tabiatshunoslik fanining tarixi va rivoji

PPTX 36 pages 1.3 MB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

powerpoint presentation табиатшунослик фанининг мақсади,вазифаси,предмети вааҳамияти режа: 1. табиат илмини тарихи. 2.табиатшунослик фани мақсади, вазифаси, аҳамияти. 3. фаннинг келиб чиқиши, шаклланиши, муаммолари. 4. тфкнинг ривожланиш босқичлари ва марказлари. 5. марказий осиё олимларининг ўлка табиатини ўрганишга қўшган хиссалари. қадим марказий осиё мамлакатларида дунёда биринчи бўлиб табиий фанларнинг тараққиёти. авестода табиий фанлар ҳақида маълумот. греция ва римдаги антик давр олимлраи, уларнинг табиий фанлар ҳақида изланишлари. табиий фанлар ва фалсафанинг боғлиқлиги, фаннинг ривожланиши, фан ва дин. марказий осиёлик алломаларнинг табиатшунослик фани ривожига қўшган ҳиссалари. математика, астрономия, тиббиёт, география, фалсафа ва бошқа фанларни ix-xi асрлардагиютуқлари, илмий асарлари. ал хоразмий, ал фарғоний, ал беруний, ибн сино, ал фаробий, ал жавҳарийларнинг фандаги хизматлари, темурийлар даврида табиий фанларнинг ривожланиши. улуғбекнинг астрономия фани ривожига қўшган ҳиссаси. зижи курагоний асарининг бугунги кундаги аҳамияти. фан ўз ривожланиши давомидаги илмий инқилоблар ёрдамида фалсафани ривожлантиради. коперник, кеплер ва ньютон ғоялари таҳлили, фалсафада муҳим ўрин тутади. дарвин, фрейд ва вегнер каби номлар билан …

2 / 36

д бўлимларни грек тилига таржима қилдиради- да, қолганини ёқибюборди. дунё фанининг биринчи ёзувлари мана шу тарзда юнонлар қўлига ўтди, грециялик антик олимлар эса, бутун дунё фанининг асосчиси сифатида тарихга кирди.«авесто» ва унинг битиклари дунё фанигаxix асрдагина маълум бўлди. демак, дунё фанининг биринчимаркази марказий осиё, аниқроғи, хоразм мамлакати деб айтишга илмий асослар етарли. ўйлаймизки, «авесто»шунос олимлар бу хатоларни тузатадилар. 2-марказ.греция марказидир. эрамизгача бўлганvi асрдаги биринчи олим грециялик фалесдир. у биринчи бўлиб математик ҳисобларни кўрсатган олим, қадимги грециядаги етти донишманднинг бири ва биринчи файласуф ҳисобланган. грецияда эрамизгача бўлганvi-iiiасрларда астрономия, биология, геология ва физика фанлари шаклланди. аристотель биология ва мантиқнинг асосчиси бўлса, гекатей географиянинг, гиппократ тиббиётнинг, геродот тарихнинг асосчиси ҳисобланади. бу олимлардан ташқари евклид (эрамизгача бўлганiii асрда) гиппарх (эрамизгачаiiасрда), птоломей (iiасрда), архимед (iii-iiасрларда), герон (iасрда), гален (ii-i асрларда) табиий фанлар ривожига муносиб ҳисса қўшишди. эрамизгача бўлганviваiасрларда греция фаннинг ривожланган иккинчи маркази ҳисобланади. архимед ёки евклиднинг математикада олиб борган илмий ишлари бугунги кунда ҳам …

3 / 36

им этди. бугунги кунда антик даврдаги содда тушунча ва йўналишлар ривожланиб, ер шаридаги моддий ва руҳий ҳаётни юксалтириш имконини берди. фаннинг, техника ва технологияларнинг ривожланиши инсоният ҳаёти ва иқтисодиёт тубдан ўзгаришга олиб келди. фан марказий осиёдаviii-ix,xваxiасрларда жуда катта ютуқларга эришди.ixасрдан бошлаб, хоразмшоҳлар, ғазнавийлар, салжуқийлар ва қорахонийлар даврида илм-фан янада тараққий этди. самарқанд, хива, бухоро, мовороуннахр маданият марказларига айланди. бу шаҳарларда мадрасалар, академиялар ташкил топди, дунё фанининг қўлёзмалари ва буюк олимлар тўпланди. марказий осиёлик илм-фан фидойилари ҳам ўз она юртларида ва бошқа юртларда илм чироқларини ёқдилар, бағдод шаҳрида биринчиилмийакадемияга асос солишди. 3-марказ.фаннинг учинчи маркази европа ҳисобланади. xvасрнинг охирларигача коинот ҳақида птоломейнинг таълимоти ягона таълимот бўлиб келди. аммоxiv-xv асрларда испаниялик ва португалиялик денгиз саёҳатчилари дунё харитасини ўзгартириб юборди. ф.магелланнинг (1480- 1521 й.й.) дунёни айланиб чиқиши ер шарсимон эканлигини мутлақо исботлади. коинот ҳақида янги фикрни, яъни қуёш ер атрофида эмас, балки ер қуёш атрофида айланишини польшалик улуғ астроном николай коперник биринчи бўлиб айтди. …

4 / 36

ни ривожланишининг биринчи босқичини шу кунгача айтилган барча фикрларни инкор қилган ҳолда “авесто” маълумотларига асосланиб, “авестони” астрономия, табиат, экология, қишлоқ хўжалиги ва табиат ҳақидаги илмлар биринчи бўлиб ёзиб қолдирилганини биламиз. “авесто” фақат диний тушунчалар ҳақидаги битиклардан иборат эмас, балки юқорида қайд этилган фанларнинг дастлабки илдизлари ёзилган манба ҳамдир. биз “авесто” ҳақида билмаган, унинг ёдгорликлари ҳали инсониятга маълум бўлмаган пайтларда, ҳамма каби фаннинг ривожланишини грециядан бошланган, деб ишонардик. аммо ер юзи бўйлаб, айниқса европада “авесто”шунос олимлар пайдо бўлиб, улар грек-юнон олимлари табиий фанлар ҳақида дастлабки илмни “авесто”дан кўчириб, грек-юнонгача таржима қилиб ўзлариники қилиб ўзлаштириб олганларини ёзиб қолдирганидан сўнг, дунёвий фанлар ривожланишининг биринчи босқичи ёки дастлабки илдизлари бизнинг юртимиз марказий осиёда деб айтишга ҳақлимиз. бу ўринда таъкидлаш жоизки, фаннинг ривожланиши эрамизгача бўлган iv асрдан эмас, балки viii-асрдан бошланган. ҳали бу борада кўпгина фикрлар айтилиши аниқ. 2-босқич.эрамизгача бўлган 5-1 асрларни ўз ичига олади. маълумки, «табиатшунослик» фани ёки дунёвий фанлар ҳақидаги илмий тасаввур ва …

5 / 36

анатомия, ботаника, систематика ва ҳайвонлар эмбриологиясини илмий асослади. дунёда «табиатшунослик» фанининг ривожланишига туртки бўлган асарлар жумласига евклиднинг «бошланиш»и ва птоломейнинг «буюк қурилиш» кабилар киради. бу даврдаги олимлар табиатшунослик соҳасида катта тажрибалар олиб боришмаган бўлишсада, кузатиш ва фикрлаш асосида уни ривожлантирдилар. қадимги греция инсониятга илм ва фаннинг буюк дарғаларини етказиб берди. уларнинг кузатишлар натижасида ёзиб қолдирган айрим дурдона фикрлар ҳозиргача аҳамиятини йўқотган эмас. орадан минг йиллар ўтганига қарамасдан уларнинг фикрлари одамларнинг дунёга бўлган муносабатида, маънавият ва маданиятида алоҳида ўрин эгалайди. табиатшуносликка у даврларда кам эътибор берилган бўлса,ҳозир тараққиётни, табиатни, одамларни ва жамиятнинг қувватини белгилайдиган кучга айланди. 3-босқич.viiiваxiiасрларни ўз ичига олади.viii асрларга келиб, шарқда такроран фанга эътибор берила бошланди. «табиатшунослик» ривожига ҳисса қўшган илк олимлардан бири аҳмад ибн наср жайхонийдир.viii-ix асрларда бу улуғ инсон марказий осиё, хитой, хиндистон мамлакатларининг ўсимликлар ва ҳайвонот дунёси ҳақида қимматли илмий фикрлар, шунингдек, шу минтақаларда тарқалган ўсимлик ва ҳайвонлардан аҳоли томонидан фойдаланилиши ва уларнинг инсонлар ҳаётидаги аҳамияти …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiatshunoslik fanining tarixi va rivoji"

powerpoint presentation табиатшунослик фанининг мақсади,вазифаси,предмети вааҳамияти режа: 1. табиат илмини тарихи. 2.табиатшунослик фани мақсади, вазифаси, аҳамияти. 3. фаннинг келиб чиқиши, шаклланиши, муаммолари. 4. тфкнинг ривожланиш босқичлари ва марказлари. 5. марказий осиё олимларининг ўлка табиатини ўрганишга қўшган хиссалари. қадим марказий осиё мамлакатларида дунёда биринчи бўлиб табиий фанларнинг тараққиёти. авестода табиий фанлар ҳақида маълумот. греция ва римдаги антик давр олимлраи, уларнинг табиий фанлар ҳақида изланишлари. табиий фанлар ва фалсафанинг боғлиқлиги, фаннинг ривожланиши, фан ва дин. марказий осиёлик алломаларнинг табиатшунослик фани ривожига қўшган ҳиссалари. математика, астрономия, тиббиёт, география, фалсафа ва бошқа фанларни ix-xi асрлардагиютуқлари, илмий а...

This file contains 36 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "tabiatshunoslik fanining tarixi va rivoji", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiatshunoslik fanining tarixi… PPTX 36 pages Free download Telegram