abdurauf fitrat adabiyot qoidalari taqdimot

PDF 112 стр. 2,3 МБ Бесплатная загрузка

112 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,3 МБ

Тип файла PDF

Страницы 112

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 112

абдурауф фитрат адабиёт цоидалари адабиёт муаллимлари ҳам адабиёт ҳаваслилари. учун нашрга тайёрловчи, сўз боши ва изоҳлар муаллифи филология фанлари номзоди ҳамидулла болтабоев тош кент «уқитувчи» 1995 м аъсул муҳаррир: узбекистон фанлар академиясининг мухбир аъзоси бахтиёр н азаров . 4603010000—93 ф 353/04/— 95 158—95 © «уқитувчи» 1995 is b n 5 —645—02364— 1 профессор а. фитратнинг назарий қулланмаси навоий даврининг нуктадон мунаққидларидан би- ри — зайнуддин маҳмуд восифийнинг нақл қилишича, ҳазрат мир алишер навоий «шеършуносликни шоир- ликдан ҳам улуғ сифат» деб қадрлаган эканлар1. бир шеър ўқиб мағзини чақиш, унинг қатида ётган иижа сирларидаи огоҳ топиб, буни бошқаларга англатиш са- лоҳияти чиндан ҳам улуғ, ҳар кимга ҳам насиб қила- вермас хислатлардандир. лекин ёлғиз биргина шеър таҳлили билан чеклаииб қолмай, бутун шеъриятнинг гўзалликлари, унинг соҳир сиру асроридан хабар то пиб, ўз замондошларини ҳам нафис адабиёт дунёсига етаклаш шоир айтган улуғ сифат — «фикри комил»лик билан бирга юксак фасоҳат ҳам талаб қилади. «фасо- ҳат,— …

2 / 112

адабиёт муаллимлари ҳам ҳавас- лилари учун қўлланма. тошкент, 1926. ю йбек. «адабиёт қоидалари». «қизил узбекистон», 1926 йил 3 декабрь. ойбек. м укаммал асарлар туплами. xiv том, тошкент, 1979, 40- бет. фатларидан сўз очишдан аввал ўша давр адабий ҳаё- тига қисқа назар солайлик. узбек адабиёти, хусусан, драматургиянинг тамал тошини қўйган, ғанимлар қўлида бевақт шаҳид бўл- ган беҳбудийнинг ҳали тупроғи совимай туриб, унга таъна ва дашном тошлари ёғилди. узбек романчилик мактабини яратган абдулла қодирий «уткан кунлар»- ини тўла нашр этмай туриб, «ур-калтаклар» остида қолди. шеъриятда чўлпон ёғдуси чарақлаб нур соча бошлаганда, унинг анворидан кўзи қамашган кимса лар «танқид» ниқоби остида уни тошбўрон қила бошла- ди. фитратдай атоқли олим ва адибни москвага суриб, бир оз нафасини ростлаган ҳамкасблари яна қайта ҳу- жумга ўтган 20- йилларнинг ўрталари эди бу давр. ада бий танцид эса, янги босилиб турган бадиий асарларни китобхон ҳали ўқиб улгурмай туриб, «марксистик ус- тановка»дан туриб текширишга киришган ва «совет турмуш тарзи»ни …

3 / 112

кент, 1924; «гўзал санъат дунёсида», «инқилоб, 1922, 2 - сон; «адабий иж од майдонида», «узгаришчи ёшлар», 1924, 7 - сон. 2в. м аҳм уд. «бугунги шеърларимиз ва санъаткорларимиз». «м аориф ва ўқитувчи, 1925, 3- сон. 3 отажон кошим. диалектика ва диалектик усулда ўйлаш / / «м аориф ва ўқитувчи», 1925 3 -сон . 4 сотти ҳусайн. узбек адабиётининг ҳозирги муҳим масалала- ри / / «қизил узбекистон», 1929, 25, 28 январь. 4 ди ва сезгир китобхон, фитрат ёзгандай, ихчам бир на- зарий умумлашмалар берадиган қўлланмага эҳтиёж туғилганини илғаб олади. бундан ташқари, бу даврда мактаб ва маориф со- ҳасида ҳам фидойи миллатпарвар адибларнинг ада- биётдан «даре китоблари» яратилди, чунончи, а .авло- нийнинг «биринчи муаллим», «иккинчи муаллим», ҳам- занинг «уқиш китоби», «қироат китоби» дарсликлари, мумтоз ва ҳозирги адабиётдан сабоқ берадиган бир неча баёз ва мажмуалар жамланди1. вақтли матбуот саҳифаларида «янги замон шоирлари»нинг сабоқ бў- ларли шеърлари босилиб турдики, буларнинг ҳаммаси қандайдир ибтидоий тарзда …

4 / 112

с, оддий жадидчиликдан жумҳурият нозирлар кенгаши раисининг муовинигача бўлган масъул вазифаларда ишлаган ташкилотчи бў- либ ҳам танилди. шулар билан бирга фитрат бу давр га қадар адабиётшуносликка оид талайгина тадқиқот ва мақолалар яратиб ҳам улгурдики, ўз навбатида, «адабиёт қоидалари» учун ўзига хос хамиртуруш вази- 1 э лбек, «армуғон». тошкент, 1921; «гўзал ёзғичлар». тошкент, 1924. 2 ойбек. «адабиёт қоидалари», м укаммал асарлар тўплами, x iv ж илд, 40- бет. фасини ўтаган илмий ишларнинг асосийларини шу ўрин- да эслаш жоиз кўринади. фитрат 1917 йилда «ибтидоий мактабларнинг сўнг синф ўқувчилари учун» дарслик тайёрлаб1, унда ада- биётнинг энг умумий ва асосий жиҳатларини баён этди. унга навоий, бобур каби мумтоз шоирлар ижодидан тортиб, xx аср ўзбек адабиёти вакилларигача намуна- лар киритиб, адабиётдан ўзига хос «сабоқнома» тайёр- лади. 1918 йили фитрат ташкил этган «чиғатой гурунги» тўгараги тил, имло ва санъат масалалари билангина чекланмай, чиғатой адабиётининг вужудга келганидан тортиб, унинг замонавий кўринишигача бўлган улкан тарихини дунёга танитишда жиддий …

5 / 112

» тасвири баҳонасида улуғ шоирнинг фал- сафаси, тасаввуфга муносабати, у ёзган асарларнинг таснифи, шоирона услубини ғоят нозиклик билан таҳ- 1 фитрат. «уқув. ибтидоий ўрта мактабларнинг сўнг синфлари учун». боку, 1917. 2 фитрат. ш еър ва шоирлик / / 2 қа- р а м о қ . 69 76 гулгун ёқосини пора айлаб, чун кўксида ҳажрдин кўруб доғ, кўкси уза лола куйдуриб доғ. топиб чу вуқуф1 бу азоға, ашжор2 алам3 чекиб ҳавоға. сунбул қилибон қаро узорин4, очиб қаро зулфи мушкборин5 дардиға оқар су(в) зор 'йиғлаб, ун тортибу сўғвор6 йиғлаб'-'3. сураш шоир-адиб умидсизлик, шошқинлик, қизғинлиқ, куч- ли бир қайғу каби ҳолларга тушганда ўзининг туйғу- ларини узил-кесил қилиб онглата олмайдур-да, умидир? бумидир? нечун бундай? каби сўроғларни қаторлаб ўта- дир. бу, усталик билан чинликни йўқотмасдан ишлан- са, кучли туйғуларни онглатиш учун чиройлик бир йўл- дир: боқмас менга жанона, ажаб ҳолат эмасму? бўлди яна бегона, ажаб ҳолат эмасму? (лутфий) 77 адабиёт муаллимлари услубнинг ҳусусий безак- …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 112 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "abdurauf fitrat adabiyot qoidalari taqdimot"

абдурауф фитрат адабиёт цоидалари адабиёт муаллимлари ҳам адабиёт ҳаваслилари. учун нашрга тайёрловчи, сўз боши ва изоҳлар муаллифи филология фанлари номзоди ҳамидулла болтабоев тош кент «уқитувчи» 1995 м аъсул муҳаррир: узбекистон фанлар академиясининг мухбир аъзоси бахтиёр н азаров . 4603010000—93 ф 353/04/— 95 158—95 © «уқитувчи» 1995 is b n 5 —645—02364— 1 профессор а. фитратнинг назарий қулланмаси навоий даврининг нуктадон мунаққидларидан би- ри — зайнуддин маҳмуд восифийнинг нақл қилишича, ҳазрат мир алишер навоий «шеършуносликни шоир- ликдан ҳам улуғ сифат» деб қадрлаган эканлар1. бир шеър ўқиб мағзини чақиш, унинг қатида ётган иижа сирларидаи огоҳ топиб, буни бошқаларга англатиш са- лоҳияти чиндан ҳам улуғ, ҳар кимга ҳам насиб қила- вермас хислатлардандир. лекин ёлғиз биргина шеър ...

Этот файл содержит 112 стр. в формате PDF (2,3 МБ). Чтобы скачать "abdurauf fitrat adabiyot qoidalari taqdimot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: abdurauf fitrat adabiyot qoidal… PDF 112 стр. Бесплатная загрузка Telegram