туркистонда жадидчилик ҳаракати ва таълим-тарбия

DOC 64.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404124474_50842.doc туркистонда жадидчилик щаракати ва таълим-тарбия туркистонда жадидчилик ҳаракати ва таълим-тарбия туркистондаги жадидчилик ҳаракати бу бир тасодиф ходиса бўлмай, балки ҳаётимиздаги ижтимоий-сиёсий зиддиётлар махсулдир. жадидчилик оқимини ижтимоий-сиёсий ва маърифий томонларини профессор б.қосимов ўз тадқиқотида батафсил баён этган. xix асрнинг бошларидан бухородаги маърифатпарвар мусулмон руҳонийлари ва зиёлилари орасида мадраса ва мактаблар тизимига ҳамда ислом динига кириб қолган бидъатларни ислоҳ қилиш фикри пайдо бўла бошлайди. шундай ислоҳот тарафдорларини жадидчилар, яъни янгилик тарафдорлари деб атай бошлайдилар. жадидизм (арабча «жадид» сўзидан олинган бўлиб «янги» деган маънони билдиради). ўша даврлардан бошлаб бунга қарама-қарши турган оқим, яъни феодал-ўрта асрчилик, диний фанатизм руҳида бўлган кишиларни эса қадимистлар, деб атай бошладилар. xix аср бошларида бир қанча маърифатпарвар мударрислар бухоро шаҳридаги 200 га яқин мадрасани ислоҳ қилиш ғояси билан чиқдилар. бу ҳаракат бошида мадраса мударриси абу наср ал курсавий турган эди. қадимистлар эса уларни кофирлик ва худосизликда айбладилар. бухоро амири ҳайдар эса курсавийни зиндонга ташлатиб, ўлим жазосига ҳукм қилади. …

н ҳошия ва шрқ каби қуруқ мазмунга эга бўлган ва мадраса ўқувчилари учун фойдасиз бўлган ҳамда уларнинг 8-10 дақиқа вақтини бекорга олувчи дарслар дарс жадвалларидан олиб ташлансин. мадрасаларда қуръони карим, ҳадиси шариф, уларнинг таржималари ва ислом тарихи каби дарслар ўтилсин. арифметика, тарих, жўғрофия, табобат, хандаса, мантиқ, фалсафа ва бошқа дунёвий фанларни ўқишга қаршилик кўрсатилмасин. ҳар бир ишда мусулмончиликни муҳаммад алайҳиссалом давридаги қадимий ислом маданиятига қайтариш кўзда тутилсин. маржоний ва унинг тарафдорлари бўлган ўша даврнинг жадидлари мусулмон тараққийпарварларидан эдилар, улар мадрасаларда диний дарслар билан бир қаторда қадимий ислом маданияти давридагидек дунёвий дарсларни ўқитишни шарт қилиб қўйдилар. бироқ, қадимистлар ва амирнинг реакцион сиёсати натижасида таъқибга учраган маржоний бухородан чиқиб кетишга мажбур бўлди. унинг маслакдошларидан кўпчилиги зиндонга ташланиб, орқаларига 75 дарра урилгач, улар тавба қилиб, қайтиб бундай ишларни қилмасликка ваъда бердилар xix аср охири – xx асрнинг бошларида туркистонда чор мустамлакачилигининг кучайиши натижасида марказий осиёнинг кўп жойларида жадидчилик ҳаракати кучайиб кетди. бу ҳаракат …

тўнтаришдан мақсад жамиятни демакратлаштириш, саккиз соатлик иш кунини жорий этиш, дворянлар ихтиёридаги катта ер-мулкни олиб, деҳқонларга бўлиб бериш ва ҳоказолар эди. биринчи рус тўнтаришининг бу дастури билан танишган марказий осиёлик тараққийпарвар зиёлилар татар қардошлари ортидан бориб, жадидчилик ҳаракатига келиб қўшилдилар. 1907 йил эрон буржуа тўнтариши, 1908 йил туркия буржуа тўнтариши, марказий осиёда жадидчилик ҳаракатининг расмийлашуви ва кучга киришида катта аҳамият касб этди. ижтимоий, иқтисодий ва маданий ислоҳотлар йўли билан халқ ва жамият ҳаётини яхшилашга, маданий юксакликка олиб чиқишга қаратилган дастурни бажаришга киришдилар. улар таъсирида ўзбек заминининг бошқа гўшаларида ҳам жадидчилик ҳаракати авж олди. жадидчилик жамияти тўнтариш йўли билан эмас, ислоҳотлар йўли билан ривожлантиришни ўзининг асосий вазифаси деб белгилади. у ўзининг бу вазифасини адо этишда, фақат бир синфга – пролетариатгагина таянмади. умуман жадидчилик инсониятни синфларга бўлиб ташлаш тарафдори эмас. жадидлар ҳатто қадимчилар билан ҳам иттифоқ тузиб, халқ ва келажак манфаати йўлида бақамти ишлаш, бугунги ифода билан айтганимизда турли сиёсий қарашларга эга …

қтисодий-маданий ҳаётини яхшилаш қандай зарур бўлса, чет эл капитали исканжасидан, мустамлакачилик кишанларидан қутилиш ҳам шунчалик кечиктириб бўлмас вазифа эди. жадидлар 1906 йилдаёқ «тараққий» деб номланган газета нашр эттириб, ўз ғояларини тарқата бошладилар, орадан кўп ўтмай, «хуршид», «шуҳрат» сингари янги газеталар дунё юзини кўрди. марказий осиёнинг турли шаҳарларида жадид мактаблари бодроқдек очилиб, уларда диний илмлар билан биргаликда дунёвий билимлар ҳам кенг тарғиб қилинди. «жадидлар нима ҳақида гапиришмасин, ҳаммаси янги нафас, янги ғоя эди, пролетар мафкураси ҳам, ишчилар синфи ҳам йўқ эди, табиат бирламчи дегувчиларнинг мафкурасини деярли ҳеч ким тушунмас, биладиганлар эса жуда озчиликни ташкил қилар эди. шунинг учун жадидчиликнинг янги ғоялар билан пайдо бўлиб, руҳонийларга, ҳукмрон синфларга қарши туриши, маданиятни яратиши, бир сўз билан айтганда, янгилик эди, «жадид» жумласининг маъноси ҳам «янги» демакдир». агар лўнда қилиб айтсак, жадидларнинг ҳаракат дастури қуйидаги масалаларни ҳал қилишга қаратилган: диний таассуф ва фанатизмга қарши кураш. диний ақидаларга асосланган ўрта аср мактаблари ўрнига оврўпо қабиладаги дунёвий …

иёт учун курашмоқчи бўлдилар. фойдаланилган адабиётлар рўйхати 1. и.а.каримов. «ижобий ишларимизни охирига етказайлик». т.: ўзб, 1994 й. 2. и.а.каримов. ўзбекистон xxi аср бўсағасида: хавфсизликка таҳдид, барқарорлик шартлари ва тараққиёт кафолатлари. т.: ўзбекистон, 1997 йил 3. ибн халмиқон ҳақида. абу наср форобийнинг «фозил одамлар шаҳри» китобидан олинди. т. абдулла қодирий номидаги хлақ мероси нашириёти, 4. абу наср форобий. рисолалар. масъул муҳаррир ўзбекистон респебликаси фа ҳақиқий аъзоси м.м.хайруллаев. т. «фан», 1975. 5. www.ziyonet.uz

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "туркистонда жадидчилик ҳаракати ва таълим-тарбия"

1404124474_50842.doc туркистонда жадидчилик щаракати ва таълим-тарбия туркистонда жадидчилик ҳаракати ва таълим-тарбия туркистондаги жадидчилик ҳаракати бу бир тасодиф ходиса бўлмай, балки ҳаётимиздаги ижтимоий-сиёсий зиддиётлар махсулдир. жадидчилик оқимини ижтимоий-сиёсий ва маърифий томонларини профессор б.қосимов ўз тадқиқотида батафсил баён этган. xix асрнинг бошларидан бухородаги маърифатпарвар мусулмон руҳонийлари ва зиёлилари орасида мадраса ва мактаблар тизимига ҳамда ислом динига кириб қолган бидъатларни ислоҳ қилиш фикри пайдо бўла бошлайди. шундай ислоҳот тарафдорларини жадидчилар, яъни янгилик тарафдорлари деб атай бошлайдилар. жадидизм (арабча «жадид» сўзидан олинган бўлиб «янги» деган маънони билдиради). ўша даврлардан бошлаб бунга қарама-қарши турган оқим, яъни феодал-ўрта ...

DOC format, 64.5 KB. To download "туркистонда жадидчилик ҳаракати ва таълим-тарбия", click the Telegram button on the left.

Tags: туркистонда жадидчилик ҳаракати… DOC Free download Telegram