нутк маданияти ва адабий норма

DOC 57,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404184315_51679.doc нутк маданияти ва адабий норма. нуткий малака режа. 1. нутк маданияти тушунчаси. 2. адабий норма ва нутк маданияти. 3. нуткий фаолият ва нуткий малака. 1. хар бир соханинг уз маданияти булгани сингари нуткнинг хам уз маданияти бор, яъни нутк маданияти деб аталувчи ва бугунги кунда мухим вазифани бажараётган тилшуносликнинг алохида бир сохаси мавжуд. нутк маданияти тугрисида сузлашдан олдин, нутк узи нима, унинг тилдан нима фарки бор? деган саволларга жавоб топишимиз керак. тил ва нутк бир-бирига боглик ходисалардир. уларни бир биридан ажратиб караш асоссиздир. тил нутк учун моддий материалдир. шу материал асосида нутк ташкил топади. тилдаги хамма нарса тил жамоаси учун умумий булади. тилда рухий ва моддий материал мавжуд булиб, сузнинг кишилар хотирасидаги образлари рухий материал, нутк яратиш жараёнида кулланиладиган суз шакллари, морфемалар, товушлар моддий материал хисобланади. тилнинг рухий ходисалиги унинг онгда сакланиши булса, моддий ходисалиги эса ундаги товушлардир. нутк-бу тил деб аталувчи, ута мухим вазифаларни бажарувчи ноёб куролдан фойдаланиш …
2
тил диди» («языковой вкус»)ни тарбиялашга хизмат килувчи фаолият хамдир. нутк маданияти атамаси хозирги замон тилшунослик талкинида уч хил ходисанинг номидир; 1) маданий нуткнинг, яъни нуткий ходисанинг номи; 2) маданий нутк тушунчаси билан боглик ва нутк маданияти деб юритувчи илмий муаммонинг номи; 3) нутк маданияти муаммосини урганиш билан махсус шугулланувчи соханинг, тилшунослик фани булимининг номи. келтирилган учта ходисанинг хар бири уз мураккаб куринишларига, кирраларига эга, уларни бир-бири билан кориштириб юбормаслик лозим. юкорида баён этилган барча мулохазалар нутк маданияти тушунчасини тушуниш ва таърифлаш тилшуносликда хозир куйидаги куринишларга эга деган хулосага келиш имконини беради: 1. нутк маданияти адабий тил ривожининг узига хос хусусиятларидан бири. (прага лингвистик мактаби). 2. нутк маданияти (тил маданияти) – бу адабий тил нормаларининг шаклланиши ва силликланишига ёрдамлашишдан иборат булган фаолият, яъни тил ривожига онгли аралашувдир. (прага лингвистик мактаби). 3. нутк маданияти тилни, унинг конун коидаларини онгли идрок килиш, аник, равшан, ифодали нутк туза олиши махоратидир. (а гуревич. ва б) …
3
нияти хам юкори савияда булади, ва акс холда нутк маданияти хам паст савияда булади. 2. нутк маданияти тугрисида гап борар экан, табиийки, нуткда кулланган уринли ёки уринсиз сузларнинг кулланиши тугрисида бахс боради. кулланган тил бирлигини тугри ёки нотугри дейилганда, албатта маълум бир улчов (мезон)га асосланганлиги тайин. мана шу улчов (мезон) тилшуносликда адабий тил нормаси деб юритилади. хар бир лахжанинг, сузлашув тилининг, адабий тилнинг уз нормалари булганидек, нуткнинг алохида куринишлари булган арголар, жаргонлар хам уз нормасига эга. хусусий нормаларни куйидагича курсатилган: 1. диалектал норма. 2. сузлашув нутки нормаси. 3. арголар, жаргонлар нормаси. 4. адабий тил нормаси (адабий норма). адабий норма. маълум бир худудда таркалган узус имкониятлари уша худудда яшовчи ахоли учун истисносиз тушунарли булади, яъни алокани енгил амалга ошувига имкон беради. бу тилнинг узи нормадан иборатлигини курсатади. норма – тилнинг яшаш шаклидир. адабий норма узусга асосланади, ундан олинади. адабий норма адабий тил билан бирга тугилади, бадиий адабиётнинг, халк маданиятининг тараккиёти билан …
4
осида ёзиб колдириладиган ёзма адабиётнинг хизмати чексиздир. умуман олганда, адабий тил нормасини урганиш янги ходиса эмас. тил нормаси ва адабий норма муаммо сифатида нутк маданияти илмий соха деб тан олингунга кадар хам урганиб келинган. адабий тил нормаси, унинг шаклланиш, ривожланиш стабиллашув конуниятлари-нутк маданияти сохасининг текшириш объекти хисобланади. нутк маданияти сохасининг адабий тил нормасига ёндашуви куйидаги хусусиятлари билан грамматик муносабатда фарк килади. а) нутк маданияти адабий нормадаги узгариб, бузилиб турувчи нуткий нуксонларни юзага келтирувчи хусусиятларни топиши, ва уларни тузатишга интилиши лозим. б) нутк маданияти адабий тил нормасини доимий ривожланиб, узгариб турувчи ходиса сифатида текшириши ва тил нормаси системасидаги янги холатларни, узгараётган, узгарган холатларни шунингдек, «улган» истеъмолдан чиккан холатларни хисобга олиши керак. в) нутк маданияти тил нормаси системасидаги карама-карши холатларни белгилаши лозим, хамда барча яруслари буйича текшириши керак. нутк маданияти адабий нормани маълум максад билан, аникроги маданий нуткнинг чегараси ва воситаларини аниклаш максадида урганади. шу сабабли, нутк маданияти сохаси адабий тил ва …
5
адабий тил маданияти коидаларини мукаммал билгани холда мустакил шугулланиши, айникса, бадиий адабиётларни, газета ва журналларни укиш, радио ва телевидениени тинглаш оркали эришади ва тинимсиз шугулланиши натижасида нуткий малакага эга булади. адабий тил маданиятини чукур эгаллаган инсонгина нутк маданиятига эга булади. адабий тил маданиятини эгаллашда тилга булган эътибор, унга чинакам мухаббат ва хурмат мухим роль уйнайди. адабий тил ва нормаларини шунчаки кизикиш ва у билан номигагина шугулланиш билан эгаллаб булмайди. инсон нуткий фаолияти уч куринишда намоён булади. булар – сузлаш, мутолаа ва эшитиш. сузлаш дейилганда сузловчининг маълумот, маслахат бериши, буюриши, узига ноъмалум булган нарсалар хакида сураши тушунилади. сузлаганда сузловчининг билими, маданияти, ахлоки, одоби юзага чикади. сузлашнинг монологик ва диологик куринишлари мавжуд. мутола килиш укувчининг ёзма нутк оркали асар муаллифи, образлари билан мулокотидир. мутолаа туфайли ёзма нуткда акс этган вокеа-ходисадан хабардор булади. урта мактабда таълим олаётган ёшларни яъни, жамиятнинг янги ижтимоий кучларини етиштиришда укитувчи масъул хисобланади. жамият укитувчининг кулига ёш авлодни, яъни …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "нутк маданияти ва адабий норма"

1404184315_51679.doc нутк маданияти ва адабий норма. нуткий малака режа. 1. нутк маданияти тушунчаси. 2. адабий норма ва нутк маданияти. 3. нуткий фаолият ва нуткий малака. 1. хар бир соханинг уз маданияти булгани сингари нуткнинг хам уз маданияти бор, яъни нутк маданияти деб аталувчи ва бугунги кунда мухим вазифани бажараётган тилшуносликнинг алохида бир сохаси мавжуд. нутк маданияти тугрисида сузлашдан олдин, нутк узи нима, унинг тилдан нима фарки бор? деган саволларга жавоб топишимиз керак. тил ва нутк бир-бирига боглик ходисалардир. уларни бир биридан ажратиб караш асоссиздир. тил нутк учун моддий материалдир. шу материал асосида нутк ташкил топади. тилдаги хамма нарса тил жамоаси учун умумий булади. тилда рухий ва моддий материал мавжуд булиб, сузнинг кишилар хотирасидаги образлари ру...

Формат DOC, 57,0 КБ. Чтобы скачать "нутк маданияти ва адабий норма", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: нутк маданияти ва адабий норма DOC Бесплатная загрузка Telegram