oсмон жисмларининг массаларини хисоблаш

DOC 74.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1663000135.doc oсмон жисмларининг массаларини oсмон жисмларининг массаларини хисоблаш режа: 1. кеплернинг учинчи конуни. 2. космонавтика элементлари. 3. ер сунъий йўлдошларининг орбиталари. 4.антик олам тузилиши хакидаги дастлабки тасаввурлар. 5.. антик космология. 6. александрияда астрономик кузатишларнинг ривожланиши. кеплернинг аниклаштирилган учинчи конуни осмон жисмлари йўлдошларининг харакатини ўрганиш асосида бу массаларнинг аниклаш имконини беради. айланма харакат учун кеплернинг аниклаштирилган учинчи конунини куйидагича келтириб чикарамиз. иккита ўзаро тортишувчи ва умумий марказ атрофида айланувчи системани ташкил этган икки m1 ва m2 массали жисмларнинг марказлари орасидаги масофа r жисмлардан масса марказигача бўлган масофалар мос равишда r1 ва r2 бўлса, у холда бутун олам тортишиш конунига кўра бу жисмларнинг хар бирининг тезланиши куйидагича топилади: улар массалар маркази атрофида айланишларнинг бурчак тезлиги га тенг, бунда т-айланиш даври. у холда марказга интилма тезланиш куйидагича ифодаланади: тезланишлар учун олинган ифодаларни тенглаштириб, ифодаларга эга бўламиз. хосил килинган тенгламаларни хадма-хад кўшиб, куйидагини хосил киламиз; бу ердан ни келтириб чикарамиз. олдинги ифоданинг ўнг томонида …
2
кўйилган. бир марказий жисмнинг массасини билган холда системанинг кинетик характеристикалари бўйича бошка система марказий жисмнинг массасини хисоблаш мумкин. планеталарнинг массалари, уларни йўлдошларининг харакати бўйича худди шундай йўл билан аникланади. ой массаси эса, унинг йўлдошлари харакатини ер йўлдошлари харакатига солиштириш йўли билан топилади, бир неча йўлдошларнинг факат битта массаси йўлдошларнинг умумий массасидан анча катта бўлган марказий жисм атрофида харакати ўрганилаётганида (масалан, куёш массаси планеталарнинг умумий массаларига нисбатан ёки ернинг массаси, унинг сунъий йўлдошларининг умумий массаларига нисбатан), йўлдошларнинг массаларини хисобга олмаса хам бўлишини (m1=m2=0) тушунтириш фойдали, бунда м1=м2 бўлганидан: яъни битта марказий жисм атрофида айланаётган йўлдошларга нисбатан кўллаш мумкин бўлган кеплернинг эмперик учинчи конуни келиб чикади. космонавтика элементлари. бу ерда ўкувчиларга маълум бўлган таркок маълумотларни системага солиш керак. агар космонавтика элементларни ўрганишга алохида дарс ажратиш режалаштирилган бўлса, унда куйидаги масалаларни кўриб чикиш максадга мувофикдир: - ер сунъий йўлдошларнинг орбиталари ва тезликлари; - космик аппаратларнинг (ка) ойга учирилиши энг содда траекториялари. ер сунъий …
3
иб, 40000 км га якин баландликда бўлган «молния» типидаги йўлдошлар харакатининг хусусиятига таалуклидир. ўкувчиларга кеплернинг иккинчи конунидан маълумки, йўлдошнинг апогейдаги тезлиги энг кичик бўлади. шунинг учун йулдош, ердан узокрок бўлган пайтда, унга якин холдагига нисбатан, анча секин харакат килади ва ўзининг айланиш даврининг асосий кисмида россия территориясида бўлиб, бу даврда ушбу туманларда 8-10 соат давомида радиоалока ва телевизион кўрсатувларни мунтазам таъминлаб тура олади. астрономиянинг ўрта мактабда ўрганишда дастлабки тушунчалар, унинг кискача босиб ўтган йўли, ўрта мактаб курсида етарлича ўз аксини топмаганлиги сабабли ўкувчилар осиё олимларининг салмокли ишлари тўғрисида етарли маълумотга эга эмаслар, ана шунинг учун бу даврни тўла ёритиш максадга мувофик. олам тузилиши хакидаги дастлабки тасаввурлар, жуда кадим замонда эрамиздан олдин бир неча мингинчи йилларда бирор бир давлат шаклланмасдан бурун вужудга келган эди. ўшанда олам, бутун борлик йўк нарсадан яратилган деган тушунча хукмронлик килар эди. кишилар табиат ходисалари кандай кузатилса шундайлигича (хакикат сифатида) кабул килардилар. жамият ривожланишининг дастлабки боскичларидаёк айрим …
4
ишича, осмонни дастлабки системали кузатишлар, улардан амалда фойдаланиш эхромлар худудида олиб борилади. вавилоннинг кадимий ахли шумерлар оламнинг тўрт томони, ой ва куёшнинг айланиш даврлари хакида етарлича маълумотга эга эдилар. планеталарнинг очилиши ва уларнинг харакатларини ўрганишга уринишлар аник натижалар беравермагач, кишиларда бу «адашган» юлдузларнинг харакати, ердаги ходисаларга, халклар ва алохида кишилар такдирига таъсири бор деган фикрларнинг туғилишига олиб келди. астрология ёлғон фан, кадимда ана шундай дунёга келди. э.а. 1100 йилларда хитой олими чу конг эклиптиканинг осмон экваторига оғмалигини ўз даври учун катта аникликда топди. э.а. viii ва vii асрларда куёшни ва кометани кузатишга оид биринчи кўлёзмалар хам хитойдан топилди. э.а. vi асрнинг ўрталарида кадим миср ва вавилон мустакил давлат сифатида тугатилиб, ўрнига якин ва ўрта шаркни бирлаштирувчи форс давлати вужудга келди. шу муносабат билан вавилон ва миср маданиятларининг такдири турлича кечиб, биринчисиники бир неча асрлар ўз мавкеини саклаб колгани холда, миср карийб икки асрга инкирозга учраб, сўнгра янги асосда юнон маданияти …
5
алган деган ғоянихам илгари сурди. унинг айтишича, сув дунёнинг биринчи моддий субстанцияси. унинг шогирди анаксимандр (610-546 й.э.а.) фикрича ер цилиндр шаклида бўлиб, кўринма дунёнинг марказида жойлашган. ер-сувга хам, бошка бирор нарсага хам таянмаган холда фазода муаллак туради деб уктирди. эфеслик гераклит (540-480 й.э.а.) аслида бевосита астрономик масалалар билан шуғулланмасада, олам битта ва доимий, «у на худолар ва на кишилар томонидан яратилмаган» - деган фикрни илгари сурди. дунёда хамма нарса окимда ва ўзгаришда, шунинг учун табиатни, унинг узлуксиз ривожланишида ўрганмок зарур, деган эди. гераклит э.а. vi асрнинг иккинчи ярмида италиянинг шимолида пифагор мактаби геометрия сохасида катта янгиликлар яратди, пифагор астрономияда ернинг шарсимонлигини тарғиб килди. э.а. v асрда ўтган филолай эса ер «марказий олов»нинг атрофида айланади деган фикрни билдиради. бу фикр кувватланмай тезда унутилди. антик космологияда демокрит (460-370 й.э.о.) алохида ўрин тутади. у куёшнинг ўлчами ер ва ой билан солиштирганда, ўлканлигини биринчилардан бўлиб кайд этди. ой ўзидан нур чикармай, куёш нурларини кайтаради, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "oсмон жисмларининг массаларини хисоблаш"

1663000135.doc oсмон жисмларининг массаларини oсмон жисмларининг массаларини хисоблаш режа: 1. кеплернинг учинчи конуни. 2. космонавтика элементлари. 3. ер сунъий йўлдошларининг орбиталари. 4.антик олам тузилиши хакидаги дастлабки тасаввурлар. 5.. антик космология. 6. александрияда астрономик кузатишларнинг ривожланиши. кеплернинг аниклаштирилган учинчи конуни осмон жисмлари йўлдошларининг харакатини ўрганиш асосида бу массаларнинг аниклаш имконини беради. айланма харакат учун кеплернинг аниклаштирилган учинчи конунини куйидагича келтириб чикарамиз. иккита ўзаро тортишувчи ва умумий марказ атрофида айланувчи системани ташкил этган икки m1 ва m2 массали жисмларнинг марказлари орасидаги масофа r жисмлардан масса марказигача бўлган масофалар мос равишда r1 ва r2 бўлса, у холда бутун олам торт...

DOC format, 74.5 KB. To download "oсмон жисмларининг массаларини хисоблаш", click the Telegram button on the left.