o`rta asrlarda o`zbekistonda siyosiy va huquqiy ta`limotlar

DOC 112.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1350283248_14847.doc ўрта асрларда ўзбекистонда сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар o`rta asrlarda o`zbekistonda siyosiy va huquqiy ta`limotlar reja: 1. islom siyosiy va huquqiy ta`limotining o`ziga xos tomonlari va yo`nalishlari. (imom buxoriy burxoniddin marg`inoniy) siyosiy va huquqiy qarashlari. 2. xalq ozodlik xarakati siyosiy-huquqiy qarashlari haqida. 3. farobiyning siyosiy va huquqiy ta`limotlari 4. beruniy, ibn-sino va boshqalarning siyosiy va huquqiy qarashlari islom dinining asoschisi payg`ambar muhammad ibn abdullo (s.a.v.) 610 yilda dunyoda yangi islom dinini e`lon qildi va bu din tez orada dunyoga tarqaldi. o`rta osiyoga - turonga keyinchalik arablar movarounnahr deb atagan bizning mamlakatimizga islom viii asrning boshida kirib keldi. islomga qadar bu yerda asosan zardushtiylik dini va uning qonun-qoidalari, urf-odatlari amal qilar edi. islom o`zidan avval amalda bo`lgan urf-odatlar va qonun-qoidalarni siqib chiqardi. ularning o`rniga o`zining qoidalarini o`rnatdi. «birinchi hijriy asrda islom huquqi shakllana boshlab, ikkinchi va uchinchi hijriy asrlarda taraqqiyot bosqichlariga ko`tarildi. hijriy ikkinchi asr boshlarida ilk huquqiy maktablar (mazhablar) yuzaga …

ldi. majid xadduriy, xerbet j. libes-amerikalik va ularning kitoblarini-«islomda huquq» misol tariqasida ko`rsatish mumkin. o`zbek tarixchilaridan narshaxnining “buxoro tarixi” asari, rus olimlaridan v.v. bartoldning turkiston tarixiga oid asarlari. bizning mamlakatimizda bugun arab va fors tillaridagi manbalarni yaxshi bilgan olim abdulhakim shar`iy juzjoniyning «islom huquqshunosligi» degan kitoblarini keltirish mumkin. islom qur`on va sunnaga ko`ra o`z qonunchiligi-shariatni rivojlantirar ekan ko`p jihatdan arablarda mavjud bo`lgan odat va qonunlarning ayrimlarini bekor qilish, taqiqlash va ayrimlarini esa qur`onda, sunnada tasdiqlash yo`li bilan qonunlashtirdi. islom qonunlarini avvalambor arab qabilalari hayotiga hamda yangi arab xalifaligi tasarufiga kiritilgan mamlakatlarda joriy qilishni amalga oshirdi. samarqand shahri bosib olingandan keyin (taxminan 712 y.) o`zbekiston arab halifaligining bir qismiga aylantiriladi. o`rni kelganda shuni aytib o`tish kerakki, arablar tomonidan o`rta osiyoni bosib olish va uning xalqlarini islomga kiritish jarayoni oson bo`lgan emas. o`zbekiston aholisi uzoq kurashlar va yurishlar natijasida islomni qabul qildi. islom qanchalik «mustahkam” bo`lmasin u ichki ziddiyatlar va qarama-qarshiliklardan holi …

ibodat (ibodatlar va ularga tegishli majburiyatlar); muomalot (fuqarolik huquqi); uqubat (jazolar). shialar esa quyidagicha tasniflaganlar: ibodat, uqud (ikki tomonlama- shartnomali huquqiy muomalat), iyqoot (bitim-bir tomonidan bo`ladigan huquqiy muamolat), ahkom (boshqa huquqiy hukumlar). usulil-fikh ilmi asosida shar`iy manbalarga asoslangan holda sunniylarda to`rta mashab shakllandi va har biri o`ziga xos yo`nalishda rivojlandi. har bir masxab tarafdori o`z imomiga ergashgan holda harakat qilishi belgilandi. ayrim faqihlar bunday qoidalarga itoat qilmasdan masxab doirasidan chiqib qur`on, sunna va sahobalar rivoyatlariga asoslangan holda erkin harakat qilishi-ijtihod qilishni xohlaganlar, talab qilganlar. bunday erkinlik islom qonunchiligining rivojlanishiga, boyishiga va dunyodagi eng mukammal ishlangan qonunchilik tizimlaridan biriga aylanishiga ijobiy ta`sir etdi. islom qonunchiligi–fikhning rivojlanishida bizning vatandoshlarimizning hissalari ulkandir. abu mantur matrudiy, burhonuddin marg`inoniy, nasafiy, bazdaviy dabusiy va boshqalar. sunniylar ta`limotiga ko`ra islom besh rukn (vazifani) o`z a`zolari oldiga majburiyat qilib qo`ygan. shahodat (allohning borligi va elchisining barhaqligiga guvohlik berish) kalimasi. namoz ro`za zakot haj (imkoni bo`lsa) usuli tarbiya (shariat …

m ilmlaridan iboratdir. qirog`ot ilmi qur`onni o`zgarishlardan himoya qilgan. vii-ix asrlarda «qur`on sab`a» («yetti qori»)lar tomonidan turli xalqlarda qur`onning o`qilishini shevalarning to`g`ri yoki noto`g`ri ekanligini aniqlaganlar. qiroat ilmi eng kamida yetti xilga bo`linadi. bu to`g`rida islomda ko`p kitoblar bitilgandir. tafsir ilmi avvaalambor qur`onning oyatlarini tushuntirish, payg`ambar xadislarini arab tili grammatikasiga binoan tushuntirib berish kerak edi. bizning mamlakatimizda imom buxoriy, imom at-termiziylar kabi imomlarning bu sohadagi qilgan ishlari musulmon dunyosida maqtovlarga sazovor bo`lgan. fibin abbas, muhammad baqirlar birinchi xadischilardan hisoblanadilar. qur`oni karim bo`yicha juda ko`p tafsiflar yozilgan bo`lib, ularning eng mashhuri bo`lgan tarixchi muxammad ibn jarir at-tabariy qalamiga mansub «tafsiri tabariy» nomi bilan shuhrat qozongan «jomi`ul-basn fi tafsiril-qur`on»dir1. payg`ambar muhammad (s.a.v.)ning so`zlari, amallari, tasdiqlari haqidagi ma`lumotlar xadis ilmidir. mashhur muhaddisslardan: sahih al-buxoriy, sahih al-muslim, jomi at-termiziy, abu dovid, an-nasoniy va ibn mojallardir. shulardan ikkita birinchilari movorounnahrda qolgan to`rt nafari esa xurosonlik xadischilardir. fikx ilmi, islom huquqidan iborat bo`lib, qur`on, sunna, ijmo …

r ilohiy qonunlarga juda yaqindir. chunki tabiiy qonunlar ham inson uchun birlamchidir. qur`oni karim 23 yil davomida (610-632 y.y.) payg`ambar hazrat muhammad alayhissalomga alloh tomonidan nozil qilingan ilohiy kitobdir. 114 sura, 6210 oyat, 77434 so`zdan iborat. makka shahrida nozil bo`lgan suralarni makkiy suralar (13 yil 95 sura) madinada nozil bo`lgan (10 yil 19 sura) madinaiy suralar deb ata ladi. ma`lumki qur`on oyatlari og`zaki aytilgan. shu sababdan payg`ambarimiz hayotligida qur`on suralari odamlar tomonidan og`zaki yoddan aytilgan. u hazrati usmon xalifaligi yillarida zayd ibn sobit rahbarligidagi hay`at tomonidan yozma shaklga keltirilgan. hazrati usmon xalifaligi davrida qaytadan islom dunyosi uchun qur`ondan nusxalar ko`chirilib yirik-yirik shaharlarga yuborildi. undin ko`zlangan maqsad turli xalqlarda qur`onni o`qish bir xilda bo`lishligini ta`minlashdan iborat edi. qur`onning mo`jizaligi uning o`zida aqidaviy-g`oyaviy, qonun va ahloq qoidalarini (normalarini) o`zida mujassamlashtirishidir. olimlarning fikriga ko`ra1 fikhiy –huquqiy masalalar bo`yicha qur`onda quyidagi oyatlar mavjud: haqquloh (amaliy ibodatlar) bo`yicha 140 oyat. shaxsiy huquq (oila, taloq, vasiyat...) …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`rta asrlarda o`zbekistonda siyosiy va huquqiy ta`limotlar"

1350283248_14847.doc ўрта асрларда ўзбекистонда сиёсий ва ҳуқуқий таълимотлар o`rta asrlarda o`zbekistonda siyosiy va huquqiy ta`limotlar reja: 1. islom siyosiy va huquqiy ta`limotining o`ziga xos tomonlari va yo`nalishlari. (imom buxoriy burxoniddin marg`inoniy) siyosiy va huquqiy qarashlari. 2. xalq ozodlik xarakati siyosiy-huquqiy qarashlari haqida. 3. farobiyning siyosiy va huquqiy ta`limotlari 4. beruniy, ibn-sino va boshqalarning siyosiy va huquqiy qarashlari islom dinining asoschisi payg`ambar muhammad ibn abdullo (s.a.v.) 610 yilda dunyoda yangi islom dinini e`lon qildi va bu din tez orada dunyoga tarqaldi. o`rta osiyoga - turonga keyinchalik arablar movarounnahr deb atagan bizning mamlakatimizga islom viii asrning boshida kirib keldi. islomga qadar bu yerda asosan zardushtiylik di...

DOC format, 112.0 KB. To download "o`rta asrlarda o`zbekistonda siyosiy va huquqiy ta`limotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o`rta asrlarda o`zbekistonda si… DOC Free download Telegram