планеталарнинг кўринма ва ҳақиқий ҳаракатлари ва осмон механикасининг асослари 2

DOC 400,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1662985009.doc 0 13 0 40 0 15 0 10 0 7 0 28 0 48 ( ) оп of 1 1 f ) 1 ( e a q - = ) 1 ( e a q + = 1 f 2 q q a + = t d 2 1 k ck 4 3 k ck 2 1 k k 4 3 k k 2 1 k k 4 3 k k t d e e ур п - + u = u 1 1 e e ур а + - u = u 1 1 ур v 3 2 3 1 2 2 2 1 a a t t = 1 t 2 t 1 a 2 a 1 2 = = å t t 1 2 = = å a a 3 a t = 0 90 0 90 0 180 0 360 0 360 t t n …
2
r m g a = 1 p q p 1 2 1 1 1 r m m g a + = q 1 p 2 p 2 1 p p 2 2 2 1 r m g a = ¢ q p 2 2 2 2 2 r m g a = ¢ 2 2 2 2 2 r m g a a = - = ¢ q p 2 1 a ¢ 2 a ¢ 1 p планеталарнинг кўринма ва ҳақиқий ҳаракатлари ва осмон механикасининг асослари режа: 1. планеталарнинг юлдузлар фонидаги ќаракати 2. олам тузилишининг геоцентрик тизими 3. олам тузилишининг гелиоцентрик системаси. планеталарнинг сиртмоšсимон ќаракатини тушунтириш 4. гелиоцентрик таълимот учун кураш 5. планеталарнинг конфигурациялари ва к¢риниш шартлари 6. планеталарнинг сидерик ва синодик даврлари 7. кеплер šонунлари 8. планеталарнинг орбита элементлари. назарий астрономиянинг асосий вазифалари 9. механиканинг асосий šонунлари. бутун олам тортишиш šонуни 10. икки жисм масаласи 11. кеплернинг умумлашган …
3
ни 687 кунда, юпитер салкам 12 йилда, сатурн эса – 29,5 йилда айланиб чикади. бу планеталар даврий равишда šуёш томонга œтиб туради ва бу даврда šуёш шафађига “кœмилиб” кœринмайди. кейин ундан ђарб томонга узоšлаша бориб, šуёшга šарама-šарши томонга (ерга нисбитан) œтганда эса тунда яхши кœринади ва сиртмоš “чизади”. меркурий ва венера эса šуёшдаш кœп узоššа кетмайдилар. меркурий šуёшдан шарš ва ђарб томонга гача, венера эса гача узоšлашиб, зодиак соќани у билан бирга бир йилда айланиб чиšади. уларнинг сиртмоšсимон ќаракатлари ќам šуёш яšинида кузатилади. бу икки планета, бошšаларидан фарš šилиб, эрта тонгда горизонтнинг шарš томонида, ёки кечкурун, горизонтнинг ђарб томонида šуёш ботгандан сœнг кœринади. 2. олам тузилишининг геоцентрик тизими олам тузилиши ќаšидаги дастлабки тасаввурларни кадим грек мутафаккирлари бердилар. улар оламнинг геометрик моделини тузишда, осмоннинг, планеталар ва šуёшнинг кœринма ќаракатларини ќаšиšий ќаракат деб билиб, олам марказига ерни куйдилар. уларнинг бу модели тарихда олам тузилишининг геоцентрик тизими деган ном билан танилди. у даврда …
4
. натижада у, šуёш ернинг атрофида эмас, балки ер šуёшнинг атрофида айланади деган гояни илгари сурди. бироš у даврда бу ђояни šœлловчилар топилмай, мазкур ђоянинг умри šисšа бœлди. эрамиздан аввалги ii иккинчи асрда машќур александриялик астроном гиппарх, планеталарнинг сиртмоšсимон ќаракатларини тушунтиришга ќаракат šилиб, улар ер атрофидаги катта айланалар бœйлаб ќаракатланиш билан бирга, маќаллий кичик айлана (эпицикл) бœйича ќам ќаракатланадилар деб уšтиради. ундан уч ярим аср кейин утган унинг юртдоши – александриялик к. птолемей олам тузилишининг геоцентрик моделини яратишда гиппархнинг эпицикллар назариясини асос šилиб олди. птолемейнинг олам тузилиши тœђрисидаги геоцентрик модели, унинг “мегале синтаксис” (буюк тузилиш) асарида тœла баён šилинди. птолемей ишлаб чиššан бу модел жуда мураккаб бœлиб, унинг соддалаштирилган кœриниши –расмда келтирилган. юлдузлар фонида šуёш, ой ва планеталарнинг кузатиладиган ќаракат тезликларига кœра, птолемей, ер атрофида уларни šуйидаги тартибда жойлаштиради: ой, меркурий, венера, šуёш, марс, юпитер, сатурн ва ниќоят сœнгги сферада кузгалмас юлдузлар осмони. птолемей таклиф этган моделда юлдузларнинг чиšиш ва …
5
бœлиши зарур эди. шундай šилиб птолемей системасида барча планеталар ер атрофида айлансаларда, бироš уларнинг ќаракати ерга эмас, балки šуёшнинг ќолатига бођлиš бœлиб чиšди. лекин шунга šарамай бу муќим фактлар у давр астрономларининг эътиборидан четда šолди. денгиз šатнови ва šуруšлик карвонлари šатнови, у даврда, геоцентрик таълимот асосида тузилган астрономик жадваллар асосида олиб борилар эди. ваšт œтиши билан бу жадвалларнинг сирлари фош бœлиб, камчиликлари очила борди. xii асрга келиб, олам тузилишининг геоцентрик тизими илмий асоссиз эканлиги тœла ойдин бœлди. геоцентрик моделга кœра, ќар бир планетанинг ќисоблаб топилган ќаракат троекторияси, унинг бевосита ердан кузатиладиган сиртмоšсимон ќаракатига мос келсин учун, птолемей, мазкур планета эпициклининг радиуси, эпицикл ва деферент бœйлаб ќаракат тезликларини œзи хохлаганча танлади. оšибатда птолемей системаси, планеталарнинг кœринма ќаракатларини тушунтириш билан чекланиб колмай, балки келгусидаги ќолатларини ќам маълум аниšликда, белгилашга имкон берди. ваšт œтиши билан бу система бœйича, назария ва амалий кузатиш натижалари орасида вужудга келган фарš, геоцентрик млделни янада такомиллаштиришни таšозо šилди. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "планеталарнинг кўринма ва ҳақиқий ҳаракатлари ва осмон механикасининг асослари 2"

1662985009.doc 0 13 0 40 0 15 0 10 0 7 0 28 0 48 ( ) оп of 1 1 f ) 1 ( e a q - = ) 1 ( e a q + = 1 f 2 q q a + = t d 2 1 k ck 4 3 k ck 2 1 k k 4 3 k k 2 1 k k 4 3 k k t d e e ур п - + u = u 1 1 e e ур а + - u = u 1 1 ур v 3 2 3 1 2 2 2 1 a a t t = 1 t 2 t 1 a 2 a 1 …

Формат DOC, 400,5 КБ. Чтобы скачать "планеталарнинг кўринма ва ҳақиқий ҳаракатлари ва осмон механикасининг асослари 2", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: планеталарнинг кўринма ва ҳақиқ… DOC Бесплатная загрузка Telegram