янги имло қоидаларига шарҳлар. ҳарфлар имлоси

DOC 62.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1402816284_43009.doc янги имло қоидаларига шарҳлар www.arxiv.uz янги имло қоидаларига шарҳлар. ҳарфлар имлоси режа: 1. янги имло қоидаларининг такомиллаштирилиши. 2. ҳарфлар имлоси. унлилар имлоси. 3. ундошлар имлоси. 4. хулоса. ҳозиргача амал қилиб келинган имло қоидалари 1956-йилнинг 4-апрелидан бошлаб жорий қилинди. шундан бери ўтган вақт давомида ўзбек тилшунослиги сезиларли тараққий этди, тил ҳодисаларини тушунишимиз чуқурлашди, имло қоидаларидаги ортиқчаликлар, хато – камчиликлар очиқ кўринди, айрим тил ҳодисалари қоидаларда қамраб олинмагани ҳам аниқ бўлди. булардан қатъи назар, имло қоидаларини янгилаш ўз – ўзидан лозим бўлиб қолди: алифбони алмаштириш имло қоидаларини ҳам қисман янгилашни тақазо этади. ана шу заруриятлар туфайли амалдаги имло қоидалари қайта ишланиб, такомиллаштирилди ва амалиётга жорий қилинди. ушбу қўлланмада ҳозир жорий этилган имло қоидалари ҳозиргача амалда бўлган имло қоидаларига қисмма – қисм қиёслаб шарҳланди. демак, ушбу қўлланмадан фойдаланишда ҳар икки имло қоидалари тўпламига эга бўлиш зарур. ҳарфлар имлоси: бу қисм 32 параграфдан иборат бўлиб, ''унлилар имлоси'' (1-7-параграфлар)ва ''ундошлар имлоси'' (8-32-параграфлар) деб иккига …

а айтиш ва ёзиш қабул қилинган (аслида ҳам бу бўғинда а унлиси катнашади): muomala, mubolag’a, muzokara, musobaqa каби; баъзи сўзларда эса i aйтиш ва ёзиш кабул қилинган: mushoira каби. шу туфайли бундай сўзларнинг тўғри ёзилиши буйича ягона қоида бериб бўлмайди, уларнинг тўғри ёзилиши имло луғатида кўрсатилади. ғарб тилларидан олинган сўзлар учун тўзилган 2-пунктдан mart, may, zal каби сўзлар чиқарилди. демак, бундай сўзларни аслига кўра а унлиси билан айтиш лозимлигини кўзда тутилди. бу пунктга шарқ тилларидан сўз киритилиб, а унлиси ўрнига о унлиси айтиш анча кенг ҳодиса экани намойиш қилинди ва ёзиш лозимлиги қоидалаштирилди. бу параграфнинг графика масаласи акс этган 1-пунктида ҳам ўзгариш бор: мисоллар бошқача сараланди; ҳодиса унлининг каттик юмшоклиги асосида эмас, балки муҳимроқ белгилари (тор-кенглиги, олд катор ёки орқа қатор унлиси эканлиги) асосида гуруҳланди (бундай ўзгаришлар бошқа параграфларда ҳам амалга оширилди). афсуски, унлиларнинг лабнинг актив иштирокида кўра белгисини таъкидлашдан воз кечилди. имло қоидалари лойиҳасининг мухокамаси шуни кўрсатдики, унлининг орка …

исно тарзида шундай ёзилар эди, бу сўзни ҳам умумий қоидага буйсундириб, mo'g'il тарзида ёзиш маъқул топилди. 4 — §. и и ҳарфи. амалдаги имло қоидаларида бу ҳарф 2 - параграф сифатида берилиб, уч пунктда тасвирланган. жорий этилаётган қоидаларда 1 - пункт (график қоида) янги тахрирда берилди. 3 - пункт (u - u муносабати) қоидадан чиқарилди, чунки тилимизда бу қоидага буйсунмайдиган сўзлар жуда кўп, демак, бу қоидадан фойда йўқ. 2 - пункт жорий этилаётган қоидаларда жиддий ўзгартириш билан сақланди: қоида о, а, u унлилари асосида эмас, фақат о унлиси асосида берилди, чунки маълум сўзларнинг олдинги очиқ бўғинида о унлиси келсагина, v билан бошланадиган кейинги ёпик бўғинда u унлиси айтилади ва ёзилади: tovish, qovun каби. 7 - параграфда ёнма - ён келадиган унлилар имлоси акс эттирилди. амалдаги имло қоидаларида ҳам бу ҳодиса 7 - параграф сифатида берилган, лекин у ерда "унлилар ёнма - ён келади ва шундай ёзилади" деб таъкидланган холос. ҳақикатда …

2 – , 31 – параграфларда). бу ерда шу параграфларгина шарҳлангади. 8 — §. в b ҳарфи. бу параграфдаги 3 пунктнинг 1 – сида графика акс этди. 2 – пунктда амалдаги қоидаларнинг 12 – параграфидаги 1 – пункт қоидаси сақланди: сўз охирида р айтиб, b ёзиш таъкидланади. 3 – пункт сифатида янги қоида киритилди: qibla каби сўзларда v айтилса ҳам, b ёзилиши таъкидланди. амалдаги қоидаларнинг 12 – параграфдаги 2 – пункт жорий этилаётган қоидаларга киритилмади: сўз бошида b ўрнига m айтиш адабий тилда йўқ, шева хусусияти; уни қоидаларга киритиш ноўрин деб топилди. 10 — §. v v ҳарфи. бу ҳарф (товуш) амалдаги қоидаларга алоҳида изохланмаган. жорий этилаётган қоидалардан 2 – пункт сифатида ўзлашган сўзлардаги ҳодиса таъкидланди: v баъзан f айтилса ҳам аслига кўра v ёзиш қоидаси берилди: avtomobil – aftomobil каби. амалдаги қоидаларда (13 – параграфда) v товушининг баъзан b айтилиши, лекин v ёзилиши ҳақида қоида бор (chivin – chibin …

20 – параграфида берилган vatanparvar сўзи қоидадан чиқарилди, чунки бу ерда бемалол n айтиш мумкин. шунингдек амалдаги қоидаларнинг 21 – параграфи ҳам жорий этилаётган қоидаларга киритилмади, шу йул билан бундай сўзларни товуш ўзгаришисиз талаффуз қилиши маъқул эканига ишора қилинди: ko’lanka (ko’langka emas). умуман, тилимиздаги бу тур товуш ўзгариши анча мўраккаб бўлиб, ng каби талаффуз қилишидан ташқари, ng’ каби талаффўз қилиш ҳам мавжуд. 31 — §. бу параграфнинг 1 – пунктида ундошларнинг сўз охирида ёнма – ён келадиган кўринишларидан бир тури таъкидланди: baland, past каби. ушбу товуш ўзгариши жонли сўзлашувга хос бўлиб, адабий нуткда ёнма – ён келган ундошларни сақлаб талаффуз қилиш лозим. амалдаги имло қоидаларида бу ҳодиса 24 – параграф сифатида тасвирланган. жорий этилаётган қоидалардан фарқи шуки, товуш ташлаб айтиш адабий ёки ноадабий талаффуз экани очиқ айтилмаган. 31 – параграфнинг 2 – пунктида сўз охиридаги икки бир хил ҳарфни сақлаб ёзиш қоидалаштирилди: metal, kilogramm каби. бу ҳодиса амалдаги имло қоидаларининг …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "янги имло қоидаларига шарҳлар. ҳарфлар имлоси"

1402816284_43009.doc янги имло қоидаларига шарҳлар www.arxiv.uz янги имло қоидаларига шарҳлар. ҳарфлар имлоси режа: 1. янги имло қоидаларининг такомиллаштирилиши. 2. ҳарфлар имлоси. унлилар имлоси. 3. ундошлар имлоси. 4. хулоса. ҳозиргача амал қилиб келинган имло қоидалари 1956-йилнинг 4-апрелидан бошлаб жорий қилинди. шундан бери ўтган вақт давомида ўзбек тилшунослиги сезиларли тараққий этди, тил ҳодисаларини тушунишимиз чуқурлашди, имло қоидаларидаги ортиқчаликлар, хато – камчиликлар очиқ кўринди, айрим тил ҳодисалари қоидаларда қамраб олинмагани ҳам аниқ бўлди. булардан қатъи назар, имло қоидаларини янгилаш ўз – ўзидан лозим бўлиб қолди: алифбони алмаштириш имло қоидаларини ҳам қисман янгилашни тақазо этади. ана шу заруриятлар туфайли амалдаги имло қоидалари қайта ишланиб, такомиллаштир...

DOC format, 62.5 KB. To download "янги имло қоидаларига шарҳлар. ҳарфлар имлоси", click the Telegram button on the left.

Tags: янги имло қоидаларига шарҳлар. … DOC Free download Telegram