ix-xii asrda musulmon uyg'onish davri. sharq olimlarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo'shgan hissasi

DOC 5 pages 70.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 70.0 KB

File type DOC

Pages 5

Updated Jun 2026

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1664045813.doc ix-xii asrda musulmon uyg`onish davri. sharq olimlarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo`shgan hissasi reja: 1.islom-mintaqa xalqlari madaniy munosabatlari bog`lovchisi. 2.ilmiy bilimlar rivojida ma`mun akademiyasining roli. 3.sharq qomusiy olimlarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo`shgan hissasi. 4.o`rta osiyoda sufizm tariqatining vujudga kelish sabablari. 1. islom ( arab. bo`ysunish, itoat etish, o`zini alloh irodasiga topshirish) â jahonda keng tarqalgan uch dindan biri. islom diniga e`tiqod qiluvchilar â«muslimâ» (sadoqatli, ko`pligi â«muslimunâ») deb ataladi. â«muslim â», â«muslimunâ» so`zinig boshqa xalqlar orasida o`zgacha talaffuz etish ( mass, forslarda-musalmon, o`zbek- musulmon, qirg`iz va qozoqlarda-musurmon, ukraina va rossiyada- basurman ) natijasida bu dinga e`tiqod qiluvchilr turli nom bilan ataladi.lekin bularning ichida musurmon nomi keng tarqalgan. jahonda qariyb 1,2 mlrd kishi islom dinig e`tiqod qiladi. islom dini ilk o`rta asrda barcha musulmon mamlakatlari singari o`rta osiyo xalqlari madaniyati, ma`naviyatining eng asosiy va nixoyatda muxim bo`lgan qismigagina emas, xislatiga ham aylanganligini yuqorida qayd qilib o`tdik. islomning asosiy muqaddas manbai …

2 / 5

om dini va dinshunosligiga ma`naviy madaniyatning ifodasi axloqshunoslikning yunalishi sifatida munosabatda bo`lingan. xususan ix asrda musulmon o`lkalarida xadisshunoslik, xadis to`plash, uni o`rganib tartibga solish, dinshunoslikning eng muhim sohalaridan hisoblangan. to`plangan hadislarning hajmi, chinligi, tartibi, ahamiyati bilan musulmon olamida olti muhaddis (hadis to`plovchi) mashxur bo`ldi. muhaddislar ichida eng obro`lisi va mashho`ri imom buxoriydir (809â870). u buxoroda tug`ilib, shu yerda o`z davri ilmlarini, ayniqsa diniy bilimlarni har tomonlama o`rgangan. so`ng o`z bilimlarini mukammallashtirish maqsadida makka, madina, bag`dod, damashq, hijoz, kufa, nishopur kabi juda ko`p shaharlarga borgan. bu shaharlarda u ko`p olimlar, dinshunoslar, muhaddislar bilan uchrashgan, so`ng o`z vataniga qaytib samarqand yaqinida vafot etgan. buxoriydan bizga juda katta meros qolgan. uning islom dinshunosligiga oid 20 ga yaqin katta hajmdagi asarlar yozgani ma`lum. â«al-jome` as-sahih.â», â«at-tarix al-kabirâ», â«at-tarix as-sagirâ», â«al-adab al-mufradâ» kabi asarlar shular jumlasidandir. buxoriyni butun musulmon olamiga mashxur qilgan asari to`rt jildli â«al-jome` as-sahih.â» (â«ishonchli to`plamâ») bo`lib, u â«sahih al-buxoriyâ» nomi bilan …

3 / 5

alan, o`rta osiyodan chiqqan mashhur huquqshunoslardan burxoniddin marg`inoniy, abu lays samarqandiylarni ko`rsatib o`tish zarur. islomning asosiy manbai â«qur`onâ»ga tafsir (sharh izox;) yozish soxasida xam bu davrdagi o`rta osiyolik olimlardan xorazmda yashab ijod etgan zamaxshariy, faxriddin roziy kabilar o`z asarlari bilan islom dinâshunoslari orasida nom qozonganlar. shuni alohida ta`kidlash lozimki, bu davrda dinshuoslik, islom ilohiyotini urganish, kalom, fiqh, ilm-fan, ilmiy madaniyatning muhim sohalaridan hisoblangan va ilmlar tasnifi tizimida muhim o`rin egallagan. shu sababdan bo`lsa kerak bu davrda qomusiy olim mutafakkirlar turli aniq bilimlar qatorida diniy bilimlar bilan ham mashg`ul bo`lganlar. diniy bilimlarni o`rta asr ma`naviyati, madaniyati o`zining uzviy va tarkibiy qismi sifatida talqin etgan. shuningdek, manbalarda islomni o`rganish bilan bog`liq bo`lgan bilimlar shariat ilmlari deb nom olgan. 2. ko`hna xorazmning boy o`tmish tarixi ming yillarga borib taqaladi. kishilik tsivilizatsiyasining ko`hna beshiklaridan bo`lgan xorazmda azal-azaldan ilm-ma`rifat ham yuqori darajada taraqqiy etganligi ma`lum. shu tabarruk zamin prezidentimiz islom karimov ta`biri aytganda â«dunyoga muso …

4 / 5

a`rifat dargohi - fanlar akademiyasi bo`lganligini asoslab berdilar. xi asrda xorazmshohlar poytaxti gurganjda vujudga kelgan bu ilmiy markaz endilikda xorazm ma`mun akademiyasi nomi bilan mashxur. o`zbekiston respubllkasi prezidenti islom karimovning sa`y-harakati bilan yunyesko tashkilotining bosh konferentsiya 2003 yil sentyabr-oktyabr oylarida bo`lib o`tgan o`zining 32 sessiyasida xorazm ma`mun akademiyasining 1000 yilligini dunyo miqyosida nishonlash haqida qaror qabul qildi. o`zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi o`zining 2004 yil 9 noyabrida ana shu tarixiy sanani 2005 yil oktyabrda keng nishonlash haqidagi tarixiy qarorini e`lon qildn. bu tarixiy qaror o`zbek xalqining asriy orzularini ruyobga chiqardi, ularning quvonchiga quvonch bag`shladi. â«darul xikmaâ» yoki â«majlisi ulomaâ» nomi bilan atalgan bu ilm maskani bir gurux, olim, adib, shoirlarning tasodifiy yig`ini emas edi. boshqacha aytganda u tasodifan vujudga kelmadi, aksincha o`zining mustahkam ma`naviy zaminiga ega edi. ma`mun akademiyasi avvalo ko`hna xorazmning uzoq o`tmishdagi ilm-ma`rifat ildizlari bilan bevosita aloqador, shuningdek u ilk o`rta asr uyg`onish davri madaniy yuksalishining qonuniy natijasi bo`ldi. …

5 / 5

da faoliyat ko`rsatgan â«bayt ul-xikma.â» sharqning to`ng`ich akademiyalaridan sanalib, mazkur ilmiy dargohda ijod qilgan olimlarning aksar ko`pi, jumladan muhammad al-xorazmiy, ahmad al-farg`oniy, ahmad al-marvaziy, abbos al-javhariy va boshqalar mavarounnahr va xorazm zaminidan yetishib chiqqan taniqli allomalar va mutafakkirlar edi. ular tomonidan yaratilgan bebaho asarlar va ilmiy kashfiyotlar keyinchalik xorazm ma`mun akademiyasi olimlar jamoasining nazariy va amaliy ilmlar sohasida erishgan yutuqlari uchun ma`naviy asos bo`lgan edi. beruniy, abu nasr ibn iroq, ibn sinolar o`z tadqiqotlarida bag`doddagi â«bayt ul-hikmaâ» olimlari, hindiston va antik yunon olimlari va mutafakkirlari asarlaridan keng foydalanganliklarini mamnuniyat bilan qayd etadilar. xususan aristotel, ptolomey, yevklid, gippokrat, galen, pifagor kabi qadimgi yunon mutafakkirlarining nomlari xurmat bilan tilga olinadi. darhaqiqat, eldoshimiz muhammad al-xorazmiy (783-850) â«bayt ul-xikmaâ» ning yetakchi olimi,- ilmiy rahbari, fanda -yangi yunalish va maktab yaratgan allomalaridan edi. u astronomiya, matematika, geografiya, tarix va boshqa fanlar sohasida o`nlab asarlar meros qoldirgan. uning â«al - jabr val-muqobolaâ» kitobi jahonda birinchi bo`lib …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ix-xii asrda musulmon uyg'onish davri. sharq olimlarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo'shgan hissasi"

1664045813.doc ix-xii asrda musulmon uyg`onish davri. sharq olimlarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo`shgan hissasi reja: 1.islom-mintaqa xalqlari madaniy munosabatlari bog`lovchisi. 2.ilmiy bilimlar rivojida ma`mun akademiyasining roli. 3.sharq qomusiy olimlarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo`shgan hissasi. 4.o`rta osiyoda sufizm tariqatining vujudga kelish sabablari. 1. islom ( arab. bo`ysunish, itoat etish, o`zini alloh irodasiga topshirish) â jahonda keng tarqalgan uch dindan biri. islom diniga e`tiqod qiluvchilar â«muslimâ» (sadoqatli, ko`pligi â«muslimunâ») deb ataladi. â«muslim â», â«muslimunâ» so`zinig boshqa xalqlar orasida o`zgacha talaffuz etish ( mass, forslarda-musalmon, o`zbek- musulmon, qirg`iz va qozoqlarda-musurmon, ukraina va rossiyada- basurman ) n...

This file contains 5 pages in DOC format (70.0 KB). To download "ix-xii asrda musulmon uyg'onish davri. sharq olimlarining dunyo ilmiy tafakkuri taraqqiyotiga qo'shgan hissasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ix-xii asrda musulmon uyg'onish… DOC 5 pages Free download Telegram