ix – xii asrlarda o'rta osiyoda madaniy hayot

DOC 126.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664180660.doc ix – xii asrlarda o`rta osiyoda madaniy hayot reja: 1. ix-xii asrlarda ilm-fan rivojiga sabab bo`lgan tarixiy omillar. 2. al-ma`mun. “bayt ul-hikma” akademiyasida faoliyat yurutgan hamyurtlarimiz. 3. “xorazm ma`mun akademiyasi” va uning jahon ilm-fan rivojiga qo`shgan hissasi. 4. hadis va fiqh ilmi. imom al-buxoriy, imom at-termiziy, burhoniddin marg`inoniy, moturudiy. arablar xuroson, movoraunnaxr va xorazimni bosib olgach, xamma yerda bo`lgani kabi o`lkamida xam qattiqqo`llik bilan yurtni arablashtirish siyosati olib bordilar. buborada islom dini , qur`oni karim ustalik bilan foydalanildi. o`lkada islom dini bilan birga qatorda arab tili davlat tili, islom dini tili va fan tili darajasiga ko`tarildi. maxalliy tilda yozilgan asarlar yo`q qilindi, yerli bilimdonlar quvg`in ostiga olindi. arab tilini, islom dini quroni karimni yaxshi bilgan shaxslarning jamiyatdagi o`rni, nufuzi oshdi. natijada ham xatto o`z ona tiliga nisbatan arab tilini yaxshi bilgan tolibi ilmlar brogan sayin ko`payib bordilar. arab tili va islom dini bo`yicha mukammal bilim va malakaga ega bo`lganlar …

orasida axmad farg`oniy, al xorazmiy, beruniy , ibn sino, ibn al-xammor, abu saxl masixiy, ibn iroq kabi ulug` va boshqa buyuk zotlarning nomlari bor. ix-xii asrlarda ilm-fan rivojiga sabab tarixiy bo`lgan omillar. movoraunnaxr va xorazimda ix-xii asrlarda ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy taraqqiyotida yuz bergan ijobiy yutuqlar va mutaffakkirlar haqida gap ketganda, anashu yutuq va mutaffakkirlarning asosiy omili va sababchisi bo`lgan markazlashgan mustaqil davlatning vujudga kelganligini nazar-etibordan qochirmasligimiz kerak, albatta. o`z mavqei va tutgan o`rni jixatidan xalqaro maydonda katta etibor va nufuzga ega bo`lgan somoniylar, qorahoniylar, g`aznaviylar – tug`rulbek, sulton sanjar, otsiz, takash singari tadbirkor va uzoqni ko`ra oladigan davlat arboblari davrida har tomonlama rivojlanib, madaniy tarqiyotda moffaqiyatlarga erishdilar. chunki bu xukumdorlar davrida mamlakat mustahkamlandi, nisbatan tinchlik, osoyishtalik va barqarorlik vujudga keldi. natijada moddiy ishlab chiqarish rivoj tobdi, xunarmandchilik va savdo taraqqiy etdi, madaniyat gurkirab o`shdi. bu davrda “buyuk ipak yo`li” ning o`rni va ahamiyati oshdi, xunarmandchilik va savdo-sotiq rivoj topgan obod …

a`nosida) kamdan-kam uchraydi. ix-xii asr ma`naviy hayotida islom dini muhim o`rin egallaydi. bu davrda musilmon sharqida keng tarqalib, jahon dini darajasigacha ko`tarilgan islom dini va shariat musulmon dunyosining mafkurasiga aylandi. arab xalifaligining fotihlik siyosati natijasida o`zining barcha haq-huquqlaridan ajralib, madaniyati oyoq osti qilingan movaraunnahr aholisi o`z e`tiqodi va xat savodidan mahrum bo`lib, islom dini qabul qilishga, shariiy ahkomlarini bajarishga, shunindek arab tili va yozuvini o`rganishga majbur bo`ldi. ko`p vaqt o`tmay e`tiqodli xalq o`ziga yot bo`lgan arab imlosida xat-savod chiqarishga kirishdi. movaraunnahr aholisining murakkab arab imlosini o`zlashtirib, xat-savodli bo`lishi uchun arabiy tilni mukammal o`rganib, bu o`zga tilda asarlar yarata oladigan olim va mutaffakkirlarning yerli xalq orasida yetishib chiqishi uchun qariyb bir yarim asr, ya`ni besh avlodning umri sarf bo`ldi. shunday bo`lsa-da, bu davr buyuk allomalar bilan bir qatorda islom ta`limotining rivojiga ulkan hissa qo`shgan imom al-buxoriy, iso termiziy va muxmud zamahshriy kabi ulamolarni kamolotga yetkazdi. movaraunnahr va xurosonda xalifalik hukmronligi tugatilib, …

i (islom huquqshunosligi) axloq va shariat ahkomlari borasida mukammal ma`lumot beradi. islom dini ta`limotining ravnaqi va targ`ibotining kengayishida, ayniqsa buxoro shaxri markazga aylandi. buxoro madrasalaridan juda ko`p yetuk fiqhshunos olimlar, odil qozilar, zohid imomlar yetishib chiqadi. shu boisdan buxoro ix asrdan boshlab “qubbat ul-islom” –“islom dinining gumbazi” nomi bilan shuhrat topadi. biroq hukmdor tabaqa mamlakatni idora qilishda imkoni boricha islom dinidan mafkuraviy qurol sifatida foydalanadi. mafkuraning barcha sohalari islomga tobe qilinib, zardushtiylik e`tiqodi qoldiqlariga qarshi shavqatsiz kurash olib boriladi. mehnatkash aholi ustidan zabr-zulm zo`rayib, har qanday hurfikrlilik ta`qib ostiga olinadi. buning oqibatida zuhmatkash xalqning tashvish azobi ortib, hayoti g`oyat og`irlashdi. al-ma`mun. “bayt ul-hikma” akademiyasida faoliyat yurutgan hamyurtlarimiz. kamdan- kam hukmdor al-ma`munchalik davlatining eng gullab yashnagan chog`larida tahtga chiqqan. bu davrda qudratli imperiyaning etaklari hindistongacha yetib borardi. g`arbda esa afrika sohillari bo`ylab jabali –toriqqacha cho`zilgandi.o`rta yer dengizida ham uning baquvvat floti hukmronlik qilardi. bu yangi dunyoning poytaxti bog`dod bo`lib, uning farmoishlari …

dorli siyosatchi, nafaqat sarkarda va nafaqat diniy baland ijodkor halifa edi. horun ar-rashid o`zining har yerda hozirligi bilan amaldorlarning yuragiga hadik solib qo`ygan edi va shuning uchun uning farmoishlari so`zsiz bajarilar, davlatning ma`muriy hayotining oqimi tezlashar edi. odatda har qaysi ozi mustabid va hokimi mutlaq bo`lishga intiladigan mahalliy hokimlar va amirlar ziyraklik bilan hamma narsani ko`rsatadigan, kiyimini o`zgartirib olib, mammlakat kezadigan halifadan qo`rqishardi va shu sababdan horun ar-rashidning hukmdorligi qonunlarsiz ham qatiy va muayyan tarzda amalga oshardi. al-ma`mun taxtga chiqqanda davlatning axvoli ana shunday edi. vizantiya al-ma`munni qalblarga harorat baxsh etuvchi ilmlarning sahiy homiysi deb ataydi. tarix al-ma`munni nomini insoniyatning saxovatli, oliyjanob siymolari qatoriga qo`yadi. u siyosiy davlatni sanatlar davlatiga aylantirishni niyat qilgan hukmdor edi, bardoshli va sabr-toqatli, har narsani chidam bilan uzoq o`rganish qobiliyatiga ega edi. u ilm-fanga tubsiz sadoqat bilan berilgandi. al-ma`mun bor imkoniyatlarini ishga solib shu paytga qadar arablarga yod bo`lgan yunon dunyosini o`z davlatiga olib kirishiga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ix – xii asrlarda o'rta osiyoda madaniy hayot"

1664180660.doc ix – xii asrlarda o`rta osiyoda madaniy hayot reja: 1. ix-xii asrlarda ilm-fan rivojiga sabab bo`lgan tarixiy omillar. 2. al-ma`mun. “bayt ul-hikma” akademiyasida faoliyat yurutgan hamyurtlarimiz. 3. “xorazm ma`mun akademiyasi” va uning jahon ilm-fan rivojiga qo`shgan hissasi. 4. hadis va fiqh ilmi. imom al-buxoriy, imom at-termiziy, burhoniddin marg`inoniy, moturudiy. arablar xuroson, movoraunnaxr va xorazimni bosib olgach, xamma yerda bo`lgani kabi o`lkamida xam qattiqqo`llik bilan yurtni arablashtirish siyosati olib bordilar. buborada islom dini , qur`oni karim ustalik bilan foydalanildi. o`lkada islom dini bilan birga qatorda arab tili davlat tili, islom dini tili va fan tili darajasiga ko`tarildi. maxalliy tilda yozilgan asarlar yo`q qilindi, yerli bilimdonlar quvg`in o...

DOC format, 126.5 KB. To download "ix – xii asrlarda o'rta osiyoda madaniy hayot", click the Telegram button on the left.

Tags: ix – xii asrlarda o'rta osiyoda… DOC Free download Telegram