ijtimoiy psixologiya fanining yuzaga kelishi va rivojlanishi

DOC 69.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363008076_42009.doc ijtimoiy psixologiya fanining yuzaga kelishi va rivojlanishi www.arxiv.uz reja: 1. antik davr mutafakkirlari ishlarida ijtimoiy psixologik ta`limotlarining rivojlanishi. 2. ijtimoiy psixologiyaning uch nazariy manbai. 3. ijtimoiy psixologiyaning eksperimental fan sifatida rivojlanishi. 4. ijtimoiy psixologiyaning rusiya va sobiq ittifokda rivojlanishi. 5. o`zbekistonda ijtimoiy psixologik tadqiqotlarning o`rni va istikbollari. antik davr mutafakkirlari ishlarida ijtimoiy- psixologik ta`limotlarining rivojlanishi ijtimoiy psixologiyaning fan sifatida rivojlanish tarixiga nazar tashlar ekanmiz, uning jamiyatning tarixiy rivojlanishi bilan bog`liq tarzda rivojlanganligining, ilmiy jixatdan esa, falsafiy qarashlar ta`sirida bo`lib, sof ijtimoiy psixologik nazariyalarning juda oz sonli bo`lganligining guvoxi bo`lishimiz mumkin. ijtimoiy psixologiyaning mustaqil fan bo`lib ajralishiga sabab bo`lgan ijtimoiy va ilmiy asoslar. insoniyat tarixini o`rganar ekanmiz mutafakkirlar, olimlar, allomalar ijtimoiy psixologik xodisalar bilan juda qiziqkanliklarining guvoxi bo`lamiz. lekin ular bu xodisalarni o`z davri ruxida, o`z nazariy va ijtimoiy qarashlari, hattoki, turli okimlar orasida tushunishga o`ringanlar. shuning uchun ham ijtimoiy psixologiyaning fan sifatida taraqqiyotini o`rganish uchun ijtimoiy psixologik muammolar yeritilgan …

haxsning jamiyat bilan aloqalari masalasiga tuxtalib, jamiyat individga nisbatan o`zgarmas bir birlikki, uning taraqqiyoti jamiyat rivojlanishi qonunlarga buysunadi, degan fikrni ximoya qilgan. unga qarama-karshi fikrni aristotel bayon etib, individni barcha ijtimoiy o`zgarishlarning sababchisi, chunki unda bunga imkon beruvchi psixologik tizimlar bor, deb yozadi. ya`ni, shaxs va jamiyat o`rtasidagi munosabat masalasi platonda jamiyat foydasiga hal bo`lgan bo`lsa, aristotelda bu narsa shaxs foydasiga yechilgan. ulardan keyingi - yangi davr faylasuflarini - gobbs, gilvetsiy, lokk, russo, gegel, makiavelli, shark faylasuflaridan beruniy, farobiylar ham barcha asarlarida shaxs va jamiyat qarama-karshiliklarini ilmiy asosda sharxlashga o`rindilar, lekin xech kaysisi bu muammoni ijtimoiy psixologik muammo darajasiga kutara olmadi. xix asrning o`rtalariga kelib, kapitalistik munosabatlarning keskinlashuvi, turli davlatlar bilan iqtisodiy aloqalarning tobora usib borishi, turli halqlarning bir mamlakatida ikkinchisiga kuchishi-migratsiya munosabati bilan qator ijtimoiy fanlar rivojlanishi uchun qo`lay shart - sharoitlar paydo bo`ldi. ayniqsa, tilshunoslik, antropologiya, etnografiya, arxiologiya, huquqshunoslik va boshqa fanlar shakllanib, rivojlandi. masalan, ingliz olimi e. …

ayonida ularda ro`y beradigan sirli o`zgarishlarga e`tiborini endi-endi qaratayotgan edi. ayniqsa, patopsixologiya, pedagogik psixologiya sohalariga individ bilan boshqa individlar munosabati masalasini chetlab utish mumkin bo`lmay qoldi. lekin ijtimoiy psixologiyani ilmiy manbalari sohasida sotsiologiya fanining xizmatini kursatib utmay bo`lmaydi. sotsiologiyaning asoschilari hisoblangan ogyust kont, gerbert spenser va boshqalar, masalan, jamiyatdagi ijtimoiy xodisalarni o`rganish uchun albatta, o`ziga xos, ayrim psixologik holatlarni o`rganmoq lozim, degan fikrni kat`iy turib isbot qildilar. ular har bir ijtimoiy voqea da ruhiy xodisalar borligini isbot qilishga o`rindilar. masalan, fransuz sotsiologi g. tard har bir individda"ijtimoiy fakt"boriligini, bu narsa uning miya doirasidagina emas, balki bir qancha miyalar aloqasi tufayli mavjuddir, deb hisoblaydi. ijtimoiy xulq-atvor modeli, uning fikricha doimo individlararo munosabatni o`z ichiga olib, bunda bir individ boshqa individga doimo taklid qiladi, shuning uchun ham shaxsni o`rganish boshqa shaxslarni inkor qilmasligini talab qiladi. shunday qilib, sotsiologiyada psixologik yo`nalish paydo bo`ldi. tarddan keyin l. uord, f. giddings va boshqalar ijtimoiylik qonunlarini …

bu uch nazariyani birlashtirib turgan shu narsa ediki, ularning har biri mustaqil tarzda shaxs bilan jamiyat munosabatini ilmiy asoslar bilan tushuntirishni izlanishlarni asosiy psixologiyasi, omma psixologiyasi va ijtimoiy xulq-atvorning instinktlari nazariyalaridir. halqlar psixologiyasi ijtimoiy psixologik nazariya sifatida xix asrning o`rtalarida germaniyada shakllandi. undagi asosiy nazariya fikr shundan iborat ediki, ayrim individlardan yo`qori turadigan rux mavjud bo`lib, bu rux o`zidan ham yo`qori turadigan ilmiy yaxlitlikka buysunadi. bu iloxiy yaxlitlik halq yoki millatdir. ayrim individlar ana shu yaxlitliklarning bo`laklari bo`lib, ular shu ruxga buysunadilar. ya`ni, shaxs bilan jamiyat o`rtasidagi qarama-karshilik muammosi jamiyat foydasiga hal qilinadi. halqlar psixologiyasining tarixiy-mafko`raviy asosi bo`lib gegel falsafasi va nemis romantizm xizmat qilgan, deyish mumkin. chunki gegeldagi "individdan yo`qori turuvchi rux" goyasi halqlar psixologiyasi jonkuyarlari tomonidan tulaligicha kabo`l qilindi. "halqlar psixologiyasi"iborasi birinchi marta faylasuf m. latsarus (1824-1903) hamda tilshunos g. shteyntal` (1833-1893) asarlarida ishlatildi. ular birgalikda chop yotgan "halqlar psixologiyasi to`g`risida kirish so`zi" kitobida shunday fikrlarni ilgari so`radilar: …

hashlarga qarab rivojlanadi, boshqalarga taklid qilib harakat qiladi va ular tadbiqidan kochadi. halqlar psixologiyasining asoschilari faqat nazariy muloxazalar yuritish bilan cheklanadilar, chunki ularda o`z fikrlarini isbot qilish uchun tadqiqot ishlari yo`q edi. "psixologiyaning otasi"hisoblangan velgelm vundt esa xuddi ana shu tad kikotga asoslangan ma`lumotlar tuplashga o`z diqqatini qaratdi. u o`zining "inson va xayvon ruxi haqida leksiyalar"i (1863-y) va 1900 yilda bosmadan chiqqan un tomli "halqlar psixologiyasi" asarlarida asosan o`zi tuplagan empirik ma`lumotlar asosida halqlar psixologiyasiga bagishlagan fikrlari tizimini bayon etdi. uning fan oldidagi xizmati shundan iborat ediki, empirik ma`lumotlar tuplash usullari, to`plangan manbalarni sharxlash borasida bebaho bilimlar tupladi. uning fikricha, psixologiya fani ikki qismdan iborat:fiziologik psixologiya va halqlar psixologiyasi. fiziologik psixologiya inson ruhiyatini o`rganuvchi eksperimental fan bo`lib, oliy psixik jarayonlar tafakkur va nutkdan tashkari barcha narsalar eksperiment usulda tadkik etish mumkin. eksperiment usulda o`rganib bo`lmaydigan barcha oliy rux holatlarini halqlar psixologiyasi o`rganadi, chunki undagi o`rganish usullari o`ziga xosdir. u madaniy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy psixologiya fanining yuzaga kelishi va rivojlanishi"

1363008076_42009.doc ijtimoiy psixologiya fanining yuzaga kelishi va rivojlanishi www.arxiv.uz reja: 1. antik davr mutafakkirlari ishlarida ijtimoiy psixologik ta`limotlarining rivojlanishi. 2. ijtimoiy psixologiyaning uch nazariy manbai. 3. ijtimoiy psixologiyaning eksperimental fan sifatida rivojlanishi. 4. ijtimoiy psixologiyaning rusiya va sobiq ittifokda rivojlanishi. 5. o`zbekistonda ijtimoiy psixologik tadqiqotlarning o`rni va istikbollari. antik davr mutafakkirlari ishlarida ijtimoiy- psixologik ta`limotlarining rivojlanishi ijtimoiy psixologiyaning fan sifatida rivojlanish tarixiga nazar tashlar ekanmiz, uning jamiyatning tarixiy rivojlanishi bilan bog`liq tarzda rivojlanganligining, ilmiy jixatdan esa, falsafiy qarashlar ta`sirida bo`lib, sof ijtimoiy psixologik nazariyalarning j...

DOC format, 69.0 KB. To download "ijtimoiy psixologiya fanining yuzaga kelishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy psixologiya fanining y… DOC Free download Telegram