тил ва нутк

DOC 59,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404181331_51636.doc тил ва нутк режа: 1. тил ва нутк, уларнинг фаркли томонлари. 2. нуткнинг турлари. 3. тил маданияти ва нутк маданияти 4. нутк фаолияти турлари 5. укитувчининг укувчилар билан мулокоти ва нуткий фаолияти. таянч тушунчалар: лексема, гап моделлари, ифода воситалари, ички ва ташки нутк, тил маданияти, нутк маданияти, монологик нутк, диологик нутк, сузлаш, мутолаа ва эшитиш, мутолаа турлари. тил ва нутк бир - бирига боглик ходисалардир. тил учун нутк моддий материалдир. шу материал асосида нутк ташкил топади. тилдаги хамма нарса тил жамоаси учун умумий булади. тилда рухий ва моддий материал мавжуд. суз, морфема, фонемаларнинг киши хотирасидаги образлари рухий материал хисобланади. нутк тузишда номоён буладиган суз шакллари, морфемалар, товушлар моддий материалдир. бундан тил бир томондан моддий ходиса булса, иккинчи томондан рухий ходисадир, деган хулоса келиб чикади. тилнинг рухий ходисалигини унинг онгда сакланиши курсатади. биз хотирамизда сакланаётган коидалардан тезкорлик билан фойдаланиб, бирор фикрни юзага чикариш учун сузлар ва грамматик суз бирикмаси ва …
2
ан куп булса, уша тил бой тил хисобланади. жамоа хаётининг бутун сохаларини узида камраган тил жамият тараккиёти билан ривожланиб боради. жамият эхтиёжига жавоб бермай колган тил элементлари истеъмолдан чика боради, улар урнида янги ифода воситалари пайдо булади. тилда пайдо булган тушунчалар дастлаб айрим шахслар нуткида куринади, сунг аста-секинлик билан бутун жамоа онгига сингади. уни хамма бир тушуниб, талаффуз этадиган булгач, у тил ихтиёрига утади. акс холда алохида шахснинг нуткига хос булиб колаверади. масалан: узбек тилида сузловчи баъзи кишилар нуткида “дизайнер” (бирор юмушни бажарувчи шахс) сузи учрамокда. хали у бутунлай узбек тилида гаплашувчи кишилар онгига сингиб кетган эмас. шундай экан, у хали айрим шахсларнинг тилига тегишлидир. унинг узбек тилига хос булиб колиш-колмаслигини келажак курсатади. нутк тилдаги мавжуд ифода воситаларидан фойдаланган холда мавжудликка (хакикатга) айланган фикрдир. нутк, нутк аъзоларининг харакати жараёнида пайдо булади. рухий ходиса булган тилнинг ифода воситалари нутк ихтиёрига утгач, хакикатга айланади. демак, нутк нутк фаолиятининг махсулотидан, маълум шаклга киришишдан …
3
утк ихтиёрига утгач, улардан чексиз микдорда гаплар тузиш мумкин. нутк жамоадаги ёлгиз киши томонидан яратилади ва алохида шахс ва кишиларга каратилган булади. демак, нутк ижтимоий ходисадир. у жамоадаги кишиларни бирлаштириш, маълум максад сари йуналтириш имкониятига эга. жамият тараккиётида нутк белгиловчи урин тутади. тил маданияти ва нутк маданияти. тил маданияти дейилганда ана шу тилдаги ифода воситаларининг онгли аралашиш натижасида хамма тушунадиган ва куллай оладиган даражага келтирилганлиги, маълум давр учун мослиги, ишлатилиш конун ва коидалари, меъёрларининг кай даражада аник ва мукаммал ишланганлиги, сайкал топганлиги тушунилади. бошкача айтганда, тил маданияти деганда, тил бирликлари ва улар имкониятлари тараккиётининг,улар уртасидаги муносабатлар хамда шу муносабатларни таъминловчи конун-коидаларнинг ишланиш даражаси тушунилади. т. кудратов бу хакда шундай дейди: “тилнинг маданияти дейилганда, унинг суз бойлиги, синтаксисининг тараккиёти ва бойиш даражаси, суз маъноларининг уткирлиги, нуткий охангнинг ранг-баранглиги тушунилади. нуткнинг маданияти, унинг алокавий фазилатлари йигиндиси ва тизими булиб, улар тил маданияти, тил фаолиятида кийналмаслик, матннинг мазмуний вазифаси ва имконияти каби хар …
4
овчи тинглаган ва укиган нарсаларини тушунади. бундай шахс узгалар нуткини яхши тушунади. аммо узининг нутки тилнинг ранг-баранг имкониятларидан махрум ва кашшок булади. иккинчи боскич тил системаси такдим этган имкониятларнинг катта кисмини чукур узлаштиришдан, уларни нутк тезкорлигига айлантириб олишидан иборатлир. бунга эришган шахснинг нутк равон, бой, образли, уринли булади. биринчи боскичда англаб олинган нутк воситалари устида доимий машк килиш, уларни хотирада саклашга доимо эътибор бериш, бу имкониятларни нуткий тезкорликка айлантиради. нутк фаолияти. инсоннинг нуткий фаолияти 3 куринишда амал килади. булар сузлаш, мутолаа ва эшитиш. сузлаш дейилганда сузловчининг маълумот, маслахат бериши, буюриши , узига номаълум нарсалар хакида сураши англашилади. сузлаганда сузловчининг билими, маданияти, ахлоки, одоби юзага чикади. сузлаш монологик ва диологитк куринишда булиши мумкин. монологик нуткда бир кишининг мулохазалари карши саволларсиз ва жавобларсиз юзага чикади, сухбатдоши томонидан булинмайди. диологик нуткда мулокот килувчи шахслар навбат билан гох тингловчи, гох сузловчи булиб туради. мутолаа укувчининг ёзма нутк оркали асар муаллифи, образлари билан мулокотидир. мутолаа …
5
им-тарбия беришда муаллимнинг нутки катта роль уйнайди. шунинг учун унинг нутки хамма вакт гоявий юксак, равон, юмшок, дилкаш булиши лозим. нуткда ва ишда субутсизлик укитувчи учун нолойикдир. хар бир нутк болаларнинг ёш хусусиятларини, билими ва тушунчасини назарда тутиб тузилиши шарт. шу билан бирга укитувчининг нутки ёш авлод куз олдида уни ураб олган моддий ва маънавий дунёнинг янги кирраларини очиб беришни максад килиб куяди. укитувчининг нутки таълим ва тарбия беришнинг асосидир. укитувчининг нутки имкони борича синтактик жихатдан содда, жозибадор, таъсирчан тузилиши лозим. хар кандай билим ва тарбия, асосан укитувчининг дарс хамда дарсдан ташкари кундалик нутки оркали бериб борилади. нуткда, у кандай шаклда булмасин, бизнинг кадриятларимиз каттик хурмат килиниши лозим. педагогик нуткий мулокотнинг узига хослиги укитувчининг хамма ерда, хар кандай шароитда хам тарбиячи эканлиги билан характерланади. педагог уз тарбияланувчилари билан купрок аудиторияда, дарсда нуткий мулокотда булади. унинг нутки илмий педагогик мазмун касб этади. бундай нуткда илмнинг турли сохаларига оид коидалар, атамалар, хулосалар …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тил ва нутк"

1404181331_51636.doc тил ва нутк режа: 1. тил ва нутк, уларнинг фаркли томонлари. 2. нуткнинг турлари. 3. тил маданияти ва нутк маданияти 4. нутк фаолияти турлари 5. укитувчининг укувчилар билан мулокоти ва нуткий фаолияти. таянч тушунчалар: лексема, гап моделлари, ифода воситалари, ички ва ташки нутк, тил маданияти, нутк маданияти, монологик нутк, диологик нутк, сузлаш, мутолаа ва эшитиш, мутолаа турлари. тил ва нутк бир - бирига боглик ходисалардир. тил учун нутк моддий материалдир. шу материал асосида нутк ташкил топади. тилдаги хамма нарса тил жамоаси учун умумий булади. тилда рухий ва моддий материал мавжуд. суз, морфема, фонемаларнинг киши хотирасидаги образлари рухий материал хисобланади. нутк тузишда номоён буладиган суз шакллари, морфемалар, товушлар моддий материалдир. бундан тил...

Формат DOC, 59,5 КБ. Чтобы скачать "тил ва нутк", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тил ва нутк DOC Бесплатная загрузка Telegram