tarjimanazariyasi va amaliyoti

PPTX 27 pages 141.4 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 141.4 KB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

prezentatsiya powerpoint mavzu: tarjima nazariyasi va amaliyoti faniga kirish reja: 1. tarjima nazariyasi fanining predmeti va ob’yekti. 2. tarjimashunoslikning asosiy tushunchalari. 3. tarjima fani haqida umumiy ma'lumot. 4. tarjima nazariyasi va amaliyotining o'zaro bog'liqligi. 5.tarjima fanining boshqa fanlar bilan aloqasi (tilshunoslik, adabiyotshunoslik, madaniyatshunoslik va boshqalar). 6. tarjima turlari va ularning xususiyatlari (yozma, og'zaki, sinxron, ketma-ket, badiiy, ilmiy-texnik va boshqalar). 7. tarjima jarayonining bosqichlari. o‘zbekistonda tarjimashunoslik fani jadal sur’at bilan rivojlanayot-ganligi sababi – bizda uning yaratilishi, katta istiqbol sari borishi uchun zarur adabiy-tarixiy an’ana, lisoniy-uslubiy zamin, material, sharoit mavjud. o‘lkamizda tarjima nazariyasi bo‘sh-taqir yerda emas, balki ko‘p asrlik tarjima amaliyoti qaror topib, madaniy hayotga tomir otgan turli tarjima maktablari to‘plagan boy, rang-barang tajribalar asosida tug‘ildi. tarjimashunoslik fanining ildizlari uzoq tarixiy zamonlarga borib taqaladi. tarjima qadimiy davrlarda, turli qabilaga mansub kishilar orasidagi o‘zaro aloqa, muloqot ehtiyoji tufayli yuzaga kelgan. tilmochlik deb ataladigan tarjimaning bu og‘zaki turi hozirda ham saqlangan. «kaskad» texnikasi ushbu …

2 / 27

uniyning o‘zi o‘nta asarni arab tiliga va beshta asarni arab tilidan hind tiliga tarjima qilgan. samoniylar, qoraxoniylar, saljuqiylar, g‘aznaviylar davrida davom etgan tarjimonlik jarayoni xv asr – temuriylar zamonida yanada taraqqiy etdi. ayniqsa, qur’on tafsirlari, hadislar tarjimasiga e’tibor berildi. “kalila va dimna”, “ming bir kecha”, “shohnoma” asarlari uch-to‘rt martadan o‘zbek tiliga o‘girilgan. o‘rta osiyo ko‘hna madaniyat o‘choqlaridan biridir. qadimgi davrlarda va o‘rta asrlarda movarounnahrda o‘z davriga nisbatan yuksak taraqqiy etgan texnika va sug‘orish inshootlari, fan, madaniyat, adabiyot va san’at yodgorliklari mavjud edi. viii asrda o‘rta osiyoni arablar zabt etgandan so‘ng, markazlashgan yagona davlat, xalifalik davrida arab tili umumiy davlat tili bo‘lib qoldi. xalifalik tarkibiga kirgan barcha mintaqalarda ilm-fan asarlari ham arab tilida yoziladigan bo‘ldi. bu davrlarda ikki taraflama va ko‘p taraflama beqiyos ko‘p tarjimalarning markazida ham arab tili mustahkam mavqeni ishg‘ol etgan edi. bag‘dod shahrida qaror topgan tarjima maktabi «dorul hikma»ning faoliyati natijasida qadimgi zamon yunon klassik fanining juda ko‘p …

3 / 27

ab ishlar orasida o‘rta osiyolik mutafakkir olimlar, jumladan muhammad al-xorazmiy, abu rayhon beruniy, abu ali ibn sino, abunasr forobiy, ulug‘bek va boshqalarning allaqancha asarlari ham bor. har bir xalq adabiyotining rivojlanishida tarjimachilikning ta’siri katta bo‘ladi, zero tarjima tarixi adabiyot tarixi bilan tengdosh. o‘zbek adabiyotida ham tarjimachilik qadimdan rivojlangan. mahmud qoshg‘ariy, rabg‘uziy, kutb, navoiy, bobur, munis, ogahiy va boshqalar ijodida tarjima katta o‘rin egallaydi. alisher navoiyning «muhokamatul lug‘atayn» nomli ajoyib lingvistik asarida turk ( qadimiy o‘zbek ) tilining xususiyatlari, uning rang-barang tasviriy vositalari, potensial imkoniyatlari haqida boy faktik dalillar, ma’lumotlar keltirilgan, tilimizning boy lug‘aviy, uslubiy quvvati azamat adabiy til hisoblanmish zaboni forsiy bilan qiyosiy planda isbotlangan ekan, bular hammasi, shubhasiz, tarjima ilmi uchun ham muhim nazariy baza edi. «xamsa»da til bilan tafakkurning uzviy birligi, mazmun bilan shaklning o‘zaro chambarchas bog‘liqligi haqidagi fikrlar tarjima dialektikasining ayni mag‘zuni ifodalaydi, nazariyaning poydevorini yaratishga xizmat qiladi. xullas, tarjimachilikda shu qadar boy, mazmunli tajriba azaldan mavjud …

4 / 27

modernizatsiya yo‘li bilan tarjima qilingan va hokazo. hatto ba’zan tarjimalarga yozilgan an’anaviy muqaddimalarda nima sababli u yoki bu tarjimachilik aqidasiga, nazariy prinsiplarga rioya qilinganligi tarjimonlar tomonidan asoslangan ham. bu esa tarjima nazariyasining ibtidosi xx asrdan oldin tug‘ila boshlaganidan, qadim zamonlardayoq nazariya kurtaklari paydo bo‘la boshlaganidan dalolat beradi. xix asrda xorazm va toshkentda alohida-alohida tarjima markazlari shakllangan bo‘lsa, xx asrni bemalol tarjima asri deb aytsa bo‘ladi. chunki xx asr boshlariga qadar, asosan, sharq xalqlari yaratgan ilmiy-adabiy meros durdonalari tarjima qilingan bo‘lsa, xx asrdan boshlab yevropa halqlari adabiyoti, ayniqsa rus tilidan tarjima qilish avj olgan. jadidlarning ma’rifatchilik harakati keng miqyosda ilmiy-madaniy va ma’naviy aloqalarni talab qilgan. sho‘ro davrida ham dunyo xalqlari adabiyotidan eng yaxshi asarlar tarjima qilindi. jumladan, abdulla qodiriy, cho‘lpon, g‘ofur g‘ulom, maqsud shayxzoda, mirtemir, hamid olimjon, mirzakalon ismoiliy, zulfiya, abdulla qahhor kabi mashhur adiblarimiz jahon mumtoz adabiyoti vakillari l.n.tolstoy, v.shekspir, a.s.pushkin, m.lermontov, sh.rustaveli, n.v.gogol, j.bayron, n.hikmat, v.mayakovskiy asarlarini zo‘r mahorat …

5 / 27

blikamizda s.husayn, roiq, s.ye.palastrov, m.a.sale tarjima nazariyasi uchun poydevor yaratgan adiblar, birinchi tadqiqotchilar. xx asr o‘zbek yozuvchilaridan cho‘lpon, g‘afur g‘ulom, oybek, abdulla qahhor, mirtemir, m.shayxzoda, mirzakalon ismoiliy, asqad muxtor, erkin vohidov, abdulla oripov, muhammad ali va boshqalar badiiy tarjima sohasida ham samarali ijod qilganlar. badiiy tarjima sohasida m. osim, n. alimuhamedov, sh.shomuhamedov, k.kahhorova, o.sharopov, sh.tolipov, v.ro‘zimatov, q. mirmuhamedov, a. rashidov, m. hakimov, i.g‘afurov, m.mirzoidov, h. to‘rabekov, t.alimov va boshqalar professional tarjimon sifatida tanilganlar. o‘zbek tilida ilmiy-texnikaviy, ijtimoiy-siyosiy adabiyotlar tarjimachiligida ham katta yutuqlarga erishilgan. bunda r. abdurahmonov, v. rahimov, a. shomahmudov, z. tincherova kabi tarjimon-larning hissasi katta. cho‘lpon, sanjar siddiq kabi mohir tarjimonlar nafaqat bu davr tarjima adabiyotini, ayni paytda tarjimashunoslik ilmini ham boshlab berganlar, tarjima haqida maqola va risolalar bitganlar. badiiy tarjima umuminsoniyat madaniyati, tafakkuriy kashfiyotlarni o‘zlashtirish vositasidir. shunisi ham borki, alisher navoiyning “xamsa”, zahriddin muhammad boburning “boburnoma” kabi o‘zbek adabiyotining shoh asarlari jahon tillariga bir necha bor tarjima qilindi. …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tarjimanazariyasi va amaliyoti"

prezentatsiya powerpoint mavzu: tarjima nazariyasi va amaliyoti faniga kirish reja: 1. tarjima nazariyasi fanining predmeti va ob’yekti. 2. tarjimashunoslikning asosiy tushunchalari. 3. tarjima fani haqida umumiy ma'lumot. 4. tarjima nazariyasi va amaliyotining o'zaro bog'liqligi. 5.tarjima fanining boshqa fanlar bilan aloqasi (tilshunoslik, adabiyotshunoslik, madaniyatshunoslik va boshqalar). 6. tarjima turlari va ularning xususiyatlari (yozma, og'zaki, sinxron, ketma-ket, badiiy, ilmiy-texnik va boshqalar). 7. tarjima jarayonining bosqichlari. o‘zbekistonda tarjimashunoslik fani jadal sur’at bilan rivojlanayot-ganligi sababi – bizda uning yaratilishi, katta istiqbol sari borishi uchun zarur adabiy-tarixiy an’ana, lisoniy-uslubiy zamin, material, sharoit mavjud. o‘lkamizda tarjima nazariy...

This file contains 27 pages in PPTX format (141.4 KB). To download "tarjimanazariyasi va amaliyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: tarjimanazariyasi va amaliyoti PPTX 27 pages Free download Telegram