туркистон ўлкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тараққиёти

DOC 87.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404124380_50839.doc туркистон ылкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тара==иёти туркистон ўлкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тараққиёти режа: 1. туркистон ўлкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тараққиёти 2. туркистонда чоризм мактаб сиёсатининг бошланиши. 3. рус тузем мактаблари ва матбуот xix асрнинг ўрталарида туркистон ўлкасида бошланғич маълумот берадиган мактаб ҳамда ўрта ва олий диний таълим берадиган мадрасалар мавжуд эди. мактабларнинг аксарияти, шу жумладан, қишлоқ мактабларининг кўпчилиги диний таълим берувчи энг оддий бошланғич мактаблар эди. бу мактабда мачитларнинг имомлари, саводхон муллалар дарс берардилар. бундай мактабларда ўқитиш энг оддий диний вазифаларни ўргатиш билан, яъни араб тилида ёзилган қуръонни ўқишни ўргатиш, ҳар бир мусулмон учун зарур бўлган асосий вазифаларни билдириш билан чекланарди. шаҳар мактабларида диний таълимдан ташқари, умумий таълим элементлари – ёзиш ва ҳисоблаш йўллари ўргатиларди. шаҳар мактабларида ўқувчилар сони 20-30 тага қишлоқ жойларида эса 10-15 тага етар эди. ўқишга 6 ёшдан қабул қилиниб, ўзлаштиришга қараб 17-18 ёшларигача давом этарди. мактабда …

с ўтиларди. унинг ўқув режалари вақт ва шароитга қараб ўзгариб турган. масалан: xv асрнинг 30-40 йилларида самарқанд ва ҳирот мадрасаларида дунёвий билимлар: математика, астрономия, мусиқа каби фанлар ҳам ўқитилган. мадраса уч бўлимдан иборат бўлган: биринчи бўлимда мусулмон диний ақидалари баён қилинган китоб – араб тили ва қонунчилик ўргатилар эди. бу бўлим талабаси 9-10 йил ўқиган. иккинчи бўлимда қонунчилик, илоҳиёт, (қонунчилик), мушкулот, мантиқ, араб тили грамматикаси, нотиқлик маҳорати калом ўқитилган. унда 7-8 йил ўқишган. учинчи бўлимда илоҳиёт, қонунчилик, калом ўқитилган. қонунчилик курсида география ва арифметикадан баъзи маълумотлар берилган. мадрасани тамомлаб чиққанлар имомлик билан шуғулланиш ва қозихоналарда ишлаш ҳуқуқига эга бўлар эди. мактаб ва мадрасаларда асосан ўғил болалар ўқитилар эди. шаҳарлардаги диний мактабларда баъзи домлаларнинг хотинлари – отинойилар қизларни ҳам ўқитиш билан шуғулланар эдилар. мактаб ва мадрасаларда дарс ўзбек, араб ва форс-тожик тилларида олиб бориларди. мусулмон мактабларида таълим тизими 5 тоифага бўлинган эди. қуйи мактаб – бу мактабларда ўғил болаларга савод ўргатишган …

тилини ўрганишга кўпроқ эътибор бера бошладилар. xx аср бошларида эса мадрасаларда рус тилини ўқитиш жорий қилинсин, деган кўрсатмага биноан 1913-1917 йилларда баъзи мадрасаларда рус тилини ўқитиш жорий қилинди. эски мактабларда ҳам баъзи ўзгаришлар содир бўлди. рус тузем мактаблари ҳамда янги хил мактабларнинг таъсири остида баъзи эски усул мактабларда бирмунча янгиликлар жорий қилинди, - литографияда босилган алифбелар ёрдамида товуш методи асосида савод ўргатиш жорий қилинди, қизларга ўқишни ўргатиш билан бирга ёзишни ҳам ўргатишга киришилди. бу янгиликларга кўра ўзбек мактаблари ҳаётида катта силжиш рўй берди. xx аср бошларига келиб, туркистон ўлкасидаги йирик марказий шаҳарларда олий таълим маскани ҳисобланган қуйидаги мадрасалар: бухорода – 80, қўқонда – 40, самарқандда – 22, марғилонда – 28, тошкентда -17 , %еварeонлигидар , хева хонлигида – 130 ларрmдию 1906 9илгар:елибь 1иргинар!амарқандр2илоятинингр мавжуд бўлиб, уларда 400 дан 5000 тагача талаба таҳсил олар эди. 1906 йилга келиб, биргина самарқанд вилоятининг ўзида 1510 та мусулмон мактаби бор эди, уларда 1482 ўқитувчи …

учун алоҳида маблағ ажратиб берди. феруз ҳомийлигидаги бу мактабда ҳусайн қўшаевнинг турмуш ўртоғи комила қўшаева қизларга билим бера бошлади. 1909 йилга келиб феруз қули остидаги мадрасалар сони 130 тага етиб, ундаги муллаваччалар 2300 кишидан ортиб кетди. феруз хева зиёлилари орасида нуфузли ўринни эгаллаган маърифатпарвар комил хоразмийни тошкент шаҳрида гимназия ва мактаблардаги ўқитиш усулини ўрганиб келиши мақсадида сафарга жўнатади. сафардан қайтгач комил хоразмий бу соҳадаги ишларни анчагина жонлантириб юборди. мазкур мактаб ўқув дастури ҳамда режасига – риёзиёт, тарих, жўғрофия, табиат, рус тили, маҳаллий савод (она тили) ва исломшунослик фанларини ўқитиш белгиланади. машғулот жараёнида шарқ мутафаккирлари – навоий, фузулий, бедил, саъдий шерозий, машраб, сўфи оллоёр кабилар билан бир қаторда рус шоир, ёзувчиларининг асарлари ҳам ўрганилди. шунингдек, у, воҳада санъат, маориф ва маданият ривожига раҳнамолик қилиб, саройда «подшоҳи замон типолитографияси»ни ташкил қилди. «литография» - юнонча сўз бўлиб «литос» - тош ва «графос» ёзаман деган маънони билдиради. бу атама ўзбек тилида тошбосма тарзида қўлланиб …

лсун! туркистонда чоризм мактаб сиёсатининг бошланиши. рус тузем мактаблари ва матбуот рус муҳожирлари туркистон генерал – губернаторининг фармонига биноан ўлкада рус мактаблари, рус тузем мактаблари, гимназия каби мактабларни очиш ва бу мактабларни кенгайтириш ҳисобига маҳаллий мактаблар, мактаб мадрасаларни сиқиб чиқариш мақсадида маориф ислоҳотини ўтказа бошладилар. бу билан гўёки, улар марказий осиё аҳолисининг саводхонлик даражасини оширмоқчи бўлдилар ва ҳар бир қилинган ишни бўрттириб кўрсатишга уриндилар. 1917 йилги тўнтаришгача 21 фоиз саводхон бўлган ўлка аҳолисини, ёппасига саводсиз эди, дея камситишга уриндилар, қуруқ бўҳтон ёғдирдилар. ўлка аҳолисини саводхон қилиш учун энг аввало рус, рус тузем, гимназия каби ўқув масканлари керак, мадраса ва «усули қадимия» эски усул мактабларида, отинлар мактабларида савод чиқариб бўлмайди деган сиёсатни юргизишга ҳаракат қилдилар. бунга биз 1897 йилдаги россия томонидан ўтказилган аҳолини рўйхати маълумотларини кўрсатишимиз мумкин. масалан, ўша аҳоли рўйхатида қайд этилишича, марказий (ўрта) осиё аҳолисининг саводхондик даражаси қуйидагича белгиланган: тожиклар – 99,5 % саводсиз; қирғизлар – 99,4 % саводсиз; …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "туркистон ўлкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тараққиёти"

1404124380_50839.doc туркистон ылкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тара==иёти туркистон ўлкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тараққиёти режа: 1. туркистон ўлкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тараққиёти 2. туркистонда чоризм мактаб сиёсатининг бошланиши. 3. рус тузем мактаблари ва матбуот xix асрнинг ўрталарида туркистон ўлкасида бошланғич маълумот берадиган мактаб ҳамда ўрта ва олий диний таълим берадиган мадрасалар мавжуд эди. мактабларнинг аксарияти, шу жумладан, қишлоқ мактабларининг кўпчилиги диний таълим берувчи энг оддий бошланғич мактаблар эди. бу мактабда мачитларнинг имомлари, саводхон муллалар дарс берардилар. бундай мактабларда ўқитиш энг оддий диний вазифаларни ўргатиш билан, яъни араб тилида ёзилга...

DOC format, 87.5 KB. To download "туркистон ўлкасида диний-исломий тарбиявий муассасалар ва педагогик фикр тараққиёти", click the Telegram button on the left.

Tags: туркистон ўлкасида диний-исломи… DOC Free download Telegram