жадидлар педагогикаси

DOC 112,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1441972418_41551.doc www.arxiv.uz режа: 1. октябрь инқилоби давлат тўнтариши. 2. туркистон ўлкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тараққиёти. 3. маърифатпарварлик ҳаракати ва таълим-тарбия 4.туркистонда илғор маърифатпарварларнинг педагогик қарашлари 1880 – 1882 йилларда ўрта осиёда рус – тузем мактаблари ишлай бошлади, сўнгра 1889 – 1900 йиллардан бошлаб янги усул, яъни жадид мактаблари ишлай бошлади. бу мактабнинг асосчиси татар зиёлиси исмоил гаспиринский (1852 – 1914) бўлган ва у дастлаб бухоро, тошкент, самарқанд, хива, қўқон, андижон, хўжанд шаҳарларида оммалашиб кетишига сабабчи бўлган, жадидчилар: ҳамза, фитрат, чўлпон, а.авлоний, домла ибодий, мунаввар қори абдурашидов ва бошқалар ўзлари мактаблар очиб дарс берганлар. 1917 йил тунтаришидан сўнг марказий осиёдаги 3 та (бухоро амирлиги, хива хонлиги, қўқон ҳонлиги) давлат урнида янги йўналишдаги мафкурага асосланган республикалар, яъни туркистон мухтор жумхурияти (собиқ туркистон асср), бухоро халқ республикаси, хива халқ республикаси ташкил топди. янги шуро хукумати аввалги таълим тизими, ўқув-тарбиявий ишларни ислоҳ қилиш. халқ маорифи тизимимнинг янги шаклини жорий этиш юзасидан …

18 йил 28 январдаги декретига асосланиб, муллалар ва турли зиёли дин ахлларининг мактабларда дарс беришига йўл қўймаслик тўғрисида декрет қабул қилди. мазкур декретга мувофиқ собиқ туркистон асср халқ маорифи комиссарлиги ахолининг ҳамма талабаларидан бўлган болаларни қайси миллатга ва жинсга мансуб бўлишидан қатъий назар мактабларда текин ўқитишни туркистон республикасида жорий қилиш тўғрисида буйруқ чиқарди. "туркистон республикаси халқ комиссарлари совети 1918 йил май ойининг бошида, мактаб тубдан қайта қурилди, деб эълон қилди. 1917 йил тунтаришигача мавжуд мактаб ва умуман, болалар ҳамда усмирларни ўқитиш ишининг ташкил этишига хос бўлган синфий табақавийлик ҳамда камситувчиликни тезроқ бартараф этиш мақсадида қарор қилинди. бу ҳақда чиқарган хукумат мурожаат номасида: "улка советлари съездининг иродасини бажара бориб, дархол ягона ва ҳамма учун очиқ мактаб ташкил этишга киришилди. барча кириш имтихонлари бекор қилинди. ҳамма блсқич ва идора мактаблари эндиликда ёши, миллати ва динидан қатъий назар ўқишни истаган ҳамма кишилар учун очиб қўйилди", - дейилган эди. ушбу мурожаатни улка ахолиси халқ …

азий ижроия комитети мактабларда ўқувчиларни ўз она тилида ўқитишга ўтиш тўғрисида декрет чиқардики, бу улка халқлари миллий маданиятлари истиқболи учун халқ қилувчи аҳамият касб этди. орадан бир ой ўткач: "туркистон мактабларининг структураси тўғрисида низом" чиқарди. мактабларни янги ижтимоий негизларда ташкилий жиҳатдан тартибга солиш, ҳама қайта куриш, мақсадида халқ маорифи комиссарлилигининг буйруғига мувофиқ мудирлик, инспекторлик ва директорлик лавозимлари бекор қилинди: сайлаб қуйиладиган раис ҳамда котиб раҳбарлигида ишловчи коллегиал орган-педагогика кенгаши умумтаълим мактабларига бошчилик қиладиган бўлди. 1918 йил ноябр ойида халқ маориф кенгашлари ўқув юртларини,уларнинг турларини ҳисобга олган ҳолда, рўйхатдан ўтказдилар ва шу асосда янги мактаблар очиш ҳамда уларни жойлаштириш эхтиёжлари тўғрисидаги таклифларни ишлаб чиқдилар. мазкур тадбир ҳам улкада маориф ишини тартибга солишда муҳим рол уйнайди. масалан, "меҳнат мактаблари" деб аталган мактаблар политехник таълимини амалга оширишга катта эътибор берилди. улкада меҳнаткашлар оммаси мададига суянган ҳолда янги типдаги мактаблар вужудга кела бошлади. жумладан: тошкент шахрининг эски шаҳар қисмида халқнинг бевосита иштироки билан дастлабки …

кентлик илғор муаллимларнинг ташаббусини маъқуллади. улар туркистонда шуро хокимиятининг дастлабки мактабларини ташкил этиб, янги мактаб муаммоалрини ўрганиш билан чекланмай, балки мактабшунослик, хусусий методика ҳамда педагогика масалаларига оид материалларни ҳам нашр қилдилар. жумладан, "умумтаълим мактаблари бўлимининг бюллетени чиқарилди, фан предметлари бўйича методик хоналар ташкил этилди." 1918-1919 йиллардаёқ ўзбек тилида ўқув адабиётларини чоп этишга киришилди. шу даврда нашр этилган ўқув адабиёти крубернинг "бошланғич география" табиий география бўйича ўқитувчилар учун қулланма, "туркистон" (у крубер ёзган "россия географияси очерклари"дан ўзбекчага ағдарилган) қулланмаси, биринчи ва 2-синфлар учун арифметика масалалари туплами (валишевнинг татар тилидан тажримаси) қори-ниёзовнинг табиатшуносликка ои қўлланмаси шулар жумласидадир. 1920 йилгача ўқув адабиётини чоп этиш ишлари билан республика хақ маорифи комиссарлиги шуғулланган эди. шундан сўнг бу иш янги ташкил этилган. туркистон давлат нашриёти зиммасига юклатилди. шуро хукумати халқ маорифига доир тадбирларни амалга оширар экан, ўқитувчилар тайёрлашга кўпроқ эътибор берди, тез орада тошкент ўқитувчилар тайёрлашнинг марказига айланди. 1918 йилнинг июнида бу ерда дорилмуаллимин (ерли миллат …

н маблағ аямайди. 1925-25 ўқув йилида халқ маорифи эхтиёжларига 11,4 млн. сум, республика бюджетининг 24% сарфланди. iv. мактабларни ташкил этишда махалий ахоли орасидан биринчи бўлиб етишиб чиққан муаллимлар х.х.ниёзий, а.авлоний, абдуқодир шакурий, исматулла рахматуллаев, абдурауф фитрат, исхокхон ибрат г.н.кори-ниёзий, мунаввар кори, тухтаназар шермуҳамедов, эргаш комилов, окилхон шарофиддинов ва шу сингари зиёлилар фаол қатнашдилар.ибратнинг асли исми исхокхон, отасининг исми жунайдулладир. исхокхон 1962 йилда наманганда туғилган. у ватанпарвар шоир, забардаст тилшунос, тарихшунос олим, илу ўзбек матбаатчиларидан бири, сайёх, каллиграф, наккош, оташин публицист ва илғор педагогдир. кишиларни замон илмидан, илғор маданиятдан, таълим-тарбия системасидан урнак олишга чақирди. абдукодир шакурий 1875 йилда самарқандда дунёга келган. шакурий эски усулдаги мактабни тамомлагач самарқанд шахридаги мадрасага ўқишга киради. рус гимназиясига бориб у ернинг ички ўқитиш усуллари ва қоидалари билан танишиб, "гимназия" шеърини ёзади. шеърда болаларни саводли қилиб ўқитиш, билим бериш ва гимназиянинг эски мактаб-мадрасадан афзаллигини таъкидлайди. шакурий ўқитувчилик қилибгина қолмай, у ўз мактаби учун дарсликлар ёзиб, уларни ўз …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "жадидлар педагогикаси"

1441972418_41551.doc www.arxiv.uz режа: 1. октябрь инқилоби давлат тўнтариши. 2. туркистон ўлкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тараққиёти. 3. маърифатпарварлик ҳаракати ва таълим-тарбия 4.туркистонда илғор маърифатпарварларнинг педагогик қарашлари 1880 – 1882 йилларда ўрта осиёда рус – тузем мактаблари ишлай бошлади, сўнгра 1889 – 1900 йиллардан бошлаб янги усул, яъни жадид мактаблари ишлай бошлади. бу мактабнинг асосчиси татар зиёлиси исмоил гаспиринский (1852 – 1914) бўлган ва у дастлаб бухоро, тошкент, самарқанд, хива, қўқон, андижон, хўжанд шаҳарларида оммалашиб кетишига сабабчи бўлган, жадидчилар: ҳамза, фитрат, чўлпон, а.авлоний, домла ибодий, мунаввар қори абдурашидов ва бошқалар ўзлари мактаблар очиб дарс берганлар. 1917 йил тунтаришидан сўнг марказий оси...

Формат DOC, 112,5 КБ. Чтобы скачать "жадидлар педагогикаси", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: жадидлар педагогикаси DOC Бесплатная загрузка Telegram