qadimgi sharqda siyosiy va huquqiy ta`limotlar

DOC 62,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1351759671_25397.doc qadimgi sharqda siyosiy va huquqiy ta`limotlar www.arxiv.uz qadimgi sharqda siyosiy va huquqiy ta`limotlar reja: 1. qadimgi sharqda siyosiy-huquqiy ta`limotlarni paydo bo`lishi. qadimgi misr, bobil, 2. xindiston va xitoyda siyosiy va huquqiy ta`limotlar 3. qadimgi turonda siyosiy va huquqiy ta`limotlar qadimgi sharqda siyosiy-huquqiy ta`limotlarni paydo bo`lishi sharqda (qadimgi misr, xitoy, hindiston, turon va eron mamlakatlari) g`arbda (qadimgi yunon, rim mamlakatlari) siyosiy va hukuqiy qarashlarning kelib chiqishi ilk bosqichlarida mifologik afsonaviy g`oyalar asosida rivojlangan. mifologiya inson, jamiyat, hokimiyat, davlat, huquq va qonunlarni baholaydigan holda ilohiy kuchlar faoliyati bilan bog`lagan. erdagi voqealarning ilohiyot bilan bog`lanish usullari va xarakteri qadimgi xalqlarda turli xil hal qilingan yoki aks ettirilgan. bu munosabatlar, ya`ni erdagi siyosiy, huquqiy tartiblarning, hukmronlikning iloxiy ildizlari, sabablari haqidagi tasavvurlar, siyosiy va hukuqiy qarashlar asrlar davomida rivojlandi. turli yo`nalishdagi ta`limotlarning kelib chiqishiga sabab bo`ldi. qadimgi sharq xalqlari tarixida mavjud bo`lgan mifologiyalarda xudo barcha borliqning yaratuvchisidir. kadimgi vaviloniya va hindistonda esa xudo jamiyatni, …

hqariladi. faqat bosh hukmdor-imperator xudoga eng yaqin odam xisoblanadi. qadimgi misr xalqlarida keng tarqalgan g`oyalarga ko`ra, barcha haqiqat, adolat, odil ,sudlov (maat) xudo tomonidan boshqariladi.sud`yalar maat tasviri tushirilgan tumorlaryi taqib yurganlar.erdagi barcha tartibotlar, siyosat, qonunlar, odamlar o`rtasidagi o`zaro munosabatlar, bosh ijodkorga sig`inish «ptaxotep nasihatlari" (eramizgacha xxviii asr) kabi qadimgi yozma manbalarda o`z aksini topgan. «ptaxotep nasixatlari» da ta`kidlanishicha, barcha erkin fuqarolar tabiiy ravishda bir-biriga tengdir, har bir insonning hatti-harakatlari adolat va yaxshilik me`yorlariga mos bo`lishi kerak. albatta bu talablar qadimgi misr jamiyatining yuqori tabaqa vakillarga tegishli edi. aholining ko`pchiligini tashkil etgan qullar bundan tashqarida edi. shuni ta`kidlash joizki, qadimgi siyosiy-huquqiy ta`limotlar avvalambor xalq og`zaki ijodida keyinchalik yozma manbalarda afsonaviy qahramonlar, xalq xaloskorlari xudolar to`g`risidagi yozma manbalarda ifodalangan bo`lsa, keyinchalik "avesto" (axura mazda) hamda spitomen haqidagi afsonoviy diniy ta`limotlarga muxolifat sifatida dunyoviy ta`limotlar ham taraqqiy etdi. masalan, qadimgi yunon mutafakkirlari suqrot, aflotun, arastu sharqda esa farobiy kabilar asarlarida o`z ifodasini topdi. …

i xorazmda ilk bor miflar keyinchalik zardushtiylik dinida namoyon bo`ldi. bu diniy falsafiy ta`limotning asoschisi zardo`sht bo`lgan. u taxminan eramizgacha viii asrda yashagan. zardo`shtiylik g`oyalari asrlar osha dunyoga keng tarqaldi. hayotdagi ikki qarama-qarshi qutbning yaxshilik va yomonlikning o`zaro kurashi, yaxshilik homiysi axura-mazda bilan yovuzlik homiysi axura-manu o`rtasida ro`y beradi. bu kurash keskin, shafqatsiz va abadiydir. dastlabki mifologik tasavvurlarning asta-sekin, konkretlashib, ijtimoiy hayot, davlat, siyosat, huquq xaqidagi dastlabki ta`limotlarning paydo bo`lishi tarixi uzoq tarixga ega. bu jarayon turli xalqlarda turli xil kechgan. lekin barcha xalqlarga, mamlakatlarga xos bo`lgan umumiy qonuniyatlarni olsak adolatsizlikka qarshi adolat, zo`rlik va qonunsizlikka qarshi qonuniylik, rahm-shafqat, urushga qarshi tinchlik g`oyalarining ilgari surilishini kuzatamiz. xarakterli joyi shundaki, xalq og`zaki ijodida, yozma manbalarda diniy va dunyoviy kitoblarda ezgulikka intilish, inson nomini ulug`lash, sotsial adolatga erishish uchun kurash tarixi barcha qadimgi xalqlar hayotiga xosdir. xulosa shundan iboratki, eng qadimgi davlat va huquq to`g`risidagi qarashlar, g`oyalar sharqda taxminan to`rt ming yil …

kurasini vujudga keltiradi. mashxur siyosiy va huquqiy yodgorlik «manu qonunlari» eramizgacha ii asrda yozma ravishda bunyod etildi. unda vedalar va upanishadlardagi g`oyalar har tomonlama rivojlantirib himoya etiladi. «manu qonunlari» da asosiy e`tibor jazo belgilashga qaratiladi. jamiyat varnalarga bo`lingan, ular o`rtasida notenglik mavjud. eramizgacha vi asrda yashagan siddxartxa braxmanizm va vedda, upapishaddagi g`oyalarni keskin tanqid qilib chiqdi va u o`zini «ma`rifatli inson» budda deb atadi. uning uqdirishcha, oliy hokimiyat xudo haqidagi g`oyalar insoni chalgitadi, hamma gap insonning o`ziga bog`liq. u barcha siyosiy va huquqiy normalarni, axloqiy tartibotlarni odamlar o`zlari, yaratib olishlari kerak deb ko`rsatadi. buddizmga xos bo`lgan jazo choralarini cheklash xaqidagi fikrlar «dxammpadada»da uchraydi. insonning aybi tasdiqlanmasdan uni jazolash mumkin emas. buddizmda dxammani ulug`lash, qonunlikni ulug`lash degan gap edi. buddizm asta-sekin barcha ijtimoiy siyosiy voqealarga, shu jumladan davlat faoliyatiga o`z ta`sirini o`tkaza boshladi. garchi buddizmda asosiy g`oya har insonning o`zi o`zini shakllantirib, nihoyat nirvanga ruhan yuksalib borishi bilan bog`liq bo`lsada, ammo …

zarur. qadimgi xitoy falsafasi va ijtimoiy-siyosiy fikrlari rivojida katta rol` o`ynagan daosizm va uning asoschisi lao-tszi (eramizgacha vi asr) va u yaratgan «dao-de-tszin» asari diniy sxolastikaga katta zarba berdi. butun ijtimoiy taraqqiyot manbalarini ilohiy qudratga emas, balki dao qiladi, dao qonunchilik va siyosiy boshqaruvning asosidir, deb ta`kidladi. daoga bo`lgan munosabatda barcha tengdir. lao-tszinning ko`rsatishicha, o`sha paytdagi barcha noxushliklar, madaniyatning cheklanganligi, odamlar o`rtasidagi siyosiy-huquqiy notengliklarning asosiy sababi haqiqatni qaror topmaganidir. u hayotdagi,jamiyatdagi barcha adolatsizliklarni qoralar ekan, u butun e`tiborini o`zini o`zi yaratuvchi daoga qaratdi, dao adolatni tiklovchi asosiy vosita deb uqtirdi. daoizmdagi muhim tomon odamlarni xotirjam yashashga undashdir. boylik ham, mansab ham o`tkinchi, ulardan chetroqda yurish kerak degan g`oyalar ilgari surilgan. qadimgi xitoy ijtimoiy-siyosiy fikr taraqqiyotida konfutsiy (eramizgacha 551-479 yillar) ta`limoti uning shogirdlari tomonidan to`plangan «lun` yuy» (suhbatlar va muloxdzalar) kitobi katta rol o`ynaydi. konfutsiy o`zidan oldin paydo bo`lgan bilimlarni umumlashtirib, yanada rivojlantirib, davlat haqidagi o`z qarashlariki bayon etadi. davlat go`yo …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi sharqda siyosiy va huquqiy ta`limotlar"

1351759671_25397.doc qadimgi sharqda siyosiy va huquqiy ta`limotlar www.arxiv.uz qadimgi sharqda siyosiy va huquqiy ta`limotlar reja: 1. qadimgi sharqda siyosiy-huquqiy ta`limotlarni paydo bo`lishi. qadimgi misr, bobil, 2. xindiston va xitoyda siyosiy va huquqiy ta`limotlar 3. qadimgi turonda siyosiy va huquqiy ta`limotlar qadimgi sharqda siyosiy-huquqiy ta`limotlarni paydo bo`lishi sharqda (qadimgi misr, xitoy, hindiston, turon va eron mamlakatlari) g`arbda (qadimgi yunon, rim mamlakatlari) siyosiy va hukuqiy qarashlarning kelib chiqishi ilk bosqichlarida mifologik afsonaviy g`oyalar asosida rivojlangan. mifologiya inson, jamiyat, hokimiyat, davlat, huquq va qonunlarni baholaydigan holda ilohiy kuchlar faoliyati bilan bog`lagan. erdagi voqealarning ilohiyot bilan bog`lanish usullari va xa...

Формат DOC, 62,5 КБ. Чтобы скачать "qadimgi sharqda siyosiy va huquqiy ta`limotlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi sharqda siyosiy va huqu… DOC Бесплатная загрузка Telegram