xix асрнинг 80-90 йилларида туркистонда янгича мактаб ва унинг вакиллари

DOC 85,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1404095336_50416.doc xix асрнинг 80-90 йилларида туркистонда янгича мактаб ва унинг вакиллари xix асрнинг 80-90 йилларида туркистонда янгича мактаб ва унинг вакиллари р е ж а: 1. туркистон улкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тараккиёти. 2. туркистонда чоризм мактаб сиёсатининг бошланиши. 3. маърифатпарварлик харакати ва унинг туркистонда ахамияти. 4. туркистонда илгор маърифатпарварларнинг педагогик карашлари. 5. хулоса. маълумки, марказий осиё заминида темурийлар хукмронлиги инкирозга юз тутгандан кейин, бу улкани кулга киритиш учун жахоннинг купгина мамлакатлари харакат килдилар. ана шулардан бири чор россияси эди. xix асрнинг ii ярмида собик империя урнида 3 хонлик булиб, бухоро амирлиги, хива хонлиги ва кукон хонликлари эди. шу 3 мустакил давлат узаро урталарида зиддиятлар булиб турган вактда рус давлати марказий осиёни босиб олиш учун хужум бошлади ва дастлаб козогистонни, сунгра туркистон, чимкент, авлиё отани, 1865 йилда тошкентни забт этдилар 1868йил самарканд 1876 йил фаргона вилояти россия кулига утди. туркистон улкаси россия томонидан босиб олинган, синг-минглаб рус олимларини …
2
р камситилар эди. чунки рус-тузем мактабларини битирганлар саводли хисобланар эди. хаттоки, улар дунёвий мактаблар очиш, она тилидаги дарсликлар, газета ва журналларни нашр килишга каттий таъкиб килар эдилар. 1970 йилда рус миллатига мансуб булмаган халклар 3 тоифага булинган эди. 1. «жуда кам руслашган халклар». булар асосан аввал она тилида укишни бошлар ва кейинчалик рус тилида укишга утиш тавсия килинарди. 2. «руслар хам яшайдиган районларда яшовчи халклар». бу тоифадагилар факат рус тилида укитиш кераклиги таъкидланади. 3. «етарли даражада руслашган халклар» украина, беларус ва бошкалар, буларнинг мактабларида укитиш факат рус тилида олиб борилар эди. тарихда узбек халки куп боскинчиларни курган. м-н: мугил-татар боскинчилигини оладиган булсак, улар одамларни кирган, бойликларини талон-тарож килган . . . аммо, маданиятига, тилига ва динига тегмаганлар. энг дахшатлиси, руслар туркистонда барча боскинчилик ишларини олиб бориш билан бирга халкнинг урф-одатидан, тили ва динидан хам айирмокчи булдилар. xx аср бошларида туркистонда хаммаси булиб 20925 ишчи булган холос. темир йуллар улкамизнинг барча …
3
оддий диний таълим берувчи мактаблар эди. бундай мактабларда араб тилида ёзилган куръонни укишни ургатар, хар бир мусулмон учун зарур булган асосий вазифаларни ургатишар эди. шахар мактабларида диний таълимдан ташкари, умумий таълим элементлари – ёзиш ва хисоблаш йуллари ургатилар, халк орасида машхур булган шоирларимизнинг асарлари /шеър ва газаллари укитилар эди/. олий диний мактаб булган мадрасаларда урта асрга оид фалсафа ва мусулмон хукуклари, араб тилининг грамматикаси ва мантик илмларидан дарс утиларди. мактаб ва мадрасаларда дарс узбек, форс ва араб-тожик тилларида олиб борилади. мусулмон мактаблариди таълим 5 тоифада булган: 1. куйи мактаб – бу мактабда угил болалар укитилган. /4/ 2. халилхона мактаби- /намоз/ ёд олдириб ургатилган. 3. корихона- куръон ёд олинган. 4. мактаб интернат- бу мактабда хам диний, хам дунёвий фанлар укитилиб, урта маълумот берилган. марказий осиё россия томонидан босиб олинганидан кейин мактаб ва мадрасаларда узгаришлар юз берган. мусулмон мактабларида босмохонада чоп этилган дарсликлар яратилди. босмохонада куръон ва хафтияклар нашр килинган, хиндистон ва …
4
яилиб, бу мактабда ёшларга таълим-тарбия бериларди. феруз фармонига мувофик 1904 йили урганчда биринчи янги усул мактаби очилди. унда туркиялик хусайин кушаев деган укитувчи ёшларга таълим-тарбия бера бошлади. у урганчда кизлар мактабини ташкил этди. бу мактабда комила кушаева кизларга билим берди. маърифатпарвар комил хоразмий гимназия ва мактабларда укитиш усулини тошкент шахридан урганиб келиб, бу сохадаги ишларни жонлантириб юборди. бу мактабларда укув дастури хамда режасига – риёзиёт, тарих, жугрофия, табииёт, рус тили, махаллий савод /она тили/ ва исломшунослик фанларини укитиш белгиланади. бу мактабларда машгулот жараёнида шарк мутафаккирлари навоий, фузулий, бедил, машраб каби бир катор шоирларимиз билан бирга бир каторда рус шоир ёзувчиларнинг асарлари урганиллади. шунингдек, санъат ва маориф хамда маданиятни ривожлантириш максадида, саройда «подшохи замон типолитографияси»ни ташкил килди. «литография» юнонча суз булиб, «литос- тош ва «графос- ёзаман» деган маънони билдиради. бу атама узбек тилида тошбосма тарзида кулланилган. феруз саройида бу тошбосмахона илк бор абу наср форобийнинг «нисобус-сибиён» /болалар насибаси/, алишер навоийнинг «хамса» …
5
арни ислох килишни эмас балки ортикча дарсларни олиб ташлаш тарафдорлари эдилар. xix аср охири – xx асрларнинг бошларида туркистонда чор мустамлакачилигининг кучайиши натижасида марказий осиёнинг куп жойларида маърифатпарварлар харакати кучайиб кетди. чунки улар аввалгидек ижтимоий хорлик, иктисодий ва маданий колоклик шароитида яшаш мумкин эмасликларини тушуниб етишган эдилар. нафакат марказий осиё, балки россияда яшовчи халклар хам уз такдирларини узгартириб, феодал тузумнинг негизларини парчалаб ташлаш оркали янги хаётга кадам куйишлари мумкин эди. 1905 йили россияда тунтариш содир булди. бу тунтаришнинг асосий максади жамиятни демократлаштириш, саккиз соатлик иш кунини жорий этиш, дехконларга ер-мулкни булиб бериш эди. 1907 йил эрон буржуа тушунтириш, 1908 йили туркия буржуа тунтариши, марказий осиёда маърифатпарварлик харакатининг кучайишига ва расмийлашувига катта ахамият касб этди. маърифатпарварлар жамиятни тунтариш йули билан эмас, ислохатлар йули билан ривожлантиришни асосий вазифаси деб белгиладилар. умуман улар инсонларни синфларга булиб ташлаш эмас, балки уларни кадимчилар билан хам иттифок килиб, халк ва келажак йулида ишлаш, тинч-тотув яшаш ва …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xix асрнинг 80-90 йилларида туркистонда янгича мактаб ва унинг вакиллари"

1404095336_50416.doc xix асрнинг 80-90 йилларида туркистонда янгича мактаб ва унинг вакиллари xix асрнинг 80-90 йилларида туркистонда янгича мактаб ва унинг вакиллари р е ж а: 1. туркистон улкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тараккиёти. 2. туркистонда чоризм мактаб сиёсатининг бошланиши. 3. маърифатпарварлик харакати ва унинг туркистонда ахамияти. 4. туркистонда илгор маърифатпарварларнинг педагогик карашлари. 5. хулоса. маълумки, марказий осиё заминида темурийлар хукмронлиги инкирозга юз тутгандан кейин, бу улкани кулга киритиш учун жахоннинг купгина мамлакатлари харакат килдилар. ана шулардан бири чор россияси эди. xix асрнинг ii ярмида собик империя урнида 3 хонлик булиб, бухоро амирлиги, хива хонлиги ва кукон хонликлари эди. шу 3 мустакил давлат узаро урталар...

Формат DOC, 85,0 КБ. Чтобы скачать "xix асрнинг 80-90 йилларида туркистонда янгича мактаб ва унинг вакиллари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xix асрнинг 80-90 йилларида тур… DOC Бесплатная загрузка Telegram