шарк уйгониш даврида таълим-тарбия тўгрисидаги фикрлар (ix-xii асрлар)

DOC 120,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1663831984.doc шарк уйгониш даврида таълим-тарбия тыгрисидаги фикрлар (ix-xii асрлар) шарк уйгониш даврида таълим-тарбия тўгрисидаги фикрлар (ix-xii асрлар) режа: 1. шарқ уйғониш даврининг ўзига хос хусусиятлари. 2. ижтимоий-иқтисодий ҳаётдаги ўзгаришлар, илм-фан, маданиятнинг ривожланиши. 3. ix-xi асрларда яшаб ижод этган адиблар ижодида таълим-тарбия ва маърифатпарвар ғоялар. 4. маҳмуд қошғарий, юсуф хос ҳожиб, аҳмад югнакий, аҳмад яссавий асарларининг ҳозирги кундаги аҳамияти. 5. кайковуснинг «қобуснома» асарида таълим-тарбия масалалари таянч сўз ва иборалар: уйғониш даври, илм-фан, маданият, юксалиш, ижтимоий ҳаёт, иқтисодий ҳаёт, феодал, таълим, тарбия, маърифатпарвар, ижод, адиб, мутафаккир, марказий осиё, ўрта осиё, яқин шарқ, ўрта шарқ, ғарб, ренессанс, мовароуннаҳр, хуросон 1. шарқ уйғониш даврининг ўзига хос хусусиятлари ix-xii асрлар давомида мовароуннаҳр бутун мусулмон оламида илмий-маданий жиҳатдан энг ривож топган ўлка сифатида машҳур бўлиб, бу ерда қадимий анъаналар билан араб, форс, қисман ҳинд ҳамда қадимги юнон илмий-маданий анъаналари қоришуви асосида исломий фалсафий ва табиий илмлар – асрономия, математика, тиббиёт, кимё, доришунослик, жўғрофия кабилар ривож топди. …

тасаввуф таълимотлари, оқимлари ҳам жамият маънавий ҳаётининг ривожи учун хизмат этиб, унинг ўзига хослигини белгилашда муҳим аҳамият касб этди. маълумки, ғарб адабиётларида европа мамлакатларида кескин маданий юксалишга олиб келган xv-xvi асрларни ренессанс – уйғониш даври номи билан юритадилар. бироқ кўпчилик муаллифлар шарқда шундай жараён бўлганлигидан кўз юмадилар. ҳолбуки, ix-xii асрларда марказий сиёда европадан бир неча асрлар илгари маданий юксалиш юз берганини ҳеч ким инкор эта олмайди. у европадагидек янги сиёсий-иқтисодий жараён, яъни буржуа муносабатларининг вужудга келиши билан боғлиқ бўлмаса-да маданият тарихида ўлмас из қолдирди ва европа ренессансининг вужудга келишига катта таъсир кўрсатди. шунинг учун биз ix-xii асрлардаги марказий осиё маданий юксалишини уйғониш даври, аниқроғи илк уйғониш даври деб аташга ҳам тўла асосимиз бор. бу илк уйғониш даври маданияти сиёсий-иқтисодий жиҳатдан европа мамлакатларидан фарқли ўлароқ мустақиликка эришиш ва бу минтақада мустақил давлатларнинг вужудга келиш жараёни билан узвий боғлиқдир. яқин ва ўрта шарқда, жумладан эрон, кавказ орт ива ўрта осиёда савдо алоқаларининг …

ойиси дунёга машҳур бўлган. қишлоқ хўжалиги ва ҳунармандчилик саноат маҳсулотларининг ишлаб чиқарилиши савдонинг ривожланишига йўл очди. натижада яқин ва ўрта шарқ мамлакатларининг чет давлатлар: испания, хиндистон, хитой, византия билан савдо ишлари кўлами ортиб борди. марказий осиёда илк уйғониш даври ҳақида сўз борганда, қуйидаги омилларни алоҳида кўрсатмоқ зарур: а) ix-xii асрларда араб халифалигидан қутилиб, ерли мустақил давлатларнинг вужудга келганлиги. б) ягона дин – ислом туфайли катта ҳудуд – яқин ва ўрта шарқдаги турли халқлар, мамлакатлар ўртасидаги алоқаларнинг ривож топиши, маданият, маънавиятда маълум умумийлик вужудга кела борганлиги; в) олдинги «ипак йўли» аҳамиятининг ошуви, мамлакатлараро савдо-сотиқнинг, ҳунармандчиликнинг кўпайгани, шаҳарларнинг ривожи; г) жаҳон маданияти аввал эришган ютуқлар, хусусан, қадимги юнон, ҳинд, эрон маданияти, илм-фани ютуқлари инкор этилмай, аксинча, ворислик давом қилгани, ундан кенг фойдалангани. 2. ижтимоий-иқтисодий ҳаётдаги ўзгаришлар, илм-фан, маданиятнинг ривожланиши х асрдан бошлаб мовароуннаҳр ва хуросонда мустақил феодал давлатлар – тохирийлар, сомонийлар, қорахонийлар, ғазнавийлар, салжуқийлар, хоразмшохлар давлатларининг пайдо бўлиши ҳам маданий ҳаётнинг янада …

р. абу али ибн сино китоб дўконларининг бирида фаробийнинг арестотел «метафизика»сига ёзган шарҳларини сотиб олганлигини таржимаи ҳолида ҳикоя қилади. бухоро амири саройида эса йирик кутубхона мавжуд бўлган, бу кутубхонани ўша даврдаги шероз кутубхонаси билан беллаша оладиган ягона кутубхона сифатида тан олганлар. самонийлар даврида рўдакий, фирдавсий, ал-хоразмий, ал-фарғоний, абу райҳон беруний, абу али ибн синолар яшаб ижод этганлар. х асрнинг иккинчи ярмида ташкил топган қорахонийлар давлатида ҳам баъзи хонлар ўз саройларида кутубхоналар ташкил этдилар. бу кутубхоналарда араб ва ҳатто ғарбий европа олимларининг асарлари ҳам мавжуд эди. бу даврда туркий тил шаклланиб борди. юсуф хос ҳожиб, маҳмуд қошғарий каби олимлар ўзларининг жаҳон аҳамиятига эга бўлган асарларини яратдилар. xi аср бошида ғазнавийлар давлати, кейинроқ салжўқийлар, хоразмшохлар давлати ташкил топди. ғазнавийлар даврида ҳам илмий, ижтимоий-фалсафий фикрлар ривожланди. маҳмуд ғазнавий ўз саройига жуда катта маданий бойликларни тўплайди, олимларни илмий ишга жалб этади. жумладан, абу райҳон беруний ҳам маҳмуд саройида яшаб, машҳур «ҳиндистон» асарини шу ерда …

беқиёс. у 1067 йилда бағдодда ўзининг шахсий жамғармасига ўша даврнинг энг машҳур ўқув юрти – «низомийя» мадрасасини қурдиради. у олимлар, дин пешволари, сўфийларга катта эътибор бериб, уларга ҳомийлик қилади. бу давр маданий юксалиши ҳақида гап борар экан, маънавиятга, уйғониш даври маданиятига хос қуйидаги характерли томонларни қайд этиб ўтиш мумкин: - коинотнинг вужудга келиши, босқичлари, оламнинг тузилиши, мода ва руҳнинг хусусиятлари каби умумий илмий-фалсафий масалаларга қизиқиш, илм-фан маърифат, маънавиятга интилиш ижтимоий ривожланишнинг муҳим мезонига айланиши; - инсонни коинотни яратувчининг энг олий маҳсули деб баҳолаш. аввало илм, инсон аҳли тафаккурини улуғлаш, унга ишонч билдириш, тарғиб-ташвиқ этиш, уларни яратувчининг энг улуғ ва юксак ижоди деб баҳолаш, маърифат тарқатиш, жамият, жамоани яхшиликка элтиш инсоннинг муҳим вазифаси деб ьилиш; - ахлоқ, одоб, муомалани инсон тарбиясининг асосий мақсадларидан деб билиш. инсоннинг адолат, юксалиш, маънавиятга интилишига йўл очиш, имкония яратиш. ақлда, ахлоқда, маънавиятда етук бўлиш, комил инсонни яратиш, инсонпарварлик, ватанга, одамларга хизмат қилиш, инсонлар орасидаги дўстлик, ўзаро …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "шарк уйгониш даврида таълим-тарбия тўгрисидаги фикрлар (ix-xii асрлар)"

1663831984.doc шарк уйгониш даврида таълим-тарбия тыгрисидаги фикрлар (ix-xii асрлар) шарк уйгониш даврида таълим-тарбия тўгрисидаги фикрлар (ix-xii асрлар) режа: 1. шарқ уйғониш даврининг ўзига хос хусусиятлари. 2. ижтимоий-иқтисодий ҳаётдаги ўзгаришлар, илм-фан, маданиятнинг ривожланиши. 3. ix-xi асрларда яшаб ижод этган адиблар ижодида таълим-тарбия ва маърифатпарвар ғоялар. 4. маҳмуд қошғарий, юсуф хос ҳожиб, аҳмад югнакий, аҳмад яссавий асарларининг ҳозирги кундаги аҳамияти. 5. кайковуснинг «қобуснома» асарида таълим-тарбия масалалари таянч сўз ва иборалар: уйғониш даври, илм-фан, маданият, юксалиш, ижтимоий ҳаёт, иқтисодий ҳаёт, феодал, таълим, тарбия, маърифатпарвар, ижод, адиб, мутафаккир, марказий осиё, ўрта осиё, яқин шарқ, ўрта шарқ, ғарб, ренессанс, мовароуннаҳр, хуросон 1. шар...

Формат DOC, 120,5 КБ. Чтобы скачать "шарк уйгониш даврида таълим-тарбия тўгрисидаги фикрлар (ix-xii асрлар)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: шарк уйгониш даврида таълим-тар… DOC Бесплатная загрузка Telegram