geometriya fanining tarixiy rivoji

PDF 5 стр. 376,8 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 376,8 КБ

Тип файла PDF

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

12-ma’ruza. gеomеtriyaning vujudga kеlishi haqida qisqacha tarixiy ma’lumot. geometriya – matematikaning ajralmas qismi bо‘lib, matematika fanining rivojlanishida katta ahamiyatga egadir. geometriya fani qadimiy fan bо‘lib, u uzoq tarixga ega. geometriyaga taalluqli qadimiy manbalar qadimiy misr matematikasining rivojlanishiga taalluqli bо‘lib, u rind va moskva papiruslarida aks etgan. angliya sayyohi rind 1858 yili nil daryosi qirg‘oqlariga sayohat davrida eramizdan avvalgi 1800 yillarga taalluqli matematika va geometriyaga oid papirusni sotib oladi va uni buyuk britaniya muzeyiga topshiradi. bu papirusning uzunligi 5,5 metr, eni 3,2 sm bо‘lib, unda amaliy xarakterdagi 84 ta masala bо‘lib, kasrlar ustida amallar bajarish, tо‘g‘ri tо‘rtburchak, uchburchak, trapetsiya va doiralarning yuzasini hisoblashga doir, parallelopiped, silindr va piramidalarning hajmini hisoblashga, shuningdek proporsional bо‘laklarga bо‘lish va geometrik progressiyalarga oiddir. ikkinchi papirus moskva nomi bilan atalib, u eramizdan avvalgi 2000 yillarga mansubdir. uning uzunligi 5,44 metr va eni 8 sm bо‘lib, unda 18 ta arifmetika va 7 ta geometriyaga oid masala mavjud. bu …

2 / 5

– bobilliklaridan gretsiyaga о‘tganligini tasdiqlaydilar. grek faylasuflari misr va shumer-bobil donishmandlari ishlari bilan tanisha boshlaganlar. ular orasida atoqli faylasuflar aristotelg‘ (384-321), platon (429-348), fales (640-556), demokrit (460-360), anaksimandr (610-546), pifagor (580-500), gishgay (e.a.1 asr), arxit (400- 365), gippokrat (e.a. v asr), yevdoks (410-355), yevklid (365- 300), arximed (287-212), appoloniy (265-170), eratosfen (276-194), geron (e.a. i asr) va boshqalar matematik taraqqiyotga salmoqli hissa qо‘shganlar. hozirgi vaqtda biz о‘rganayotgan geometriya kursi yevklid tomonidan sistemaga solinib, nazariy tomondan asoslangan «negizlar» asarining о‘rta maktabga moslab tuzilgan qismidir. maktabda о‘rganiladigan geometrik tushunchalar sistemasi haqidagi ma’lumot va uni о‘rganish tartibi haqida mulohaza qilamiz. geometrik tushunchalar biz bilamizki, bolalarga geometrik figuralar yordamida maktabgacha bо‘lgan davrda, bog‘chada bera boshlanadi. bog‘chada bolalar tо‘rtburchak, uchburchak, doira, kub, piramida, silindr, shar kabi figuralar va ularning ayrim elementlari bilan tanishadilar, ular yordamida har xil о‘yinlar tashkil qilib; uylar, mashinalar va hokazo narsalarni yasaydilar. bog‘chada geometrik ma’lumotlar, umuman matematik ma’lumotlar о‘yin orqali beriladi. …

3 / 5

si о‘rta maktabning 6- sinfidan boshlanadi. sistemali geometriya kursi asosan 2 qismga bо‘lib о‘rganiladi. birinchi qism tekislikdagi geometrik tushuncha va figuralarga bag‘ishlangan bо‘lib, uni «planimetriya» deyiladi. ikkinchi qism fazoviy figuralarni о‘rganishga bag‘ishlangan bо‘lib, uni «stereometriya» deyiladi. planimetriyada avval sodda geometrik figuralar (nuqta va tо‘g‘ri chiziq) va ularning xossalari beriladi. sо‘ngra sistemali geometriya kursi beriladi. unda geometriya kursini qurish uchun zarur bо‘lgan jumlalar turlari, ta’rif, aksioma, teorema va ularni isbotlashni nima ekanligi beriladi. geometriya asosiy qismi keltirilgan jumlalar yordamida boshlang‘ich tushunchalardan kelib chiqib quriladi. uning mazmunini burchaklar, ular orasidagi munosabatlar va ularning turlari, uchburchaklar, tо‘rtburchaklar, ular orasidagi munosabatlar, ularning turlari, ularni yasash, tо‘g‘ri burchakli uchburchaklar, ularning burchaklari bilan tomonlari orasidagi munosabat yordamida trigonometrik funksiyalar kiritiladi. sо‘ngra tekislikda dekart koordinatalari kiritilib, uning yordamida kesma о‘rtasining koordinatalari, 2 nuqta orasidagi masofa, aylana tenglamasi, tо‘g‘ri chiziq tenglamasi, tо‘g‘ri chiziqlarning koordinata tekisligida joylashishi, tо‘g‘ri chiziq bilan aylananing kesishish shartlari kiritiladi. sо‘ngra figuralarni almashtirish bо‘limida «harakat» …

4 / 5

rpendikulyarligi xaqidagi ma’lumotlar beriladi. sо‘ngra fazoda dekart koordinatalar sistemasi va fazoda vektorlar haqidagi tushuncha beriladi. kо‘pyoqlar, ularning turlar va kо‘pyoqlarga tegishli masala va mulohazalar, aylanma jismlar – silindr, konus, shar va uning tenglamasi haqidagi tushunchalar va ularning hajmi va sirtlari haqidagi ma’lumot beriladi. yuqorida keltirilgan tushunchalar bir-birini tо‘ldirib sistemani tashkil qiladi.

5 / 5

geometriya fanining tarixiy rivoji - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geometriya fanining tarixiy rivoji"

12-ma’ruza. gеomеtriyaning vujudga kеlishi haqida qisqacha tarixiy ma’lumot. geometriya – matematikaning ajralmas qismi bо‘lib, matematika fanining rivojlanishida katta ahamiyatga egadir. geometriya fani qadimiy fan bо‘lib, u uzoq tarixga ega. geometriyaga taalluqli qadimiy manbalar qadimiy misr matematikasining rivojlanishiga taalluqli bо‘lib, u rind va moskva papiruslarida aks etgan. angliya sayyohi rind 1858 yili nil daryosi qirg‘oqlariga sayohat davrida eramizdan avvalgi 1800 yillarga taalluqli matematika va geometriyaga oid papirusni sotib oladi va uni buyuk britaniya muzeyiga topshiradi. bu papirusning uzunligi 5,5 metr, eni 3,2 sm bо‘lib, unda amaliy xarakterdagi 84 ta masala bо‘lib, kasrlar ustida amallar bajarish, tо‘g‘ri tо‘rtburchak, uchburchak, trapetsiya va doiralarning yuzasi...

Этот файл содержит 5 стр. в формате PDF (376,8 КБ). Чтобы скачать "geometriya fanining tarixiy rivoji", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geometriya fanining tarixiy riv… PDF 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram