buyuk ipak yo'lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari

DOC 92.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664052977.doc buyuk ipak yo`lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari reja: 1. insoniyat tarixida savdo yo`llarining ahamiyati. 2. o`lkamiz hududidan o`tgan qadimgi savdo yo`llari. 3. buyuk ipak yo`li temuriylar davrida. 4. savdo yo`llarini tiklanishining mustaqil o`zbekiston taraqqiyotida tutgan o`rni. 5. ix-xii asrlardagi ijtimoiy-siyosiy hayotning moddiy va ma`naviy madaniyatning yuksalishidagi ahamiyati. tabiiy fanlarning ravnaqi. 6. turkiston buyuk muhaddislar yurti. o`lkamiz hududidan yetishib chiqqan olimlarning islom tarixida tutgan o`rinlari. 7. amir temur va temuriylar davrida ilm-fanga e`tibor. amir temur va mirzo ulug`bek zamonasida movarounnahrdagi madaniy va ilmiy hayot. buyuk ipak yo`li tug`risida fikr yuritar ekanmiz, bu qadimiy yo`lning necha asrlar davomida ne-ne mamlakatlar va xalqlarni bir-biriga bog`lash, aloqalarini mustah-kamlashdagi mislsiz xizmatini aloxida ta`kidlab o`tish joiz bo`ladi. ilk bor xitoy hududidan boshlanib g`arbga tomon minglarcha kilometr masofaga cho`zilgan ( 12 ming km.), sharq bilan g`arbni tutashtirgan. bu noyob savdo yo`li ulug` ajdodlarimiz sa`y-harakatlari samarasi o`laroq umumbashariyat tarixiy taraqqiyotida yorqin iz qoldirgan. ayniqsa, bu yo`lning vatanimiz …

qali darbent, nautak va samarqandga tomon yo`naladi. ipak yo`lining shimoliy-g`arbiy tarmog`i esa dunxuandan bami, turfon orqali tarim vohasi-qashg`arga boradi. u yerdan tioshqo`rgon orqali o`zgan, o`sh, quva, axsikent, pop, asht orqali xo`jand, zomin, jizzaxga, so`ngra samarqandga borib tutashadi. samarqanddan esa bu yo`l yana davom etib dabusiya, malik cho`li orqali buxoro, romitonga, undan varaxsha orqali farobga borib, amul shahriga o`tadi. amulda esa bu yo`l marvdan urganch sari yo`nalgan yo`lga qo`shiladi. marv shahri o`rta asrlar davomida buyuk ipak yo`li chorrahalari kesishgan eng muhim hayotiy nuqta bo`lgan. eng muhimi shundaki, buyuk ipak yo`lining g`arbdan keladigan savdo karvonlari aytaylik, italiya, ispaniya va boshqa o`rta yer dengizi mamlakatlarining savdogarlari ham o`z mollarini tir, damashq, anatoliya, bog`dod orqali parfiya davlati hududlari bo`ylab yana o`rta osiyoning yirik savdo markazi marvga olib kelar, shu yerdan sharq tomon yo`llarini davom ettirardilar. shu ma`noda marvning turli dinlar ildiz otgan, turli madaniyatlar tutashgan joy bo`lganligi alohida ahamiyatga molikdir. buyuk ipak yo`li sharqu …

lining tasarrufida butunlay ularning qo`l ostida bo`lgan. buyuk sohibqiron amir temur davriga kelib uning qudratli saltanati vujudga kelgach, buyuk ipak yo`li sarhadlari yangidan kengayib, katta miqyoslar kasb etib, yanada rivoj topadi. vatanimiz sarhadlari ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy yuksalishining buyuk ipak yo`li bilan bevosita bog`liqlik jihatlari juda qadim zamonlarga borib taqaladi. yunon-rim olimlari gerodot, ktesiy, arrian ma`lumotlariga, eron mixxat yozuvlariga asoslanib fikr yuritadigan bo`lsak, mil.av. iv asrda o`rta osiyo hududlarida sug`orma dehqonchilik madaniyati, hunarmandchilik, chorvachilik, tog`-kon ishlari ancha rivoj topgan.o`rta osiyo la`li xorazmning qimmatbaho feruza ma`dani, sug`d oltini ko`plab miqdorda qazib olinib, ishlov berilib, xorijiy ellarga ham chiqarilgan. jumladan, o`rta osiyo la`liga (lazuriti) eron, hindiston, misr, mesopatamiya va xitoy singari mamlakatlarda qiziqish va talab g`oyatda katta bo`lgan. mil.av. ii asr boshlarida davan va qang` davlatlariga tashrif buyurgan xitoy elchisi va sayyohi chjan szyan safaridan so`ng xitoy bilan o`rta osiyo davlatlari o`rtasidagi diplomatik va sado-sotiq aloqalari yangi bosqichga ko`tariladi. elchining bu yurtda ko`rgan-kechirganlari. …

ining tinchligi, xavfsizligi va ularning bexatar, muntazam qatnovini ta`minlash borasida ham doimiy chora-talbirlar ko`rib borganlar. shu maqsadda kerakli nuqtalarda, aholi siyrak bo`lgan joylarda karvonsaroylar, yemakxonalar, barpo qilingan, suv oladigan quduqlar qazilgan, chor atrofi shinam bino shakliga keltirilib qurilgan rabotu-sardobalar tiklangan. hozirda ham qizilqum, mirzacho`l. malik cho`li sarhadlarida o`tmish arxitekturasining noyob namunalari sanalgan shunday me`moriy obidalar xarobalari ko`plab uchraydi. ayniqsa, somoniylar, qoraxoniylar va g`aznaviylar sulolalari hukm surgan, movarounnahr hududlari jiddiy iqtisodiy va madaniy yuksalish jarayonini boshdan kechirgan davrlarda xalqaro karvon savdosi yurtimiz ijtimoiy taraqqiyotida muhim rol o`ynagan. o`sha davrda mag`ribu mashriqqa ma`lum va mashhur buxoro, samarqand, marv, shosh, balx, isfijob, termiz singari shaharlarda o`nlab xashamatli karvonsaroylar. sado bozorlari barpo etilib, ularda tijorat ishlari avjida bo`lgan, turli mamlakat tujjorlari ularda tunu-kun turfa rang mollarini sotganlar yohud mol ayirbosh qilganlar. buyuk ipak yo`lining shuhrati ayniqsa, xiv asrning ikkinchi yarmi va xv asrda, ya`ni amir temur qudratli markazlashgan davlat barpo etish barobarida uning barcha …

uzidan muhofaza qilishni muhim davlat ahamiyatiga molik vazifalardan deb hisoblagan. tuzuklarda: «...yana buyurdimki, yo`l ustiga kuzatuvchilar, zobitlar tayinlasinlarki, yo`llarni qo`riqlab, o`tkinchilar, savdogarlar, musofirlarni kuzatib, mol-mulki va boshqa narsalarni manzildan-manzilga yetkazib qo`ysinlar. yo`l ustida birortasining narsasi yo`qolsa, o`zi o`ldirilsa yoki boshqa kor-hol yuz bersa, bular uchun javob berish ularning zimmasida bo`lsin.» deb bejiz ta`kidlab o`tmagan. amir temur tashabbusi bilan mamlakatning har bir yirik shaharlarida savdo karvonlarining kirishi va chiqishini nazorat qiluvchi davlat nazorat xizmati va maxsus bojxonalar tashkil etilgan. savdo karvonlaridan mollarning hajmi. miqdoriga qarab boj to`lovlari undirilgan. bu davrda poytaxt samarqand dunyo savdogarlarining yirik markaziga aylandi.uning keng ko`chalari bo`ylab maxsus qurilgan muhtasham karvonsaroylar, savdo bozorlari, rastalarda tunu-kun savdo ishlari to`xtamagan. turli mamlakatlardan kelgan savdogarlar o`z mollarini xaridorlarga sotganlar yohud o`zlariga kerakli mollarni xarid qilganlar. samarqand qog`ozining mashhurligi yetti iqlimga ma`lum bo`lgan. movarounnahr va xuroson shaharlari buyuk ipak yo`lining eng qaynoq yo`liga aylangan. bu yerga hindistondan juda ko`plab tijorat karvonlari kelib …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "buyuk ipak yo'lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari"

1664052977.doc buyuk ipak yo`lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari reja: 1. insoniyat tarixida savdo yo`llarining ahamiyati. 2. o`lkamiz hududidan o`tgan qadimgi savdo yo`llari. 3. buyuk ipak yo`li temuriylar davrida. 4. savdo yo`llarini tiklanishining mustaqil o`zbekiston taraqqiyotida tutgan o`rni. 5. ix-xii asrlardagi ijtimoiy-siyosiy hayotning moddiy va ma`naviy madaniyatning yuksalishidagi ahamiyati. tabiiy fanlarning ravnaqi. 6. turkiston buyuk muhaddislar yurti. o`lkamiz hududidan yetishib chiqqan olimlarning islom tarixida tutgan o`rinlari. 7. amir temur va temuriylar davrida ilm-fanga e`tibor. amir temur va mirzo ulug`bek zamonasida movarounnahrdagi madaniy va ilmiy hayot. buyuk ipak yo`li tug`risida fikr yuritar ekanmiz, bu qadimiy yo`lning necha asrlar davomida ne-ne ma...

DOC format, 92.5 KB. To download "buyuk ipak yo'lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: buyuk ipak yo'lining shakllanis… DOC Free download Telegram