урта асрда физика фанининг ривожланиши. ( ix -xv асрлар)

DOC 50.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1403872724_48230.doc урта асрда физика фанининг ривожланиши. ( ix -xv асрлар) режа : 1. мусулмон урта асрларда маданият ва фан. 2. илмий мактаблар ва таълимнинг ривожланиши. ер юзининг жуда катта териториясини забт этган араб халифалиги аббосийлар даврида ижтимоий - сиёсий паракандаликка юз угирди. бирок бу даврда дунёвий илм-фан, хурфикрлилик халифа хорун-ар - рашид ва унинг вориси маъмун хомийлигида гуркираб ривожланди. бу давр илм-фани, фалсафаси, маънавий маданиятга эришган буюк ютуклар шарофати билан жахон маданияти ва фалсафаси тарихига "араб-мусулмон" фалсафаси тушунчаси кириб келди. тараккийпарвар ва маърифатпарвар араб халифаларининг илм-фан, фалсафа ривожига алохида гамхурлик килишлари бежиз эмас эди. хорун ар-рашид халифаликни окилона ва одилона бошкаришда улуг донишмандлар маслахатига амал килганлиги, буюк олимлар билан турли масалаларда эркин бахс мунозара юритганлиги учун хам катта ютукларга эришган эди. бу давр илм фан ва фалсафага оид асарлар асосан араб ва форс тилларида ёзишди. бу давр маданияти ва фалсафасининг ривожига марказий осиёлик буюк алломалар : абу наср фаробий, мусо …
2
б тилига анча якин эди. грек тилини яхши урганиб олган суриялик христианлар арабларга кадар хам монастир ва мактаб - академияларда плутон, аристотель, гален, гиппократнинг фалсафа ва медицинага оид асарларини, алхимия, астрология, астрономия, кишлок хужалигига оид рисолаларни грек тилидан сурия тилига таржима килган эдилар. таржимонлар византиянинг эдес шахридаги несториан олий диний мактабида фаолият курсатганлар, бирок бу диний мактаб византия православиясига мухолифатда булганлиги учун хам уни 489 йили император зеноннинг буйруги билан ёпишган, унинг укитувчи ва талабалари кувгин килинган. уларнинг бир кисми эрон подшолигига кучиб утган ва сосоний подшохларининг хомийлигида ижод килганлар. эроннинг гунди -шопур шахрида хисрав ануширвон томонидан асос солинган медицина мактаби равнак топди. бу мактаб факатгина кадимги медицинадангина эмас, балки византия билан булган урушда аср олинган ва даволаш санъатида "эллин донишмандлиги" ни пухта эгаллаган махбуслардан хам куп нарса олган эди. афинадан юстиниан томонидан кувгин килинган неоплатонги - файласуфлар хам шу ердан бошпана топган эдилар. медицина бор ерда албатта фалсафа хам …
3
а умар ii даврида антиохияга, кейинчалик эса харран шахрига кучирилди. араблар истилосидан кейин грек фалсафий асарларни сурия тилига таржима килиш ишлари давом этган. араблар истилосидан кейин христиан динининг умумий маданий киёфаси хам аста-секин узгариб борган. халифа ал-маъмун богдодда машхур "байт ал - хикма" ("донишмандлар уйи") ни ташкил этгач кадимги юнон асарларини араб тилига таржима кила оладиган, бир вактнинг узида сурия, грек ва араб тилларини мукаммал биладиган мохир ва истеъдодли таржимонларга катта эхтиёж тугилган халифа ал маъмун даврида бошланган "таржимончилик" харакати факат янгиликкина эмас, балки илгариги ишларнинг янада кенгрок давом эттирилиши эди. ибн хашконнинг (xiii) "машхур кишиларнинг вафот йиллари ва давр углонлари хакида маълумот асарида таъкидланишича, абу наср фаробий христиан файласуфлари иоан ибн хайландан харранда, матвий ибн юнусдан эса богдоддан сабок олган. богдодда шакл-ланган янги фалсафий мактаб узок вакт христиан - мусулмон характе-рида эди, у диндан юкори турувчи, хакикатни излаш, диндан узок булган соха эди, эхтимол, шуининг учун хам христиан ва …
4
биринчи навбатда астрология, алхимия, медицинага оид асарлар кизиктирган. араблар астрология ёрдамида келажакни билимга, алхимия ёрдамида табиат устидан хукмронлик килишга, медицина ёрдамида эса умрларини узайтиришга интилганлар. исломдаги турли оким ва мазхаблар уртасидаги диний бахс, шунингдек, ислом билан бошка динлар уртасидаги гоявий кураш фалсафа ва мантикка оид асарларни таржима килишни талаб этган : бу сиёсий ва диний курашда мухим восита эди. арабларнинг биринчи файласуфи булган абу юсуф ибн исхок ал - кинди басра ва богдодда яшаган. у худди аристотель сингари узига маълум булган билимларни системалаштирди. у медицина, геометрия астрономия, метеорология, мусика, сингари фанлар билан шугулланди ва рисолалар яратди. ал-кинди мвантик ва гиосиология жараёнини узига хос томонларини тадкик этар экан, мохиятга кириб борлик даражаларини курстади. билимнинг биринчи боскичи сифатида логика ва математикани, иккинчи боскичини табиий - илмий билимларни кейин эса гуманитар билимлар (метафизика) ни курсатди. жахон фани ва маданиятига тараккиётига катта хисса кушган комусий олим абу райхон берунийдир. унинг илмий дунёкараши хоразмда шаклланган. …
5
тганлигидан далолат беради. адабиётлар. 1. кудрявцев п.с. курс истории физики". м. 1982 г. 2. ирисов ва бошк. "урта осиёлик йирик олимлар", т. "фан". 1976 й. 3. дорорман я.г., "всемирная история физики". м. "наука". 1974 г. 4. рахимов о. "ватанимиз физиклари". т., "укитувчи". 1994 й.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "урта асрда физика фанининг ривожланиши. ( ix -xv асрлар)"

1403872724_48230.doc урта асрда физика фанининг ривожланиши. ( ix -xv асрлар) режа : 1. мусулмон урта асрларда маданият ва фан. 2. илмий мактаблар ва таълимнинг ривожланиши. ер юзининг жуда катта териториясини забт этган араб халифалиги аббосийлар даврида ижтимоий - сиёсий паракандаликка юз угирди. бирок бу даврда дунёвий илм-фан, хурфикрлилик халифа хорун-ар - рашид ва унинг вориси маъмун хомийлигида гуркираб ривожланди. бу давр илм-фани, фалсафаси, маънавий маданиятга эришган буюк ютуклар шарофати билан жахон маданияти ва фалсафаси тарихига "араб-мусулмон" фалсафаси тушунчаси кириб келди. тараккийпарвар ва маърифатпарвар араб халифаларининг илм-фан, фалсафа ривожига алохида гамхурлик килишлари бежиз эмас эди. хорун ар-рашид халифаликни окилона ва одилона бошкаришда улуг донишмандлар масл...

DOC format, 50.5 KB. To download "урта асрда физика фанининг ривожланиши. ( ix -xv асрлар)", click the Telegram button on the left.