антик дунё социологияси (2)

DOC 67,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404396796_53260.doc антик дунё социологияси режа: 1. антик дунё социологлари инсон мавқеи тўғрисида. 2. антик дунёда жамият ва шахс омиллари. 3. платон ва аристотелнинг антик дунё фалсафий фикр тараққиётида тутган ўрни. антик дунё социологияси, жаҳон социология мактабининг назарий-маънавий пойдевори ва унга доимий илҳом бағишловчи бебаҳо обидаси ҳисобланади. антик дунё ҳаётига инсонни инсон томонидан сотиш ва сотиб олиш тартиботларининг кириб келиши билан табиатни ўзлаштириш, табиат билан ҳамкорлик қилиш ва у билан уйғунлашиш ўрнига инсонни эксплуатация қилиш даври бошланди. бу эса антик давр учун хос бўлган инсоннинг маънавий ҳурлиги даврининг таназзулга юз тутишига сабаб бўлди. антик давр социологияси ўзи юзага келган давр ижтимоий тузуми ва тартиботлари, давлат ва жамият қурилиши, ана шу тизимлардаги шахсларнинг ўрни ва роли, сиёсий ва маънавий ҳаёт жараёнларининг ёрқин ва реал ифодаловчи сифатида ғоятда сабоқлидир антик давр социологиясининг илк намуналари кичик осиёнинг ғарбий соҳиллари-иония ўлкаси шаҳарларида яшовчи греклар томонидан дунёга келтирилди. антик дунё социологиясини юзага келиши ҳамда тараққиёт тенденциялари …

ий модда ҳисобланган сув омили ташкил этади. унинг таъкидлашича, табиатдаги жаъми ўзгаришлар сув ва суюқликлар туфайли рўй беради. сув туфайли таркиб топган ҳамма нарсада жой мавжуддир. табиатдаги жаъмики нарсалар эса сув иштирокида юзага келганлиги сабабли уларнинг ҳаммасида жон бор. фалес фикрининг исботи учун янтарь тошини мисол қилиб келтиради. фалес хамма нарсада жон борлигини ғояси табиат ва жамиятга инсоний ёндошувнинг илк куртаклари шакилланшига туртки бўлди. милет мактабининг яна бир йирик намоёндаси анаксимент оламнинг асосини ташкил этувчи дастлабки модда сифатида ҳавони илоҳийлаштиради, ҳавонинг табиатда йиғилиши ва сиқилиши натижасида сув, тупроқ, тош ва оловдан иборат зарурий қисмлар юзага келади. ҳаво анаксимен назарида дунёни ўраб турган нафас бўлиб, бу нарса табиатда жаъмики нарсаларга ўз таъсирини ўтказиб туради. ҳаво инсоннинг амал қилиш макони ҳисобланади ва ҳавосиз қолган пайтда ҳар қандай жисм таркибий ва мазмуний ўзгаришга юз тутади. қадимги грек социологлари орасида самон шаҳрида туғилиб фаолият юритган пифагор алоҳида ўрин тутади. пифагор яшаган даврда турли-туман примитив …

атта қайтади. бу бирламчи асос эса “олов”дир. зеро, олов табиатдаги энг фаол ўзгарувчан ходисадир. гераклит табиатда ва жамиятда қарама-қаршиликлар шунчалик ўзаро рақобат холида бир-бирига айланиб туради. улар моҳияттан ягона асос (олов) дан иборат бўлганлиги сабабли, бу модда ва ходисалар ўртасида қарама-қаршиликлар ўзгарувчандир ва доимий хусусиятга эга эмасдир. гераклит илк дафъа донишмандлик ва ақлни ва билимдан фарқлай билди. кўп билимлилик кишини ақлли, донишманд қилавермайди. агар кўп билим олиш кишини оқил қилганида гесиод ва пифагор ҳам ақлли, донишманд бўлишар”1, деб ёзади. гераклитнинг ижтимоий қаралари парменид ва унинг шогирти зенон томонидан танқид остига олиниб, дунё ўзгарувчан эмас, аксинча, ўзгармас моҳиятга эга эканлигини асослашга уриндилар. грек маданиятининг йирик намоёндаси эмпедокл илм ва маърифатнинг ижтимоий фойдалилик функциясини асослаб берди. у илм қилиш бу бефойда моҳиятлар хусусида баҳс юритиш эмас, балки уни инсон онгига хизмат қилдиришдан иборат, деб билди. эмпедокл фикрига кўра, жамият ходисаларини ўзаро билаштирувчи ва ажратиб юборувчи икки куч бошқариб туради. кишиларни ўзао бирлаштирувчи, …

м муайян турдаги предметлар ва ҳодисаларнинг умумийлик хусусиятларини аниқлашдан иборатдир. билим предмет ҳақидаги тушунча бўлиб, билиш тушунчани аниқлашдан бошланади. сократнинг нуқтаи назаига кўра, инсон фаолияти унинг яхшилик, савоб, орият, инсоф ҳақидаги тушунчалари мазмунидан иборат бўлиб, бу тушунчалирни шахс қандай тушуниши катта аҳамиятга эга. шундай экан, инсон фаолиятини яхшилаш учун унинг феъл-атвори ва тарбия тўғрисидаги қарашлари, тушунчаларини тартибга солиш зарурдир. сократнинг бўюк шогирди платон ижтимоий тараққиёт ва инсон мавқеи хусусида бебаҳо фикрлар баён этган. платон ўзининг “филеб” деб номланган асарида инсоннинг эзгуликдан иборат фаолият қуйидаги талабларни бажариш асносида рўй бериши айтилади: 1) илоҳий ғоя моҳиятини англаш; 2) илоҳий ғоя талабларини ҳаётга синдириш; 3) тафакку ва билимларга эга бўлиш; 4) илм ва санъатнинг бирор турини эгаллаш, тўғри фикр қилиш масаласига эга бўлиш; 5) тоза, ҳалол ҳиссиёт воситалардан, масалан, мусиқа товуши, тасвирий санъатдан завқ-роҳат ола билиш. платоннинг ўқтиришига кўра, тўғри фикр қилиш малакасига эга бўлиш деганда бирор бир ҳаётий воқеа таҳлили чоғида масаланинг …

гида гормоник тузумни ташкил этадилар. платон академиясининг етук толиби, жаҳон ижтимоий тафаккур оламига ҳисса қўшган мутафаккир аристотель ҳисобланади. аристотель ўз давридаги мавжуд стратификацион, яъни ижтимоий табақалашув тартибларини қўллаб-қувватлайди. аристотель комил инсон, комил фуқаро, адолат давлат хусусидаги қарашларини илмий асослашга интилди. комил инсон тарбияси шахснинг ўз давлатига бўлган юксак ватанпарварлигини, ўз ижтимоий-сиёсий тузуми садақатни шакллантиришдан бошланади. комил фуқаро тарбиясига эса ҳар томонлама мукаммал давлат тартиботини юзага келтиришдан бошланади. демак, комиллик тизимидаги “давлат-фуқаро-инсон” тартиботи аристотелнинг давлат ва жамиятни мукаммаллашдан иборат социологик концепциясини ташкил этади. у жамият аъзоларининг маънавий-мафкуравий тарбияси масаласида умумдавлат нуқтаи назаридан турди. жамиятнинг тарбиявий вазифаси хусусий шахслар ёки алоҳида гуруҳлар қўлига топшириб қўйилмаслиги лозим. аристотель давлат ва жамиятнинг идеал мақсадлари муштарак, умумий бўлганлиги сабабли ҳам мазмуний асоси бир хил бўлган тарбиявий тизим ишга тушмоғи зарур, деб ҳисоблайди. ижтимоий жараён, аристотель таъбирига кўра имкониятлардан натижаларга ўтишга бўлган интилишдир. одамлар ижтимоий жараёнда қанча кўп иштирок этсалар давлат ва жамиятнинг ижтимоий-сиёсий асослари шунчалик …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "антик дунё социологияси (2)"

1404396796_53260.doc антик дунё социологияси режа: 1. антик дунё социологлари инсон мавқеи тўғрисида. 2. антик дунёда жамият ва шахс омиллари. 3. платон ва аристотелнинг антик дунё фалсафий фикр тараққиётида тутган ўрни. антик дунё социологияси, жаҳон социология мактабининг назарий-маънавий пойдевори ва унга доимий илҳом бағишловчи бебаҳо обидаси ҳисобланади. антик дунё ҳаётига инсонни инсон томонидан сотиш ва сотиб олиш тартиботларининг кириб келиши билан табиатни ўзлаштириш, табиат билан ҳамкорлик қилиш ва у билан уйғунлашиш ўрнига инсонни эксплуатация қилиш даври бошланди. бу эса антик давр учун хос бўлган инсоннинг маънавий ҳурлиги даврининг таназзулга юз тутишига сабаб бўлди. антик давр социологияси ўзи юзага келган давр ижтимоий тузуми ва тартиботлари, давлат ва жамият қурилиши, ана ...

Формат DOC, 67,0 КБ. Чтобы скачать "антик дунё социологияси (2)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: антик дунё социологияси (2) DOC Бесплатная загрузка Telegram