социология фанининг юзага келиши ва тараккий этиши

DOC 102,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1354708442_40582.doc социология фанининг юзага келиши ва тараккий этиши www.arxiv.uz режа: 1. антик дунё социологияси. 2. шарк мутафаккирларининг социологик карашлари. 3. гарбий европа социология мактаби. 4. xx аср социологияси. 5. социологик мактаблар ва уларнинг асосий боскичлари. поизитивизм, тушунувчан социолгия, омма, элита, ижтимоий институтлар, суфийлик, ханафия, митроизм, зардуштийлик, супертизм. 2.1. социологияни фан сифатида олдинги маърузамизда тасаввур этган эдик. энди шу тасаввурларимизни янада бойитиш максадида, унинг вужудга келиши ва тарихий ривожланиш боскичларини урганишимиз лозим булади. социология фан сифатида качон вужудга келди? энг аввало шуни унумаслигимиз керакки, социология бу – жамият тугрисидаги фан. ижтимоий муносабатларни, жамиятнинг турли сохалардаги узига хос жихатларини, умумий ва хусусий конуниятларини, жараёнларини урганади. ижтимоий хаёт ривожланиши конуниятларини урганишга каратилган таълимотлар, карашлар, эрамиздан аввалги iv асрдаёк юнон файласуфлари афлотун ( эр.авв. 427-347 йй) нинг «конунлар», « давлат тугрисида», арасту ( эр.авв 384-322) нинг « сиёсат тугрисида», «метафизика», « этика», протагор ( эр.авв. 490-420 йй) « хакикат» каби асарларида кенг ёритилган. антик …
2
лганлиги сабабли уларнинг хаммасида жон бор. унинг ана шу гояси табиат ва жамиятга инсоний ёндашувнинг шаклланишига хизмат килган.унинг ижтимоий карашлари бевосита социологиянинг ривжланишига катта хисса кушди. анаксимен – у оламни асосини хаво ташкил этди деб хисоблайди. унинг фикрича хавонинг табиатда йигилиши ва сикилиши натижасида сув, тупрок, тош ва оловдан иборат зарурий кисмлар юзага келади. анаксимен назарида хаво-дунёни ураб турган нафас булиб, жамики нарсаларга уз таъсирини утказиб туради деб хисоблайди. пифагор – унинг фикрича, олам абадий булиб, инсондаги рух бошка нарсаларга кучиб юради. ана шу таълимот унинг гоясини вужудга келишига сабаб булган. оламнинг асоси сон ва ракамлардан иборат эканлиги хам пифагорнинг асосий фалсафий гояларидан хисобланади. грек демократияси равнаки боскичига тухталиб утсак. бу боскичга гераклит, парменид, зенон, эмпедокл, анаксагод, протагор, георгийларни киритиш мумкин. гераклит – унинг фикрича, хамма нарсалар табиатда факат бин нарсадан яралган ва шу бирламчи нарсага албатта кайтади. бу асосни у «олов» деб хисоблайди. гераклит « куп билимлилик кишини аклли, …
3
арини унинг шогирдлари ёзиб олишган. платон - у купрок инсон ва инсон мавкеи тугрисида фикр юритган. унинг таъкидлашича, тугри фикр килиш малакасига эга булиш деганда бирор бир хаётий вокеа тахлили вактида масаланинг аввал яхшилик томонида руй берганлигини тушунтиришга интилишдир. у купрок идеал давлат тузиш хакида фикрлар билдирган. унинг эзгулик асосига курилган идеал давлат тузуми куйидаги фазилатларга эга булиши лозим: 1. донишмандлик. 2. жасорат. 3. хар ишда меъёрни саклаш. 4. адолат. аристотель - у жамиятнинг ижтимоий таркиби масалаларини урганиш билан шугулланган. у яна комил инсон, комил фукаро хакида уз карашларии ифода этган. аристотель антик дунё социологияси тарихининг энг мазмундор даври булишига грек мактабига мантикий якун ясаган. у яратган таълимот хам президентимиз и.а.каримов илгари сурган миллий истиклол гояси концепциясида таъкидлаб утилгани каби «узи мансаб булган жамиятни бирлаштиришга хизмат килди». антик дунё социологияси вакилларининг илк таълимотлари кейинги давр вакиллари учун асосий туртки булиб хизмат килган. 2.2. шарк мутафаккирларининг социологик карашлари уша давр алломалари …
4
хитойда бизга маълумки кучли империялар таркиб топган. диний мутаасиблик ва космология гоялари хитой хукмдорларини азалдан осмоний хукмдор мавкесига юксалиш орзулари йулида хизмат килиб келган. космологик гоялар аста секинлик билан империянинг хар бир жабхасида маълум бир рамзий белгилар тарзида ифодаланган. масалан, тамгаларда уч горизантал чизик, яъни осмон, ер ва инсондан иборат булган чизиклардир. унинг асарларида купрок космология масалалари урин олган. у кишилар уртасидаги муносабатлар тизимини беш куринишга ажаратади: 1. ота ва фарзанд. 2. эр ва хотин. 3. ака – укалар. 4. турли оилалар. 5. хукмдор ва фукаролараро муносабатлар. нима хаёлига келса шуни килишга эмас, балки жамият томонидан белгилаб куйилган, ижтимоий табака мохиятидан келиб чикувчи мажбуриятларни бажаришга масъулдир. у жуда куп давлат бошкаруви юзасидан назариялар яратган. афсуски, уша даврда хеч бир хукмдор унинг хизматидан фойдаланмаган. моварауннахр худудида яшаган мутафаккирларнинг ижтимоий карашлари хам эътиборга моликдир. айникса, абу мансур ал-мотуридийнинг хизматлари бекиёс. кейинчалик мотуридия мактаби асосчиси абу мансур ал-мотурудий уз асарларида дин, жамият, жамоа, …
5
билдириб, исломий эътикоди хам, хаётий – ахлокий сохаларида хам, мафкуравий сиёсатда хам инсонларнинг якдилликка эришишларида номоён булишини таъкидлайди. у муросавий мувозанат концепциясини ишлаб чиккан. бу концепцияда асосан жамиятдаги ижтимоий фикр баркарорлиги хам тазйик ва куч воситасида эмас, балки узаро хамжихатлик, хамкорлик негизида амал килиш гояси илгари сурилган. ана шу концепция ал мотуридийнинг суннийлик мазхабининг моварауннахрда кенг ёйилишига хисса кушди. ислом дини, суннийлик, суфийлик, шиа мазхабларига биз кейинги маърузаларимизда батафсил тухталиб утамиз. марказий осиёнинг буюк мутафаккири абу наср форобий узининг «фозил шахар ахли карашлари хакида китоб», «сиёсат ал-мадания» каби асарларида олийжаноб жамият, адолатли тузум, одил хукмдорлар хакида уз фикр мулохазаларини баён килган. у узи яшаган даврнинг ижтимоий тизимини, унинг зиддиятлари ва бу зиддиятларнинг келиб чикишидаги муаммоларни назарий жихатдан тахлил килишга уринган. давлат ва жамият масаласида давлатни ижтимоий тузумини бошкарувчи ташкилот деб, уни муваффакиятли бошкарув эса куп жихатдан давлат бошлиги, хокимнинг характерига, фазилатларига боглик деб билган. «фозиллар шахрининг биринчи бошлиги, - деб …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"социология фанининг юзага келиши ва тараккий этиши" haqida

1354708442_40582.doc социология фанининг юзага келиши ва тараккий этиши www.arxiv.uz режа: 1. антик дунё социологияси. 2. шарк мутафаккирларининг социологик карашлари. 3. гарбий европа социология мактаби. 4. xx аср социологияси. 5. социологик мактаблар ва уларнинг асосий боскичлари. поизитивизм, тушунувчан социолгия, омма, элита, ижтимоий институтлар, суфийлик, ханафия, митроизм, зардуштийлик, супертизм. 2.1. социологияни фан сифатида олдинги маърузамизда тасаввур этган эдик. энди шу тасаввурларимизни янада бойитиш максадида, унинг вужудга келиши ва тарихий ривожланиш боскичларини урганишимиз лозим булади. социология фан сифатида качон вужудга келди? энг аввало шуни унумаслигимиз керакки, социология бу – жамият тугрисидаги фан. ижтимоий муносабатларни, жамиятнинг турли сохалардаги узига хо...

DOC format, 102,5 KB. "социология фанининг юзага келиши ва тараккий этиши"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.