tarjima va uning turlari (sinxron, ilmiy-texnik, badiiy)

DOCX 12 стр. 56,1 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 56,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

1-ma’ruza: tarjima va uning turlari (sinxron, ilmiy-texnik, badiiy) reja: 1. tarjima va uning turlari 2. turli ixtisoslik yo'nalishlari tarjimonlariga qo'yiladigan talablar 3. badiiy va ilmiy tarjima tarjimashunoslikka oid darslik va o‘quv qo‘llanmalar tarjimaning turlari va usullariga ko‘ra farqlanadi. tarjimon olim g'aybulla salomov tarjimashunoslikning ajralmas qismi sifatida quyidagilarni qayd etadi: 1. tarjima tarixi. 2. tarjima nazariyasi. 3. tarjima tanqidi. 4. sinxron tarjima. sinxron tarjima ogʻzaki tarjimaning eng qiyin hamda muhim turlaridan bir hisoblanib, unda tarjimon ketma-ket tarjimadan farqli oʻlaroq asliyat tilidagi notiq nutqini bir vaqtning oʻzida tarjima tiliga tarjima qila borishi tushuniladi. sinxron tarzda tarjimani olib boruvchilar sinxron tarjimon yoxud sinxronist deyiladi. odatda, sinxron tarjima amaliyoti maxsus uskunalar yordamida amalga oshiriladi. baʼzida individual tinglovchilar uchun pichirlash texnikasi qoʻllaniladi. sinxron tarjima imkoniyati zamonaviy tillarda taxminan 50% ni tashkil qiladi. unda so'zlar hech qanday yangi maʼlumot boʻlmagan soʻzlar ulushiga toʻgʻri keladi, shu bilan birga maʼlumotning bir qismi tinglovchilar tomonidan toʻla toʻkis qabul qilinmay …

2 / 12

rohim g‘ofurov adekvat tarjima, erkin tarjima, ijodiy tarjima, so‘zma-so‘z tarjima, ma’no tarjimasi, sinxron tarjima, ketma-ket tarjima, mashina tarjimasi, oraliq tildan tarjima va hokazolarni tarjima turlari deb biladi. 1930-yillarda paydo bo'lgan. ko'pgina rus olimlari ularning tasniflarini tushuntirishda tarjimaning turlari va usullari haqida bir xil fikrda emaslar. g'.rahimov kitobida shunday deyilgan: “ta’kidlash joizki, tarjimonlarning tarjima tasnifi bo‘yicha qarashlari turlicha. jumladan, tarjimashunos olim n.komissarov tarjimaning semantik turlarini dastlab quyidagicha tasniflaydi: 1) badiiy tarjima; 2) informatsion tarjima ushbu tasnifning asosi sifatida tarjima materialining mazmuni va xarakteri hisobga olinadi. keyingi tadqiqotlarida v.n. komissarov tarjimaning quyidagi turlarini muhokama qiladi: 1) moslashtirilgan tarjima; 2) muqobil tarjima; 3) antonimik tarjima; 4) so‘zma-so‘z tarjima; 5) informatsion tarjima; 6) badiiy tarjima; 7) taxminiy tarjima; 8) bepul tarjima; 9) qisqartirilgan tarjima; 10) aniq tarjima; 11) transformatsion tarjima; 12) qo'pol tarjima; 13) ekvivalent tarjima; 14) tarjimaning dastlabki shakli. g.m. hoshimov tarjimani faqat ikki guruhga ajratadi: 1) badiiy tarjima; 2) badiiy bo'lmagan tarjima. …

3 / 12

qay darajada aks ettirishiga qarab, r.k. minyar-beloruchev tarjimaning quyidagi turlarini ham muhokama qiladi: 1) adekvat tarjima; 2) antonimik tarjima; 3) so‘zma-so‘z tarjima; 4) ikki tomonlama tarjima (ikkita suhbatni ikki tarjimon yordamida sinxron tarjima qilish); 5) qayta tarjima qilish (matnni dastlabki tilga qayta tarjima qilish); 6) maxsus tarjima yuqorida tilga olingan har bir tarjima turi va ixtisosligi o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib, ularning o‘ziga xosligi tarjima jarayonida namoyon bo‘ladi. aks holda, tarjima turlari va sohalarini tasniflash hech qanday foyda keltirmaydi. ham rus, ham o‘zbek olimlarining qarashlari tizimli ravishda mujassamlashganini anglash mumkin. zamonaviy ilm-fan aniqlikni talab qiladi. bugun har xil fikr bildirish va “barcha fikrlar asosli va bir-birini to‘ldiradi” deyish o‘rinli emas. bunday chalkashliklar, ya’ni tarjima sohalarini tarjima usullari bilan bir guruhga kiritish, tarjimashunoslikning tarkibiy qismlari va jihatlari o‘rtasidagi chalkashliklar, tarjimaning turlari va jihatlarini bir paradigmatik tarzda tasniflash tarjimani o‘rganayotgan talabani chalkashtirib yuboradi. xorijiy va o‘zbek tarjimashunosligiga oid turli qarashlarni umumlashtirib, biz …

4 / 12

nutq ritmini, personajlar tizimini va muallif uslubini qayta yaratish tushuniladi. badiiy tarjima she’riy va nasriy tarjimaga bo‘linadi. shuningdek, ular badiiy adabiyot janrlariga, ya'ni she'r, g'azal, ruboiy, drama, roman, qissa va hokazolarga bo'linadi. a) she’riy tarjima – she’rning janr uslubiy xususiyatlari, ma’no va predmeti, ohang va ruhni yaratuvchi emotsional ekspressiv vositalarning tlda qayta yaratilishi. ozgina she’riy ifoda katta ma’no va estetik manzarani yetkaza oladi. she’rdagi sintaktik konstruksiyalar qanchalik qisqarib, ma’no va his-tuyg‘ularga urg‘u berilsa, shunchalik tasavvurga ega bo‘ladi. she’rning ohangi badiiy matnning musiqiyligida muhim omil hisoblanadi. shu ma’noda she’riyat me’morchiligi badiiy matn janrining birinchi ko‘rsatkichidir. she’r tarjimasida uchta asosiy omil – ritm, qofiya va ifodalilik musiqa ohangi orqali o‘quvchini o‘ziga tortadi va unga kommunikativ ta’sir ko‘rsatadi. b) nasriy tarjima – ma’lum bir adabiy janrda yozilgan asarning personajlar tizimi, muallif uslubi va syujetini tlda qaytadan yaratishdir. tarjimondan tez xotira, umumiy va maxsus bilim, boy so‘z boyligini talab qiluvchi tarjima turi. tarjimonning turlari …

5 / 12

ijozga tarjima qilishdir. bunda mijoz asosan tinglovchi bo‘ladi, ya’ni uning aytganlarini tarjima qilishning hojati yo‘q. muayyan fakt va vaziyatlarni tushunmagan mijoz pichirlab savol beradi va tarjimon unga javob beradi. b) ketma-ket tarjima odatda konferentsiyada ma'ruzachi oldida amalga oshiriladi. aksariyat hollarda tinglovchilar bir xil tilda gaplashadi, mehmonga esa tarjimon hamrohlik qiladi, u bir-ikki jumladan keyin nutqini tarjima qiladi. ketma-ket tarjima ko'pincha sinxron tarjima uchun texnik jihatdan jihozlanmagan kichikroq konferentsiyalar, yig'ilishlar, ma'rifiy tadbirlar, ko'rgazmalar va taqdimotlarni ochishda qo'llaniladi. v) ko‘zga ko‘ringan tarjima ketma-ket tarjima kabi talabga ega. biroq, bu holda tarjimon so'zlovchining oldindan tayyorlangan nutqini yoki ilmiy ma'ruzasini yozma ravishda tarjima qiladi va uni bir vaqtning o'zida o'qiydi. bu jarayon, shuningdek, puxta tayyorgarlik, tez xotira va yaxshi so'z boyligini talab qiladi, chunki mijoz tinglovchilar e'tiborini jalb qilish uchun oldindan yozilgan nutqiga yangi ma'lumotlarni qo'shish, rahmat yoki kutilmagan tarzda baham ko'rishni xohlashi mumkin. ixtisoslashgan tarjima - ixtisoslashtirilgan lug'at va ensiklopediyalardan foydalangan holda, ma'lum …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "tarjima va uning turlari (sinxron, ilmiy-texnik, badiiy)"

1-ma’ruza: tarjima va uning turlari (sinxron, ilmiy-texnik, badiiy) reja: 1. tarjima va uning turlari 2. turli ixtisoslik yo'nalishlari tarjimonlariga qo'yiladigan talablar 3. badiiy va ilmiy tarjima tarjimashunoslikka oid darslik va o‘quv qo‘llanmalar tarjimaning turlari va usullariga ko‘ra farqlanadi. tarjimon olim g'aybulla salomov tarjimashunoslikning ajralmas qismi sifatida quyidagilarni qayd etadi: 1. tarjima tarixi. 2. tarjima nazariyasi. 3. tarjima tanqidi. 4. sinxron tarjima. sinxron tarjima ogʻzaki tarjimaning eng qiyin hamda muhim turlaridan bir hisoblanib, unda tarjimon ketma-ket tarjimadan farqli oʻlaroq asliyat tilidagi notiq nutqini bir vaqtning oʻzida tarjima tiliga tarjima qila borishi tushuniladi. sinxron tarzda tarjimani olib boruvchilar sinxron tarjimon yoxud sinxronist...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOCX (56,1 КБ). Чтобы скачать "tarjima va uning turlari (sinxron, ilmiy-texnik, badiiy)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: tarjima va uning turlari (sinxr… DOCX 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram