нутқида камчилиги бўлган болалар тафаккурининг хусусиятлари

DOC 71,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1545030918_73337.doc нутқида камчилиги бўлган болалар тафаккурининг хусусиятлари режа: 1.тафаккур ҳақида тушунча. 2.нутқида камчилиги бўлган болаларнинг тафаккур хусусиятлари. тафаккур ҳақида тушунча тафаккур – атрофдаги борлиқни акс этишига имкон берадиган инсон билиш фаолиятини олий шакли, предмет ва ҳодисалар ўртасидаги алоқа ва муносабатни ўрнатади. тафаккурнинг асосий вазифалари: · умумий ўзаро алоқаларни ўрнатиш; · муайян синф ҳодисалари тури сифатида аниқ ҳодисалар моҳиятини тушунтириш; · бир хил гуруҳ ҳодисалари хоссаларини умумлаштириш. муайян белгиларга кура бирлашадиган фикрларнинг бир неча турлари ажратилади: 1. шаклига кўра: - кўргазмали – таъсир килувчи; - кўргазмали – тасаввурли; - мавҳум – тасаввурли. 2.янгилиги ва ўзига хослиги даражасига кўра: - репродуктив (қайта тикловчи); - продуктив (ижодий). 3.хал қилинадиган вазифалар тавсифига кура: · назарий · амалий; 4. тузилишига кўра: · дискурсив · интуктив. тафаккур қуйидаги жараёнларни ўз ичига олади: · таҳлил килиш (хаёлий предмет, ҳодиса, ҳолатларни кисмларга ажратиш ва таркибий белги, кисм, тарафларни аниклаш); · синтез (турли хил белгилар ўртасидаги алоқани таққослаш, қиёслашни …

тафаккур хусусиятлари болалар психик ривожланишининг бошқа томонлари билан нутқ бузилишининг чамбарчас боғлиқлигига улар тафаккурининг ўзига хос баъзи хусусиятлари сабаб бўлади. нутқи тўлиқ ривожланмаган болаларни интеллектнинг жалб этилмаган (новербал) шароитига қараб уч гуруҳга ажратиш мумкин (о.н.усанова, т.н.синякова): 1) жалб этилмаган интеллектнинг ривожланиши баъзи болаларда меъёрдагидан бирмунча фарқ қилади. бунда интеллект ривожланишининг шу ўзига хослиги нутқдаги қийинчиликлар билан боғланмаган ва уларга бўйсунмайди. муаллифларнинг маълумотларига кўра, бу гуруҳни нтр ли болаларнинг 9% и ташкил этади. 2) жалб этилмаган интеллектнинг ривожланиши меъёрга мос келади (27%), 3) жалб этилмаган интеллектнинг ривожланиши меъёрнинг паст чегарасига мос келади, лекин доимий эмаслиги билан характерланади: аниқ пайтларда болалар интеллкетнинг меъёрдан пастлигини кўрсатиши мумкин. фоиз ҳисобида энг кўп гуруҳ – 63%. дж. равеннинг (м.а.фотекова) рангли илғор матритсанинг болалар варианти ёрдамида аниқ - образли фикрлашнинг хусусиятларини ўрганишда топилган эди, вазифаларни муваффақиятли бажариш бўйича кичик ёшдаги болалар жамоаси хилма - хил ва ҳар хил гуруҳлар билан кўрсатилган. аниқ вазифаларни бажариш натижаларига кўра …

ни фаоллаштиришга қаратилган яхлитлик бўлиб, тафаккур жараёнини оқиши ва муаммоли вазиятларни ҳал қилиб бериши учун керакли шароит яратиб беради; шахсий тафаккур - муаммоли вазиятларни ҳал қилишга йўналтирилган жараён. тадқиқот жараёнида қуйидаги натижалар олинди: нутқи ривожланмаган болаларда билимидаги камчиликлар тафаккур жараёни ва натижаларига ва ўз - ўзини ташкил қилишнинг бузилишига кўпроқ таъсир қилади. уларда атрофдагилар тўғрисида етарли ҳажмда маълумотлар бўлмайди, борлиқдаги предметларнинг хусусиятлари ва функциялари ҳақида, ҳодисаларнинг сабабтергов алоқаларини ўрнатишда қийинчиликлар туғилади. ўз - ўзини ташкил қилишнинг бузилишида ҳиссиётли-ирода ва мотив доирасидаги камчиликлар сабаб бўлади ва психожисмоний тормозланиш камдан-кам тўхтаб қолиши ва вазифага қизиқишнинг йўқлиги намоён бўлади. болалар, кўпинча, сиз таклиф қилган муаммоли вазиятга узоқ вақт қўшилмайдилар, ёки аксинча жуда тез вазифани бажаришга киришиб кетадилар, лекин бунда вазифанинг ҳамма хусусиятларини ҳисобга олмасдан муаммоли вазиятни юзаки баҳолашади. бошқалар вазифани бажаришга киришадилар, лекин унга қизиқишлари тез йўқолади, хатто вазифа тўғри бажарилаётган бўлса ҳам, ишни тугатмасдан ишлашдан бош тортадилар. бунда нутқи ривожланмаган болаларда фикрлаш …

тқ нуқсони оғир ифодаланган даражадаги кўпчилик ҳолларда нутқ ривожланмаганида аниқ - образли фикрлашнинг шаклланмаганлиги билан боғланган (т.а.фотекова). нутқи тўлиқ ривожланмаган кўп болалар учун фикрлашнинг ригидлиги хос бўлади. (л.и.белякова, ю.ф.гаргуша, о.н.усанова, э.л.фигередо). нутқ мактаблари болаларининг фикрлаш нутқини тадқиқ қилинганида (и.т.власенко) қуйидаги хусусиятлар, шахсий нутқнинг бузилиши билан эмас, балки ўзининг психологик механизмига кўра нутқ ривожланмаслигининг тизими билан бирламчи боғланганлиги топилди. предмет образи билан сўзнинг ички режадаги нутқ фикрлашини ўрнатиш бу болаларда нутқ кўринишларининг фикрлаш бўлимига ўтиши ёки аксинча, ички нутқ механизмининг шаклланганлигини етишмаслигидан бузилади (масалан, билвосита эсда қолиш). меъёрда ривожланаётган соғ болаларда фараз қилишни тадқиқот қилишга бағишланган манбаларда, фараз қилиш билан нутқнинг узвий боғлиқлиги таъкидланади. л.с.виготский: «фараз қилишнинг ривожланишини кузатиш бу функциянинг нутқ ривожланишига боғлиқлигини кўрсатди – деб ёзган. – нутк ривожланишининг тўхтаб қолиши фараз қилишнинг ҳам тўхтаб қолишини бошлайди». в.п.глуховнинг тадқиқоти нутқи тўлиқ ривожланмаган болаларда фараз қилишнинг хусусиятлари ҳақида хулоса қилишга имкон беради. бу турдаги болалар фараз қилишнинг самарали фаолияти босқичида …

дан қолиши кузатилади. нутқи ривожланмаган болаларнинг бажарган расмлари бўйича жавобларида, тасвирланган нарсаларнинг қисқа-қисқа, оддий номланишига олиб келади ёки бўлмаса калта гап кўринишини олади. нутқи ривожланмаган болаларда (луғат бойлиги камбағал, ибора нутқининг шаклланмаганлиги, аграмматизмлар ва б.) ижодий фараз қилишнинг орқада қолиши билан болаларнинг оғзаки ижоди учун жиддий тўсиқлар яратади. новербал ақлнинг идрок ҳолатига кўра (о.н.усанова, т.н.синякова) нтрли болаларни уч гурухга бўлиш мумкин : · нутки меъёрдан бирмунча фаркланадиган болалар; бунда акл идрок узига хослиги нуткий кийинчиликларга боглик эмас ва уларга эмасдур. муаллифлар маълумотига кура , бу гурух барча нтрли болаларнинг 9% ини ташкил килади – меъёрга тўғри келади (27%); · меъёрнинг куйи чегарасига тўғри келади, бирок нотурғунлиги билан тавсифланади (муайян пайтларида улар меъёрдан куйи ақл-идрок ҳолатини кўрсатиш мумкин). биз фоизга кўра энг кўп сонли гуруҳ (63%) . ёшига яраша бўлган фикрлаш жараёнларини ривожлантириш учун тўла даражада асосга эга бўлиб, болалар бироқ, кўргазмали тасаввурли фикрлаш ривожланиши орқада қолади, махсус таълимсиз таҳлил, синтез, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "нутқида камчилиги бўлган болалар тафаккурининг хусусиятлари"

1545030918_73337.doc нутқида камчилиги бўлган болалар тафаккурининг хусусиятлари режа: 1.тафаккур ҳақида тушунча. 2.нутқида камчилиги бўлган болаларнинг тафаккур хусусиятлари. тафаккур ҳақида тушунча тафаккур – атрофдаги борлиқни акс этишига имкон берадиган инсон билиш фаолиятини олий шакли, предмет ва ҳодисалар ўртасидаги алоқа ва муносабатни ўрнатади. тафаккурнинг асосий вазифалари: · умумий ўзаро алоқаларни ўрнатиш; · муайян синф ҳодисалари тури сифатида аниқ ҳодисалар моҳиятини тушунтириш; · бир хил гуруҳ ҳодисалари хоссаларини умумлаштириш. муайян белгиларга кура бирлашадиган фикрларнинг бир неча турлари ажратилади: 1. шаклига кўра: - кўргазмали – таъсир килувчи; - кўргазмали – тасаввурли; - мавҳум – тасаввурли. 2.янгилиги ва ўзига хослиги даражасига кўра: - репродуктив (қайта тикловч...

Формат DOC, 71,5 КБ. Чтобы скачать "нутқида камчилиги бўлган болалар тафаккурининг хусусиятлари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: нутқида камчилиги бўлган болала… DOC Бесплатная загрузка Telegram