x-xii asrlardagi adabiyot

PPTX 48 pages 4.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 48
o’zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti, xalqaro jurnalistika yo’nalishi,105-guruh talabasi ochilova madina ўзбек ва жаҳон адабиёти мавзу: x-xii асрлар бошларидаги адабиёт маҳмуд кошғарий мақбараси режа: x-xiv асрлар (ахлоқий-таълимий) адабиёти чағониён адабий муҳити салжуқийлар (хоразмшоҳийлар) даври адабиёти ғазнавийлар даври адабиёти алп эртўнга марсияси. қадимги турк монийлик адабиёти. будда мазмунидаги туркий адабиёт. “олтин ёруқ” достони ва унда кўтарилган масалалар. араб тилидаги адабиёт. абу мансур ас-саолибий ва унинг “йатимату-т-даҳр” асари. абу наср форобий, абу райҳон беруний, ибн сино ижоди ва адабиёт. ўрта осиёда форс тилидаги адабиёт. адабий алоқалар. “қутадғу билиг” ҳамда ижтимоий-сиёсий ва фалсафий масалалар. достонда ахлоқий ва эстетик қарашлар. достон жанрлари: маснавий, қасида, тўртлик ва ғазал унсурлари. асарнинг аҳамияти. давр адабиётининг ўзига хос жиҳатлари. тарихий асарларга эътибор. адабиётшуносликнинг тараққиёти. рисола ва тазкира. атойи ижодий меросининг ўрганилиш тарихидан. атойининг лирик мероси. саккокий ҳаёти ва ижодининг ўрганилиш тарихи. адабий мероси. гадоий ҳаёти ва ижодининг ўрганилиш тарихи. гадоийнинг ижодий мероси. ҳусайний лирикасининг бадиий хусусиятлари. алишер …
2 / 48
аврида яратилган йирик адабий ёдгорлик «кисас ул-анбиё» ҳам таълимий йўналишдаги адабиётлар сирасига киради. марказий осиёда тасаввуф тариқатлари x-xi асрлардан бошлаб шаклланиш даврига кирган бўлиб, умуман тасаввуфнинг тарқалиши ва тараққиёти хожа юсуф ҳамадоний номи билан боғлиқ. хожа юсуф таҳсил муносабати билан бухорога келган ва шу ерда муқим қолиб, хонақоҳ қурдириб фаолиятини давом эттирган. шайхнинг бухородаги хонақоҳи хуросон каъбаси номини олган ва бизга қадар "рутбат ул-ҳаёт" ("ҳаёт мартабаси") асосий асари етиб келган. аҳмад яссавий мақбараси айтишларича, шайх хамадонийнинг 4 халифаси унинг фаолиятини давом эттирган. улар: хожа абдуллоҳ баррахий, хожа ҳасан андоҳий, хожа аҳмад яссавий, хожа абдухолиқ ғиждувоний. марказий осиёда тасаввуф тариқатларининг вужудга келиши хожа аҳмад яссавий ва абдухолиқ ғиждивоний фаолияти билан боғлиқ. юсуф хамадоний таълимотида тариқатланиш кескин акс этмайди. фақатгина хожа аҳмад яссавий билан абдулхолиқ ғиждивонийнинг турли ҳудудлардаги фаолияти ва мана шу ҳудудлар шароитидан келиб чиқиб иш кўриши натижасида яссавийлик ва хожагон тариқатлари шаклланган. яссавийлик тариқати хожа аҳмад яссавий номи билан боғлиқ …
3 / 48
казий осиёда мавжуд бўлган, хорижда эса шарқий трукистон (ҳозирги туркия) ҳудудларида шу кунда ҳам амалда эканини тасдиқловчи манбалар бор. яссавийлик нафақат тариқат сифатида, балки адабий мактаб сифатида ҳам тараққий этган. бу йўналишда ўнлаб ижодкорларни, ҳикмат муаллифларини келтириш мумкин: ҳаким сулаймон ота, қул убайдий, азим хўжа эшон девони ҳикмат соҳиблари сифатида адабиётдан ўрин олган. хожа аҳмад яссавий ижоди дастлаб унинг шогирдлари томонидан давом эттирилган бўлса, xvi аср бошларига келиб яссавий мактаби шоирлари саройга қадар кўтарилади. хх аср бошларида эса мустақил адабий мактаб соҳиблари сифатида ўз фаолиятини давом эттирмоқда эдилар. бу ҳақда бизга яссавийликдан тарихий манбалар бўлган. "маслаку-л-орифин", "жавоҳиру-л-аброр", "самироту-л-машоиқ" сингари манбаларида хабар берилган. хх аср бошларида хожа аҳмад яссавий ижоди тариқат йўлини илмий жиҳатдан асослашга қаратилган. фуод кўпрулу, абдурауф фитрат, абдураҳмон саъдий сингари олимлардан тадқиқот ва мақолалари эълон қилинган. фитрат фикрича, 3 та мактаб яратилган: яссавийлик мактаби. навоий мактаби. амир умархон мактаби. адабиётларда ҳикмат жанрнинг пайдо бўлишини яссавий номи билан боғлаш …
4 / 48
тамаси ёзма манбаларда vi асрдан бошлаб учрайди. илк бор хитой сайёҳи сюан цзян 630-йилларда унинг термизлан икки марта кичик шаҳар бўлганини ва қабодиён билан тенг эканини ёзган йилномачи ад-диноварий (ваф.952) «китобу-л-ахбор»да сосоний хусрав i анушервон (531-579) эфталит давлатига қарашли тохаристон, кобулистон ва чағониённи (571) босиб олди. ниҳоят, х асрдан эътиборан муҳтожийлар сулоласи устивор бўлди. унга амио ал-муҳтож асос солган, сўнги вакили фахру-д-давла (1010-1018) гача давом этган. 2аршавская з.а. и др. средневековые памятники сурхандарьи. – т.: 1982. –с.38. муаррих истахрийнинг «китобу-л-масолик ва-л-мамолик» («мамлакатлар масалалари китоби, 933) асарида ёзишича, бу даврда чағониён ҳудуди термиздан икки марта катта бўлган. тарихчилар ёқут ҳамавий (1179-1229) «мўъжаму-л-булдон», ҳофиз абрў (1362-1431) «ҳулулу-л-олам» асарларида сағониён номи билан тилга олинган. х-xii асрларда унинг ҳудуди ғарбда бойсун ва дарбанд, шимолда ҳисор ва душанбе, жанубда жарқўрғон ва шарқда боботоғга қадар давом этган. сурхон дарёси чағонруд деб юритилган. илм-фан. чағониёнда аллома ва муҳаддис абу бакр сағоний (ix), беруний ҳурмат билан тилга олган …
5 / 48
ърифланган ва ундан 21 байт келтирилган. улардан бири (атир идиши хусусида): сиртимда зеболик барқ урар, ичкарида хушбўй ҳид этар ғарқ. ярим танам насибасин татир, ярмим тўкис ва тугал атир. шоир 956 йили вафот этганда абу наср ал-хузаймий «рисолалар девонида у йўқ энди, девондаги қалам ва дафтар эгасиз қолди» деб ёзган экан. чағониён адабий муҳитида давр (х асрнинг 2-ярми xi аср бошлари)нинг пешқадам шоирлари етишиб чиққан. сағоний шоирларидан тахорий (айрим манбаларда таховий, х аср бошлари)дан тўрт мисра сақланганига қарамай у адабий муҳитнинг асосчиларидан бири сифатида қадрланган: лаб-и гўй, ки нимкафта гул аст, маи нўш андар у нуҳуфтастй. зулф гўй ай лаб ниҳозида, ба гила сўи чашм рафтастй (мазмуни: лабинг ярим очилган гулдир, унда хуш май яшириндир. зулфинг лабдан лаб буриб, кўз томон оғишга шайлангандир). кўрсатилган асар. – б.29.ашъори ҳамасрони рўдакй. – сталинобод, 1958. – саҳ.99. абу абдуллоҳ муҳаммад бинни ҳасан маъруфий балхий фотимийлар ҳаракатининг тарафдорларидан эди, буюк рудакий (858-941)нинг кўзига мил …

Want to read more?

Download all 48 pages for free via Telegram.

Download full file

About "x-xii asrlardagi adabiyot"

o’zbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar universiteti, xalqaro jurnalistika yo’nalishi,105-guruh talabasi ochilova madina ўзбек ва жаҳон адабиёти мавзу: x-xii асрлар бошларидаги адабиёт маҳмуд кошғарий мақбараси режа: x-xiv асрлар (ахлоқий-таълимий) адабиёти чағониён адабий муҳити салжуқийлар (хоразмшоҳийлар) даври адабиёти ғазнавийлар даври адабиёти алп эртўнга марсияси. қадимги турк монийлик адабиёти. будда мазмунидаги туркий адабиёт. “олтин ёруқ” достони ва унда кўтарилган масалалар. араб тилидаги адабиёт. абу мансур ас-саолибий ва унинг “йатимату-т-даҳр” асари. абу наср форобий, абу райҳон беруний, ибн сино ижоди ва адабиёт. ўрта осиёда форс тилидаги адабиёт. адабий алоқалар. “қутадғу билиг” ҳамда ижтимоий-сиёсий ва фалсафий масалалар. достонда ахлоқий ва эстетик қарашлар....

This file contains 48 pages in PPTX format (4.0 MB). To download "x-xii asrlardagi adabiyot", click the Telegram button on the left.

Tags: x-xii asrlardagi adabiyot PPTX 48 pages Free download Telegram