинг торайиши ва кенгайиши каби лингвистик ҳодисалар тилшуносликда ўзига хос тарзда тадқиқ этилган . бу ҳодиса, айниқса, лексикологик сатҳда атрофлича ўрганилган бўлиб, кўпчилик ишларда лексик маъно доирасида таҳлил этилган. аслида маъно умумлашма тарзида ҳар қандай бутунлик учун ўзига хос бўлган хусусият бўлиб, тилнинг барча сатҳ элементларига даҳлдор ҳодиса ҳисобланди. чунки диалектик қонуниятда шакл мавжуд экан, унинг маъноси-мазмуни ҳам мавжуд бўлади. шунинг учун ҳар қандай шакл остида муайян маъно ётиши узоқ даврлардан буён ҳаммани қизиқтириб келган. маъно тилшунослик, мантииқ, философия, психология, семиотика, адабиётшунослик каби фанларнинг ўрганиш объекти ҳисобланади ва бу фанлар маънога хилма-хил ёндошади ҳамда турли томондан тадқиқ этади. маънонинг ўзгарувчанлик хусусияти фанда исботланган. унинг ўзгарувчанлиги торайиш ва кенгайиш табиатидан келиб чиқиб изоҳланади. чунки маъно торайганда ҳам кенгайганда ҳам муайян ўзгаришга учрайди. бундай ўзгариш маънонинг диалектик хусусиятини, лингвистик табиатини белгилайди. маънонинг ўзгарувчанлиги муайян асослар таъсирида юзага келади. ўзгарувчанликнинг юзага келишига экстралингвистик, лингвистик, психологик …

ва хилма-хил асосларнинг таъсирига кўрадир. бундан ташқари товушларнинг маъноси, лексик маъно, грамматик маъно, (морфологик ва синтаксис) тарзида ҳам ажратиладики, бу унинг кўп сатҳли эканлигидан далолатдир. шундай экан, биз ушбу ишда лексик маъно доирасидаги маънонинг торайиши ва кенгайишининг прагматик хусусиятларига эътиборни қаратмоқчимиз. маънонинг торайиши ва кенгайишига дастлаб, лингвистик асослар, иккиламчи тарзда экстралингвистик асослар таъсир этади. лингвистик асосларни бутун лексик система ҳодисалари ташкил этади. айниқса метафора, метонимия, синекдоха, вазифадошлик, троплар, симфора, гипербола, литота, эпитет, ирония, перифраз, ўхшатиш, полисемия, моносемия, оккозионализм, конверсиялар, энантисема каби ҳодисаларнинг таъсири орқали маънонинг ўзгариши ўзига хос тарзда кечади. шуни унутмаслик керакки, маънонинг ўзгаришига бир вақтнинг ўзида ҳам лингвистик, ҳам экстралингвистик асослар таъсир этади. экстралингвистик асосларни психологик, социал, просодик, географик, ижтимоий, нутқий вазият ва нутқий жараён, сўзловчи ва тингловчи ўртасидаги шартномавий муносабат кабилар ташкил этади. маънонинг торайиши ва кенгайишининг – прагматик хусусиятларини экстралингвистик асосларсиз тасаввур қилиб бўлмайди. шунинг учун бу ҳодисанинг ўзига хос хусусиятини фақат лингвистик томондан эмас, балки …

и. рашк тақдир муҳаббат шубҳа мен ажралиш асос (ашъёвий далил) ёдгорлик тарих тўсиқ (офтобдан) ҳиссиёт (ҳаяжон) маданият безак елпиғич бинт совға салфетка сир матоҳ қайтим санъат асари парол кўз ёши хурофот эслатиш рўмолча рамз тилак оқлик арткич фожеа афсона кир фокс шеър сабр бойлик ташвиш-қувонч тутқич арғамчи гендер жирканиш гигиена пиктография талисманиситма-совитма қадрият сен орзу яхшилик-ёмонлик дард ёқа ҳамён қалб қалин товар эҳтиёж бундай кенгайишни янада давом эттириш мумкин. бунга чегара қўйиб бўлмайди. рўмолча сўзи ташкил этган ассоциатив-тематик майдондаги ҳар бир сўз қайсидир семаси ёки прагматик маъноси билан рўмолча сўзига боғланади. бундай боғланиш икки жиҳатдан бўлади. умумий тарзда лингвистик ва экстралингвистик. хусусий тарзда эса ҳар бир сўз билан муайян боғланиш семаси метафорик, метонимик, синонимик, омонимик, антономик ва ҳ.з. жиҳатдан бўлади. масалан: рўмолча – рашк сўзларининг боғланиши ёки рўмолча сўзи орқали рашк маъносининг ифодаланиши қуйдаги асосларга боғланади: 1. «отелло» трагедиясидаги воқеа орқали. 2. гендер муносабат орқали. 3. урф-одат орқали. 4. ижтимоий …

ссоциатив-тематик майдонни ташкил этади ва турли маънодаги пресуппозицияларга ишора қилади. ўшга рўмолчани боғлаб келдим, энди қўйни яхшироқ боқиш керак («шарқ юлдузи») гапида «рўмолча» сўзи орқали қуйдаги пресуппозициялар англашилади. 1. ўшдаги азиз жойлардан бирига борган. 2. ўшдаги азиз жойлардан бирида ният қилган. 3. нияти рўмолча тарзида бирор дарахтга боғлаган. 4. нияти шу жойда қўй сўйиш бўлган. бундай пресуппозицияларнинг тушунилишига миллий урф-одат, эътиқод, сўзловчи ва тингловчи ўртасидаги муносабат, нутқ вазияти кабилар ёрдам беради. ушбу гапдан англашилган пресуппозицияларни умумий билиш фанида эътиқод бирлиги, урф-одатлар бирлиги бўлган кишиларгина тушунади. бошқа-бошқа эътиқоддагилар тушунмайдилар. хулоса қилиб айтганда, маънонинг торайиши ва кенгайиши прагматик жиҳатдан бўлади ҳамда тагмаъно, пресуппозиция каби ҳодисалар орқали тушунилиш имкони яратилади. � қаранг: нурмонов.а. лисоний белги хусусиятлари ҳақида. андижон, 1992 й, 10-20 бетлар; неъматов ҳ. расулов р. ўзбек тили систем лексикологияси асослари. т,1995; апресян ю.д.современный методы изучения значений и некоторые проблемы структурной лингвистики; сб. проблемы структурной лингвистики. м,1963 й; степанова м.д. методы синхронного анализа …

маънонинг торайиши ва кенгайишининг прагматик хусусиятлари - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "маънонинг торайиши ва кенгайишининг прагматик хусусиятлари"

1404565683_54361.doc аду маънонинг торайиши ва кенгайишининг прагматик хусусиятлари маънонинг торайиши ва кенгайиши каби лингвистик ҳодисалар тилшуносликда ўзига хос тарзда тадқиқ этилган . бу ҳодиса, айниқса, лексикологик сатҳда атрофлича ўрганилган бўлиб, кўпчилик ишларда лексик маъно доирасида таҳлил этилган. аслида маъно умумлашма тарзида ҳар қандай бутунлик учун ўзига хос бўлган хусусият бўлиб, тилнинг барча сатҳ элементларига даҳлдор ҳодиса ҳисобланди. чунки диалектик қонуниятда шакл мавжуд экан, унинг маъноси-мазмуни ҳам мавжуд бўлади. шунинг учун ҳар қандай шакл остида муайян маъно ётиши узоқ даврлардан буён ҳаммани қизиқтириб келган. маъно тилшунослик, мантииқ, философия, психология, семиотика, адабиётшунослик каби фанларнинг ўрганиш объекти ҳисобланади ва бу фанлар маънога хилма-...

Формат DOC, 52,5 КБ. Чтобы скачать "маънонинг торайиши ва кенгайишининг прагматик хусусиятлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: маънонинг торайиши ва кенгайиши… DOC Бесплатная загрузка Telegram