темур ва темурийлар даври маданияти

DOC 103,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1402735670_42987.doc www.arxiv.uz темур ва темурийлар даври маданияти (хiv асрнинг иккинчи ярми -хv аср) режа: 1. меъморчилик тасвирий санъат ва амалий санъат. 2. илм фан ва адабиёт. 3. санъат фасафа дин. темур ва темурийлар давлатининг ижтимоий-иқтисодий маданиё маиший тараққиёти. 1. темур ва темурийлар даври ўрта осиё маданиятида алоҳида даврни ташкил қилади. маданият тарихида классик давр ҳисобланган бу давр хусусан, ўзбек маданиятининг бугунги хуқуқий жойлашувида асос бўлиб хизмат қилади. аввало, бу давр маданияти темур асос солган кучли давлатчилик тамоиллари асосида ижтимоий иқтисодий тараққиёт билан боғлиқдир. амир темур даврида ўрта осиёнинг мустақил бир давлат қилиб бирлаштирилиши мамлакатнинг иқтисодий-маданий тарақиётига ижодий таъсир кўрсатади. илм-фан, адабиёт ва санъат, хунармандчилик ва меъморчилик равноқ топди. мамлакатлардан кўплаб фан ва санъат аҳилларини, хунарманд меъморчилик ва мксаввирларини тўплади. темур марказлашган давлат тузиш дараёнида ишлаб чиқаришга, хусусан қишлоқ хўжалиги алоҳида эътибор берди. ўрта осиёда қишлоқ хўжалиги сунъий суғоришга бағлиқлигини яхши тушунган темур ангор каналини қиздирди ва муғроб водийсида суғориш ишларини …

чилик маҳаллаларнининг сони ортиб, янги бозор расталари, тим ва тоқлар қурилган. тўқимачилик, қулолчилик, чилангарлик, темирчилик ва бинокорлик соҳалри асосий ўрин тутган. самарқанд, бухоро, тошкент, шоҳуҳия, термиз, шаҳрисабз, қарши шаҳарларида хунармандчилик маҳаллалари қурилиб, савдо марказига айланди. ип, жун, каноб, толасидан газламалар тўқилган ипакдан шойи газламалар атла, кимхоб, бонорас, дуҳоба, ҳоро, дебо каби газламалар тўқилди. хv-асрда метал буюмлари уй рўзғор буюмлари, асбоб-ускиналар, қуролқ-яроғлар кўплаб ишлаб чиқарилган. самарқанд қуролсизлик марказига айланиб, совутсозлик маҳалласи қурилган. шаҳарларда мис ва жездан буюмлар ва мис чақалар зарб қилинган. темур фамони билн уста иззодин исфахоний ясаган жез қозон ва шамдон ҳозиргача сақланиб қолган. мисргар ва чилангарлар метални тоблаш, сиртига нақш солиш, олтин ва кумуш суви юритиш каби мурккаб ишларни бажарганлар. масалан, бибихоним масжиди элликлари етти хил маъдан қотишмалар тайёрланган. заргар олтин ва кумуш, жез қотишмаларидан нафис зе-зийнат буюмлари ясаганлар. олтин кумуш гардишли, қимматбаҳо тошлар қадалган идишлар сиртига нақш ва ёзувлар ишланган. кулолчилик сертармоқ соҳа бўлган. хiv-хv асрларда сирли …

алари ўрнатишда темурийларининг элчилик алоқалари аҳамият касб этган. темур савдо расталари ва бозорлар йўллар қурдиради., карвон йўлларида кавонсаройларни кўпайтиради. айниқса самарқанд, бухорода бозор чорсу, тим, тоқ, каппон каби савдо хунармандчилик иншоотлари қад ростлади шаҳар бўйлаб ўтган кенг кўчанинг икки тамонига дўконлар жойлаштирилган. самарқанд бухоро савдо майдонларининг кенгайиши ва ихтисослаштирилган бозорларга эгалиги билан ажралиб турган. бозор савдо маркази ва хунармандчилик ишлаб чиқариш жойи эди. шунингдек бозорларда қўлёзма китоблар, ёзув қоғози сотилган, ариза, ёки мактуб ёзувчи мирзалар ҳам ўтирган. савдо растоси унда сотилувчи товар номи билан аталган. бозорларда адабиёт, илм-фан ҳақида суҳбатлар бўлган, фармонлар эълон қилинган ва айбдор жазоланган. турли тамошалар шу жойда кўрсатилган, масжид, мадраса, хамом бозорга яқин жойга қурилган. темурийлар даврида карвон йўлларида элчилар, чопарлар ва савдо карвонлари учун дам олиш, отлар алмаштириш жойлари қурилган. хiv-хv аср охирларида моварауннахрни кўп мамлакатлар билан ижтимоий-иқтисодий баъзан сиёсий ва ҳарбий аҳамитяга эга бўлган карвон йўллари боғлаган эди. бу йўллар бир-биридан иқтисоди, халқ турмуш …

шаҳарнинг асосий қисми бўлган «шаҳристон» дан кўлам ва мазмуни билан фарқ қилувчи «хисор» қурилишини самарқанд ва шаҳрисабзад кузатиш мумкин. темур даврида кеш шаҳри қурилиши якунланди. «хисор» нинг жануби-ғарбга хукумат саройи оқсарой ва атрофда робатдир, боғ-роғлар қурилди. темур салтанат пайтахти самарқандни безатишга алоҳида эътибор берди. шаҳарда «хисори», қаъа, улуғвор, иншоотлар ва тиллакор саройлар бунёд эттирди. самарқандга кираверишдаги кўхак тепалигида чўпон ота мақбараси улуғбек даврида қурилган бўлиб, бу иншоотда мутаносиблик, умумий шаклнинг нафислиги, безакларда улуғворлик уйғунлашиб кетган. темур даврида самарқанд афрофсиёбдан жанубда мўғиллар давридаги ички ва ташқи шаҳар ўрнида қурила бошлади ҳамда бу майдон қалъа девори хандак билан ўралган. шаҳарга олтита дарвозадан кирилган. шаҳар маҳаллардан иборат бўлиб, гузарларга бирлашган. шаҳрда меъморий мажмуалар шаклланиши темур ва темурийлар даврининг энг катта ютуғи бўлди. меъморчилик тараққиётнинг янги босқичига кўтарилди., иншоотлар кўлами билан бирга унинг шакли ҳам улканлашди. бу жараён мухандислар, меъморлар ва наққошлар зиммасига янги вазифаларни қўйди. темур даврида гумбазлар тузилишида қирралар оралиғи кенгайди. икки …

ларни бинонинг махсус жойларига, хаттотлик санъатини мукаммал эгаллаган усталар олти хил ёзувда ишлаган. кушон қатамларида тасвир мазмуи камучрайди. оқсарой пештоқларида шер билан қуёшнинг жуфт тасвири учрайдики, бу размий маънога эга. темур ва улуғбек даврида биноичининг безаги ҳам хилма-хил бўлган. девор ва шифт, хатто гумбаз ҳам нақш билан зийнатилган. темур даврида қурилган биноларда кўк ва зархал ранглар устун булиб, дабдабали нақшлар ишланган, улуғбек даврида хитой чиннисига оқ фондаги кўк нақшлар учрайди. бу даврда диний иншоотлар, хукмдор саройлари, аслзодаларнинг қароргоҳлари кўплаб қурилди. темур хиндистон юришидан сўнг (1139й) самарқандда жоъме масжиди қурдирдилар. унинг рўпарасида бибихоним мадрасаси ва мақбара бунёд эттирди. улуғбек бухоро жоъме масжидини кенгайтириб қайта қуриш ишларини бошлаган, бироқ у хvi асрда қуриб битказилди. темур даврида сарой мулк хоним гури амир мажмуасида мадрассалар курилган. улугбек самарканд ,бухоро ва ғиждивонда мадрассалар бунёд этилди. хv асрда мадраса меъморчилиги ўзининг узил кесил қиёфасига эга бўлди. темурийларнинг икки санъат дурдонаси- самарқантдаги ва улуғбек ва хиротдаги гавхаршодбегим …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "темур ва темурийлар даври маданияти"

1402735670_42987.doc www.arxiv.uz темур ва темурийлар даври маданияти (хiv асрнинг иккинчи ярми -хv аср) режа: 1. меъморчилик тасвирий санъат ва амалий санъат. 2. илм фан ва адабиёт. 3. санъат фасафа дин. темур ва темурийлар давлатининг ижтимоий-иқтисодий маданиё маиший тараққиёти. 1. темур ва темурийлар даври ўрта осиё маданиятида алоҳида даврни ташкил қилади. маданият тарихида классик давр ҳисобланган бу давр хусусан, ўзбек маданиятининг бугунги хуқуқий жойлашувида асос бўлиб хизмат қилади. аввало, бу давр маданияти темур асос солган кучли давлатчилик тамоиллари асосида ижтимоий иқтисодий тараққиёт билан боғлиқдир. амир темур даврида ўрта осиёнинг мустақил бир давлат қилиб бирлаштирилиши мамлакатнинг иқтисодий-маданий тарақиётига ижодий таъсир кўрсатади. илм-фан, адабиёт ва санъат, хунар...

Формат DOC, 103,5 КБ. Чтобы скачать "темур ва темурийлар даври маданияти", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: темур ва темурийлар даври мадан… DOC Бесплатная загрузка Telegram