шарк мутафаккирларининг психологик гоялари (ix-xv асрлар)

DOC 3 pages 41.0 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.0 KB

File type DOC

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

5-мавзу. шарк мутафаккирларининг психологик гоялари (ix-xv асрлар) режа: 1. абу наср форобийнинг (873-950 йй.) психологик карашлари 2. абу райхон беруний (973-1048 йй.)нинг психологик карашлари 3. буюк қомусий олим абу алиибн синонинг (980-1037 йй.) «донишнома», «рисолаи шик», «тиб конунлари» асарларида психология сохаларига оид маълумотлар. абу наср форобийнинг психологик қарашлари: абу наср форобий яқин ва ўрта шарқда илғор ижтимоий-фалсафий оқимнинг асосчиларидан бири бўлиб, «шарқ аристотели» деган унвонга сазовор бўлган машҳур мутафаккир. форобий (873-950) дунёқарашининг асоси, яъни дунёнинг тузилиши ҳақидаги тушунчасини «пантеистик» деган фикр ташкил этади. мавжудот ягона бошланғичдан поғонама-поғона вужудга келган, яккаликдан кўпликка, ранг-барангликка борган. унинг дунёқарашидаги асосий мақсадлардан бири илмий-фалсафий усулнинг мустақиллигини назарий жиҳатдан асослаб беришга, унинг инсон тафаккурига, ақлий билимига асосланганлигини исботлашга интилишдир. форобий билишнинг икки шакли босқичини - ҳиссий ва хаёлий, ақлий билишни бир-биридан фарқлайди. у сезги ролига тўхталиб, беш турга бўлади. форобий сезгини билишнинг манбаи деб ҳисоблаган, унинг қарашлари. аристотелнинг «сезмаган одам ҳеч нарсани билмайди ҳам, тушунмайди ҳам» …

2 / 3

nish bundan tashqari farobiy tarbiyaning qattiq va yumshoqligi haqida ham o’z fikrlarini bayon qiladi. bu o’z navbatida tarbiya psixologiyasining asosiy g’oyasi va metodlaridan biri hisoblanadi. uning fikricha shogirdga ta’lim-tarbiya berishda haddan tashqari qattiqqo’llik ustozga nafrat hissini uyg’otadi. uning ruhida o’z ustoziga nisbatan qarama-qarshilikni yuzaga keltiradi. tarbiyadagi haddan tashqari yumshoqlik esa, shogirdga ustozga nisbatan mensimaslik hissini yuzaga ketiradi. u o’z ustozini aldashga va ustidan kulishga harakat qiladi, deb tushunadi abu rayhon beruniy-953-1050 yilda o’zining qator falsafiy asarlarida psixologik va pedagogik qarashlarini bayon qiladi. bular inson shaxsining shakllanishi, ahloqiy kamoloti, aql-idroki, tafakkuri haqida fikrlaridir. beruniyning «qadimgi avlodlar obidalari» asarida ba’zi odamlar shaxsining shakllanishida ularning xulq - atvorida mavjud bo’lgan ziqnalik, yolg’onchilik, munofiqlik, xushomadgo’ylik, ikkiyuzlamachilik kabi illatlarning shaxs taraqqiyotiga salbiy ta’siri haqida to’xtalib o’tadi. bu illatlarga qarama-qarshi oqil odamlar haqida o’z fikrini bayon qiladi. beruniyning fikricha oqil odamlarning taraqqiyoti va uning ruhiyatining rivojlanishi hech bir to’siqlarsiz ijobiy rivojlanishga ega bo’ladi deb tushuniladi. masalan: …

3 / 3

ning manbaini sezgi a’zolarimiz va ular orqali qabul qilgan hissiy bilmimiz tashkil etadi deb ta’kidlangan. u «agar sezgi a’zolarimiz bo’lmaganda olam tasavvurga ega bo’lmasdik. umuman inson narsa va jismlarning rangini bilmagan bo’lardik» deydi. bunda beruniy sezgi organlar fasliyatiga baho berib materialistik pozitsiyada turganligini ko’ramiz. абу райҳон берунийнинг (973-1043) фикрича, инсон ҳайвондан ақл билан фарқ қилади. лекин инсоннинг ҳайвондан тубдан фарқ қиладиган бу хусусияти қандай бўлганлигини тушунтирганда оллоҳга мурожаат қилиб, инсонни худо азалдан шундай яратган дейди. берунийнинг руҳий ва моддий эҳтиёжларнинг роли ҳақидаги фикри ўша давр учун ниҳоятда қимматли фикр эди. у жамият юзага келишида кишиларнинг моддий эҳтиёжлари ролини кўра олади. берунийнинг фикрича, ақл, меҳнат, эркин танлаш инсоннинг ҳаётини ва ижтимоий ҳолатини белгилайди. инсон ўз эҳтиёжларини меҳнат туфайли қондиради, дейди. абу али ибн синонинг психологик қарашлари абу али ибн синонинг (980-1037) психологик - фалсафий қарашлари, илмлар таснифи, таърифи ва таркиби ҳақидаги фикрлари унинг «тиб қонунлари» асарида инсон физиологияси ва психологияси асосида …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "шарк мутафаккирларининг психологик гоялари (ix-xv асрлар)"

5-мавзу. шарк мутафаккирларининг психологик гоялари (ix-xv асрлар) режа: 1. абу наср форобийнинг (873-950 йй.) психологик карашлари 2. абу райхон беруний (973-1048 йй.)нинг психологик карашлари 3. буюк қомусий олим абу алиибн синонинг (980-1037 йй.) «донишнома», «рисолаи шик», «тиб конунлари» асарларида психология сохаларига оид маълумотлар. абу наср форобийнинг психологик қарашлари: абу наср форобий яқин ва ўрта шарқда илғор ижтимоий-фалсафий оқимнинг асосчиларидан бири бўлиб, «шарқ аристотели» деган унвонга сазовор бўлган машҳур мутафаккир. форобий (873-950) дунёқарашининг асоси, яъни дунёнинг тузилиши ҳақидаги тушунчасини «пантеистик» деган фикр ташкил этади. мавжудот ягона бошланғичдан поғонама-поғона вужудга келган, яккаликдан кўпликка, ранг-барангликка борган. унинг дунёқарашидаги ас...

This file contains 3 pages in DOC format (41.0 KB). To download "шарк мутафаккирларининг психологик гоялари (ix-xv асрлар)", click the Telegram button on the left.

Tags: шарк мутафаккирларининг психоло… DOC 3 pages Free download Telegram