халифалик даврида етишиб чиққан адиб, шоир ва тилшунослар

DOC 253.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1664132318.doc халифалик даврида етишиб чиққан адиб, шоир ва тилшунослар режа: 1.халифалик даврида етишиб чиққан адиблар ва шоирлар. 2.тилшунослик сохасида ижод этган тарихий шахслар. 3.марказий осиё хаттотлари. ибн қутайба абу муҳаммад абдуллоҳ ибн муслим ал-марвазий дийнаварий (828-889) фаннинг турли соҳаларида ижод қилган, айниқса тарих, фиқҳ ва адабиётшуносликда етук олим бўлган. отаси марвлик. ибн қутайба бир неча йил бағдодда шлаб, мударрислик қилган. кейин эрониинг дийнавар шаҳрида қози бўлган. кейинроқ яна багдодга кўчиб, мударрислик қилган ва шу ерда 1 ражаб 276 (30 ок-тябр 889) йил вафот этган. у бағдод наҳвшунослик мактабининг биринчи вакили ҳисобланади. унинг 24 та араб тилида ёзилтан асари маълумдир. бизгача етиб келгатшари: 1, «китоб уиун ал-ахбор» (хабарлар булоғи китоби). бу адабга багишланган бўлиб, ўн бобдан иборат. унда давлат ҳокимияти, қўшин хусусида гапирилади, смон хулқ-одатлар танкид килинади, маърифат, биродарлик ва яхши хислатлар улуғланади. 2, «китоб табақот аш-шуаро» (шоирлар табақалари китоби), шоирлар таржимаи ҳоли берилган, машҳур таэкиралардан. 3, «китоб одоб ал-куттоб» (котиблар …

аҳрнинг бошқа шаҳарлари-дан бу каби шоир етишиб чиқмади. ибн матрон саховатли ва гўзал мартабали киши эди. пойтахтга (бухорога) мақтов билан келар ва яхши инъомлар билан қайтиб кетарди. у баридлик (почта ходими) вазифасини адо этиб, шу билан қаноатланар ва шундан ризқини топарди. унинг шеърлари девонга тўпланган. латиф ва зариф сузларга бойдир». ас-саолибий ўз ровийси ас-саййид абу жаъфар ал-мусавий номидан ҳикоя қилиб, унинг сўзини кел-тирали: «бухорода кўпинча ибн матрон билан бирга бўлардим... у сўзлаганда тилининг енгил тутилишига қарамай, энг ширинсухан араб билан тенглашарди. у ўзида насиҳатгўйлик, жонга ором бериш ва хушмуомалалик санъатларини бирлаштирган эди. ўз шеърлари билан қандай завқлантирса, иасрий асарлари билан ҳам шундай завкдантирарди, жиддийлиги билан қандай хур-санд қилса, уз ҳазиллари билан ҳам шундай хурсанд қиларди». ал-матроний шеърлари ҳажвий ва тарихий воқеа-ларга бағишланган намуналардир. 945—946 йили мо-вароуннахр ва хуросонда юз бергап қурғоқчилик ва қаҳатчилик муносабати билан бушой сўраб ёзган 12 байтли шеъри муҳим тарихий аҳамиятта эга. наврўздан кейин ёққан қор ва …

ўқиб, таълим олган. 938 йили амир наср ибн аҳмад томонидан вазирликка к>тарилган ва шу йилиёқ амир томонидан қатл этилган. ал-мусъабий араб ва форс тилларида ижод этган. унинг шоирлик маҳоратини исботловчи далил руда-кийнинг унга бағишлаб сзган машҳур мадҳиясидир. унинг баъзи шеърлари абу мансур ас-саолибийнинг «йатимат ад-даҳр» тазкирасида ва байҳақийнинг «тарихи масъудий» асарида учрайди. шоир ўз шеърларида дунёни бевафолигидан, тақдирнинг шумлигидан шикоят қилади. меҳнаткаш халқ ёруг лунёда дўзах азобини тортаётганини, ҳоким та-бақа эса жаннатдагидай айпгу ишратда, фароғатда яшаётгаларни ёзади. шоир қатл этилишининг боиси ҳам ижодидаги шу руҳ бўлса керак. қаранг: иабдулласв. абу таййиб ал-мусъабий бу-хоролик шоир. «ўзбек тниа ва адабиёти» журнали. 1964, №5. абулқосим абдуллоҳ ибн абдуррахмон ад-дийнаварий (x аср) бухорода сомонийлар саройида яшаган кўзга курин-ган адиб, бош котиб ва машҳур арбоблардан. у му-ҳаммад (с.а.в.) нинг амакиваччалари абдуллоҳ ибн аб-бос ибн абдулмутталибнинг авлодларидан. адаб гўзаллик-шри ҳақида ўттизлан ортиқ асар ёзган. жуда 1ф1 малиҳ шеърлари бўлган. абу мансур ас-саолибий «иатимат ад-даҳр» тазкирасининг тўртинчи …

ьнолари англанилади. ад-дий-наварийнннг бу байти фирдавсттйнинг «шоҳномаси»-га яхши ниьом қилмагани учун маҳмуд ғазнавийни ҳажв қилиб сзган шеъридаги минг йилдан бери маъ-носи ечилмаган қуйидаги байт маъносини тўла ечиб бериш имконини берди: кафи пюҳи маҳмуди олий табар, нуҳ андар нуҳ омад, сс андар чаҳор. (олий мартабали маҳмуднинг кафти тўққизга тўққиз, учга тўртдан иборатдир). бу ҳақда қаранг: й.абдуллаев, о загадочном байте в сатире фирдоуси. ж. «обшестветпше науки в узбе-кистане», 1974, № 1; и. абдуллаев, минг йилдан кейин ечилган муаммо. «тошкент оқшоми», 1974, 25 феврал, мақола афғонистонда дарий тилида «хуросон» журналида, москвада араб тилидаги тўпламда араб тилида босилиб чиқкан. абу бакр ал-хоразмий (935-993) хоразмлик машҳур арабийнавис шоир. унинг хдқида ас-саолибийнинг (қар.) «йатимат ад-даҳр» тазкира-сида маълумотлар берилтан, насрий ва назмий асарла-ридан памуналар келтирилган. абу бакр ал-хоразмий 323 ҳижрий (935 милодий) йили хоразмда тугилиб, бошланғич маълумотни шу ерда олади. 20—25 ёшларида ватандан чиқиб кетиб, ироқ ва шомга боради, етук олим ва шоирлар билан танишиб, улардан таълим …

билан ўтади. ач-хоразмий 383/993 йили нишопурда вафот этган. абу бакр ал-хоразмийнинг адабий меросидан араб тилидаги катта девони ва «рисаталари» бизгача стиб келган. «рисолалар» x аср насрий адабиётининг маш-ҳур ёдгорликлари ҳисобланади. тил ва услуб жиҳатдан ниҳоятда пухта ишланган бу асар сажъ (қофияли наср) билан сзилган бўлиб, шоир замонасидаги машҳур ки-шилар: амир, вазир, лашкарбоши, қози, амалдор, фақихларга, адиб ва тилшунос олимларга, яъни шо-ирнинг дўстлари ва ҳомийларига ёзилган мактублар-дир. рисол&оар назмуни турли байрамлар, юқори мар-табага кўтарилиш, бирор муваффақиятни қўлга киритиш, ўлим, мансабдан четлатилиш, касаллик ёки уриш хавфи каби муносабатлар билан табрик ски қайғу изҳор этиб тасалли бериш, туҳфалар учун ташаккур айтиш кабилардир. ал-хоразмий рисолаларининг аксарияти илм-фан, ақл-олоб, адолат, ҳиммат, дўстлик каби муҳим ижтимоий масалаларга бағишланган бўлиб, уларнинг баъ-зилари халқ ҳикматли сўзларига айланиб кетган. абу абдуллох. жаъфар рудакий (860-941) форс-тожик шеърияти асосчиларидан бири, буюк шоир 246—860 йили самарқанд яқинидаги панжру-дак (ҳозирги тожикистоннинг панжикент тумани) қишлоғида туғилган. ёшлигидан шеъриятга ихлос қўйиб, моҳир ьгусиқачи ва хушовоз …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "халифалик даврида етишиб чиққан адиб, шоир ва тилшунослар"

1664132318.doc халифалик даврида етишиб чиққан адиб, шоир ва тилшунослар режа: 1.халифалик даврида етишиб чиққан адиблар ва шоирлар. 2.тилшунослик сохасида ижод этган тарихий шахслар. 3.марказий осиё хаттотлари. ибн қутайба абу муҳаммад абдуллоҳ ибн муслим ал-марвазий дийнаварий (828-889) фаннинг турли соҳаларида ижод қилган, айниқса тарих, фиқҳ ва адабиётшуносликда етук олим бўлган. отаси марвлик. ибн қутайба бир неча йил бағдодда шлаб, мударрислик қилган. кейин эрониинг дийнавар шаҳрида қози бўлган. кейинроқ яна багдодга кўчиб, мударрислик қилган ва шу ерда 1 ражаб 276 (30 ок-тябр 889) йил вафот этган. у бағдод наҳвшунослик мактабининг биринчи вакили ҳисобланади. унинг 24 та араб тилида ёзилтан асари маълумдир. бизгача етиб келгатшари: 1, «китоб уиун ал-ахбор» (хабарлар булоғи китоби). б...

DOC format, 253.5 KB. To download "халифалик даврида етишиб чиққан адиб, шоир ва тилшунослар", click the Telegram button on the left.

Tags: халифалик даврида етишиб чиққан… DOC Free download Telegram