bukhoro kutubxonasi

DOCX 12 pages 33.7 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.7 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

samoniylar davrida kutubxonalar. (xi-asr oxirlari) марказий осиё ҳудудида йирик сулолавий кутубхоналар, масжид-мадрасалар қошида кутубхоналар бўлганлиги ҳақида аниқ тарихий манбалар мавжуд. ix – x асрларда араб халифалиги тарқоқлашиб, xi асрнинг охирига келиб ўрта осиё ҳудудида сомонийлар давлати юзага келган. сомонийлар даврида мовароуннахр, самарқанд, бухорода фан ва маданият ривожлана борган. бу даврда ушбу давлатда жуда кўп машҳур қомусий олимлар яшаб ижод этган. бухоронинг маҳобатли маркази, кенг майдоннинг кунчиқар тарафида муҳташам арк туради. арк дарвозасидан кирганда тўғридаги йўл бир кўҳна бинога элтади. унинг қалин деворлари бой хазинани қўриқлайди. бу бебаҳо бойликлар жам бўлган хазина бухоро кутубхонаси, бу кутубхона х асрдаги машҳур кутубхоналардан биридир. ўша даврда бухоро кутубхонаси жуда бой фондга эга бўлиб, у ўрта осиёнинг сиёсий ва маданият маркази ҳисобланарди. бухородаги ушбу кутубхона амир саройида жойлашган бўлиб, китоблар фан соҳалари бўйича сандиқларда сақланган. унга фақат амир нуҳ ибн мансурнинг рухсати билангина китобхон кирарди. кутубхона ичида қатор терилган сандиқларда китоблар тахлаб қўйилган, ҳар бир …

2 / 12

томонидан араб тилига қилинган таржималари; араб тилида ёзган файласуфлар абу юсуф ёқуб бин исҳоқ ал – киндий, абу наср форобий ва бошқа мутафаккирларнинг асарлари сақланган. сомонийлар пойтахти бўлган бухорода жуда кўп кутубхоналар ва китоб бозорлари бўлган. йирик сулолавий кутубхоналар хоразмда ҳам мавжуд бўлган. урганчда хоразмшоҳлар, мамунийлар ва ануштагенийлар замонида кутубхоналар барпо этилган. хоразм шоҳи маъмун ибн маъмун кутубхонасида китоб йиғиш араблар келишидан анча олдин бошланган. бу кутубхонани бошқаришни шоҳ маъмун машҳур адабиётшунос ва тарихчи ас – солибийга топширади. хоразм шоҳи маъмун ii cаройда жуда кўп олимларни бирлаштирган «маъмун академия»сини ташкил қилади. 1010 йилларда барча хоразмлик олимлар қатори бу ерда беруний ҳам ишлай бошлайди ва шу ерда абу али ибн сино билан учрашади. улар шундан сўнг анчагача биргаликда ижод қиладилар. хоразмда жуда кўп илмли кишилар яшаган, xi–xii асрларда бу юртда олимлар ишлаши учун шароит яхши эди. фахриддин ар риёзи ўзининг энциклопедик мазмундаги «илмлар тўплами» (собрание наук) асарини ёзган. хоразм кутубхоналаридан яна …

3 / 12

нгир бўлиши учун устози арастунинг хизмати қанча бўлса, румда туриб бутун дунё сирларини билган арастунинг донишманд даражасига етишишида унга босиб олган юртлардан китобларни юбориб турган шогирди искандарнинг хизмати ҳам каттадир. бухорода ибн сино давригача ҳам дунёга донғи кетган машҳур кутубхона бўлган, кейинчалик бу кутубхона ёнғинга учраганини тарихдан яхши биламиз. буюк соҳибқироннинг ҳар икки хазинасидан бири- кутубхонаси ҳисобланган. ҳазрат алишер навоий китоб санъати тарихида ўзига хос даврни бошлаб берди. унинг бевосита кўмаги билан беҳзод, султон али машҳадий, шоҳ музаффар каби ўнлаб китоб санъатида моҳир хаттотлар етишиб чиқди. буюк бобокалонларимиз китоб яратиш билан бирга уларни авайлаб — асраш борасида ҳам ўрнак кўрсатганлар. «жамиятда юксак маънавий фазилатларни камол топтириш, миллий мафкурани шакллантириш, ёшларни бой маданий меросимиз, тарихий анъаналаримизга, умуминсоний қадриятларга ҳурмат, ватанга муҳаббат, истиқлол ғояларига садоқат руҳида тарбиялаш мамлакатимизда амалга оширилаётган барча ислоҳотларнинг ҳал қилувчи омилидир», дейилади ўзбекистон президентининг «маънавият – маърифат» жамоатчилик маркази фаолиятини янада такомиллаштириш ва самарадорлигини ошриш тўғрисида»ги фармонида. дарҳақиқат, …

4 / 12

н машҳур муаллифларнинг бежирим безатилган китоб нусхалари сотиб олинди. кутубхонада қўлёзма кўчириш, китобларни безатиш ишларини миллий китоб санъатининг моҳир усталари олиб борганлар. самарқандда араб, форс, турк, санскрит, юнон, лотин, арман тилидаги кўплаб бебаҳо қўлёзмалар эрон, туркия, ҳиндистон, ироқ, арманистон каби давлатлардан, стамбул, брусс, исфахон, ҳамадон, шероз, бағдод, басра, дамашқ каби қадимий маданият ўчоғи бўлган шаҳарлардан олиб келинган эди. олимларнинг тахминича, темур самарқандга viii асрнинг биринчи чорагида айнан басрадан куфий хати билан кўчирилган қуръони каримнинг нусхасини олиб келган. амир темур кутубхонасидан фақат сарой вакилларигина эмас, балки муайян гуруҳдаги китобхонлар ҳам фойдаланганлар. кутубхонадаги китоблар фан соҳалари бўйича рўйхатга олиниб, сандиқларда сақланган. бу тартиб китобларни ҳисобга олиш учун эмас, балки фойдаланиш осон бўлиши учун ҳам ўрнатилган. темурдан сўнг унинг ноёб кутубхонаси набираси улуғбекка (1394 — 1449) мерос бўлиб қолган. темур ўз ҳаётининг кўп қисмини ҳарбий юришларда ўтказади, бундай юришларнинг баъзиларида улуғбек ҳам қатнашади. сафар вақтида ҳар нарсани билиб олишга қизиқувчи ёш улуғбек ўзига …

5 / 12

либ, ўз кутубхонасида соатлаб ўтириб мутолаа қилар эди. кутубхонада платон, гиппократ, птоломей, аристотель асарлари тўпланган ва яхши сақланган эди. булардан ташқари, бу ерда ватандошларимиз буюк олим муҳаммад ибн мусо хоразмийнинг алгебрага доир машҳур рисоласи, абу райхон берунийнинг «қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар» ва «астрономия калити» номли асарлари, ал – баттонийнинг астрономик жадваллари; абу али ибн синонинг «тиб қонунлари» рисоласи бўлган. улуғбек юлдузлар тўғрисидаги фан тарихини шу қадар ўрганиб чиқдики, натижада ўзи ҳам шу соҳада илмий ишлар қилиб, китоблар ёза бошлади. кўп йиллик самарали меҳнати натижасида «зижи жадиди кўрагоний», «улуғбек зижи» дунёга келди. 1018 та юлдузнинг ҳолатини кўрсатиб берувчи мазкур асар узоқ йиллар давомида энг аниқ ва мукаммал асар бўлиб қолди. китобда жадваллардан ташқари, катта муқаддима ҳам бўлиб, унда астрономик кузатишлар методикаси берилган. шунинг учун улуғбек фан тарихига буюк астроном сифатида кирган. у тахтга ўтирган дастлабки йиллардаёқ ўз атрофига олимларни тўплади. шулардан бири мунажжим донишманд қозизода румий бўлиб, улуғбек уни устозим деб …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bukhoro kutubxonasi"

samoniylar davrida kutubxonalar. (xi-asr oxirlari) марказий осиё ҳудудида йирик сулолавий кутубхоналар, масжид-мадрасалар қошида кутубхоналар бўлганлиги ҳақида аниқ тарихий манбалар мавжуд. ix – x асрларда араб халифалиги тарқоқлашиб, xi асрнинг охирига келиб ўрта осиё ҳудудида сомонийлар давлати юзага келган. сомонийлар даврида мовароуннахр, самарқанд, бухорода фан ва маданият ривожлана борган. бу даврда ушбу давлатда жуда кўп машҳур қомусий олимлар яшаб ижод этган. бухоронинг маҳобатли маркази, кенг майдоннинг кунчиқар тарафида муҳташам арк туради. арк дарвозасидан кирганда тўғридаги йўл бир кўҳна бинога элтади. унинг қалин деворлари бой хазинани қўриқлайди. бу бебаҳо бойликлар жам бўлган хазина бухоро кутубхонаси, бу кутубхона х асрдаги машҳур кутубхоналардан биридир. ўша даврда бухоро ...

This file contains 12 pages in DOCX format (33.7 KB). To download "bukhoro kutubxonasi", click the Telegram button on the left.

Tags: bukhoro kutubxonasi DOCX 12 pages Free download Telegram