şarq allomalarining ilmiy merosi o'quv qollanmasi

DOC 169 pages 1.0 MB Free download

169 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOC

Pages 169

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 169

ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги термиз давлат университети шарқ алломаларининг илмий мероси фанидан ўқув қўлланма билим соҳаси: 100000 - гуманитар соҳа таълим соҳаси: 120000 - гуманитар фанлар таълим йўналиши: 5120300 - тарих (жаҳон мамлакатлари бўйича) термиз – 2022 академик даража – бакалавр ўқиш муддати – 4 йил таълим шакли – кундузги билим соҳаси: 220000 гуманитар соҳа таълим соҳаси: 220000 гуманитар фанлар таълим йўналиши: 60220300 – тарих (мамлакатлар ва йўналишлар бўйича) маъсул муҳаррир: турсунов сайпулла нарзуллаевич, тарих фанлари доктори, профессор тақризчилар: пардаев тошкентбой ражабович - тарих фанлари доктори, профессор мирзаев джалалитдин зайниевич – тарих фанлари номзоди, доцент шарқ алломаларининг илмий мероси ўқув қўлланмаси (муаллиф с.н.турсунов) ушбу ўқув қўлланма шарқ алломаларининг илмий мероси уларнинг ҳаёти ва ижоди ҳамда инсоният цивилизациясига қўшган муносиб ҳиссаси юзасидан маълумот беради. ушбу ўқув қўлланма тарих факультети бакалавр йўналиши 3-4 курс талабалари ҳамда шарқ алломаларининг илмий мероси билан қизиқувчиларга мўлжаллаб тайёрланган. . термиз давлат университети …

2 / 169

, тарихимиз, ўтмиш авлодлар хизматига ҳурмат-эътиборни, халқ меҳнатига, ватанга севги туйғусини шакллантириш, янги жамиятимизнинг тўғри ривожини, келажагини оқилона белгилаш, юксак демокра/пик давлат қуриш учун хизмат қилади. икки дарё — сирдарё ва амударё оралиғидаги ўлка жуғрофий-табиий хусусиятлари жиҳатидан инсон жамоасининг ривожи учун энг қулай бўлган маконлардандир. серсув водийлари, кўм-кўк қирбағирлари, дарахтзорлари, ер ости бойликлари одамларнинг яшаши, деҳқончилик, чорвачилик, ҳунармандчиликнинг ривожи учун табиий имкониятларни вужудга келтиргандир. шу сабабдан ҳам мовароуннаҳр, ўрта осиё, туркистон, марказий осиё каби номлар билан юритилувчи бу маконда иқтисодий-ижтимоий ривожланиш, маданият тараққийси, давлатчиликнинг шаклланиб, кучайиб бориши милоддан олдинги бир неча асрлар аввал бошланганлиги илм-фанда аллақачонлар исботлангандир. унинг бойликлари милоддан аввал хам, бизнинг милоднинг 2000 йиллик тарихи давомида ҳам ташқи душманларни ўзига тортиб, жалб этиб келган. масалан, эрон шоҳлари аҳмонийлар мил. аввал vi—iv асрлар давомида бу ўлка халқлари — турон билан узлуксиз жанглар олиб бориб, уларни ўз тасарруфларига қаратганлар. милоддан аввал iv асрларда қадимги юнонистон императори александр македонский — македониялик …

3 / 169

мавжуд бўлганлиги ҳақида маълумотлар мавжуд. амударё қирғоқларида ёйилиб ётган турли катта-кичик қўрғонларнинг қолдиқлари, улардан топилаётган турли археологик ашёлар — бу ерлардаги қадимги шаҳарлар ва уларда ривожланган маданият ҳақида гувоҳлик беради. қадимги маданиятимиз тарихини ўрганиш асосан археологик қазишмалар билан боғлиқдир. ёзма адабиёт деярли етиб келмаган. "авесто"дан терига ёзилиб қолинган айрим парчалар, хоразм, сўғд ёзувларининг айрим намуналаригина бизга маълум. милоднинг бошларида бу ерларда чағониён, сўғдиёна, марғиёна, паркана, бақтрия, хоразм каби ўлкалар мавжуд бўлган, уларда деҳқончилик, савдо-сотиқ кенг ривож топган. бу даврда ғарб билан шарқни — узоқ шарқ мамлакатлари билан ўрта ер денгизини боғловчи буюк савдо йўли— "ипак йўли" ривожланиб, маданий бойликларни алмашув маданий тараққиёт ишида муҳим аҳамият касб этган. хуллас халқимизнинг милодий vii асрга қадар бўлган маданияти тарихи асосан археологик қазишмалар ёрдамида аниқланиши мумкин. vii асрларда саудия арабистонида сўнгги дунёвий дин — ислом дини вужудга келиб, у арабларнинг бирлашуви ва ягона давлат — арабхали-фалигининг шаклланувида ҳам асосий аҳамиятга эга бўлди. халифалик ислом …

4 / 169

ибига киритилди. бу марказий осиё маданияти тарихида янги давр, янги саҳифанинг шаклланишига олиб келди, маданиятнинг энг муҳим қисмлари бўлмиш дин, ёзув, илм ва сиёсатнинг ўзгариши маданият, маънавиятнинг умумий йўналишига ҳал этувчи таъсир кўрсатди. iх асрлардан бошлаб мовароуннаҳрда араб ёзувида ёзилган ёдгорликлар вужудга келабошлади. араблар истилосидан, яъни viii асрдан то хх аср бошларигача мовароуннаҳр, жумладан ҳозирги ўзбекистон ҳудудида ислом ушбу ёзувига асосланган маданий-маънавий ривожланиш ҳукм этилган. биринчи давр сиёсий жихатдан араб истилосига қарши узоқ йиллик кураш натижасида мирказий осиё ерларида ерли халқларнинг мустақил давлатларнинг вужудга келиши билан характерланади. маълумки халифа маъмун даврида (813— 838) бағдодда илм-фан, маданият тез суръатлар билан ривожланганлиги қадимги юнон илмлари кенг миқёсда ўрганилиб, юнон асарлари кўплаб таржима этилди, айниқса табиий фанлар, фалсафа илмлари соҳасида катта ютуқлар қўлга киритилди. илм-фаннинг таъсири остида исломда турли оқимлар, талқинлар кучайди, хусусан, тафаккурни табиий илм ва дунёвий фалсафага йўлловчи мутазилия давлат мафкураси даражасига кўтарилди. бу давр ғарб шарқшунослик адабиётида "араб ренессанси " …

5 / 169

ига ҳам ижобий таъсир кўрсатди. у ердаги хi—хvi аср ренессанси, маданий юксалишида муҳим омиллардан бўлди. 1220 йилда бу маданий уйғониш — ренессанс бирдан узилиб қолди, мўғуллар хужуми 2—3 йил орасида бутун мовароуннаҳр ва хуросонни вайронага айлантирди, шаҳарлар, сув иншоотлари барбод этилди, олим-фозиллар ўлдирилди, қолганлари турли ўлкаларга тарқаб кетдилар. хiv асрнинг иккинчи ярмидан мовароуннаҳрда мўғулларга қарши курашнинг кескин ҳаракати мустақил давлат яратишга бўлган интилишнинг авж олишига олиб келди. ниҳоят амир темур бошлиқ ҳаракат мўғуллар устидан ғалаба қозониб, мовароуннаҳрда марказлашган давлат вужудга келди. хiv аср охири, айниқса хv аср маданияти соҳасида марказий осиёда — ренессанс даврининг иккинчи, энг авжга чиққан даврини ташкил этди. бу даврни марказий осиё маданияти тарихида янги мустақил — иккинчи давр сифатида талқин этиш лозим. табиий ва исломий илмлар, санъат, адабиёт бу даврда бутун мусулмон шарқи учун машҳур бўлган натижаларга эришди. унинг довруғи ўрта аср оврўпосида ҳам кенг тарқалди. сиёсий жиҳатдан бу маданий юксалиш мустақил ва ягона амир темур …

Want to read more?

Download all 169 pages for free via Telegram.

Download full file

About "şarq allomalarining ilmiy merosi o'quv qollanmasi"

ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги термиз давлат университети шарқ алломаларининг илмий мероси фанидан ўқув қўлланма билим соҳаси: 100000 - гуманитар соҳа таълим соҳаси: 120000 - гуманитар фанлар таълим йўналиши: 5120300 - тарих (жаҳон мамлакатлари бўйича) термиз – 2022 академик даража – бакалавр ўқиш муддати – 4 йил таълим шакли – кундузги билим соҳаси: 220000 гуманитар соҳа таълим соҳаси: 220000 гуманитар фанлар таълим йўналиши: 60220300 – тарих (мамлакатлар ва йўналишлар бўйича) маъсул муҳаррир: турсунов сайпулла нарзуллаевич, тарих фанлари доктори, профессор тақризчилар: пардаев тошкентбой ражабович - тарих фанлари доктори, профессор мирзаев джалалитдин зайниевич – тарих фанлари номзоди, доцент шарқ алломаларининг илмий мероси ўқув қўлланмаси (муаллиф с.н.турс...

This file contains 169 pages in DOC format (1.0 MB). To download "şarq allomalarining ilmiy merosi o'quv qollanmasi", click the Telegram button on the left.

Tags: şarq allomalarining ilmiy meros… DOC 169 pages Free download Telegram