termodinamika asoslari

DOCX 13 pages 408.6 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 408.6 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

termodinamika asoslari reja 1. energiyaning erkinlik darajasi bo'yicha tekis taqsimot qonuni 2. ideal gazning ichki energiyasi 3. termodinamikada ish. issiqlik miqdori va issiqlik sig'imi 4. termodinamikaning birinchi qonuni va uni izojarayonlarga tadbiqi. 5. adiabatik jarayon. puasson tenglamasi. erkinlik darajasi – o'zaro bog'liq bo'lmagan o'zgaruvchilar soni bo'lib, sistemaning fazodagi vaziyatini aniqlaydi. molekulalarda atomlar bir-biri bilan bog'langan emas, shuning uchun molekulalardagi atomlarning tebranma harakat erkinlik darajasini ham hisobga olish kerak.1 ideal gaz uchun erkinlik darajasi erkinlik darajasi bir atomli gaz ikki atomli gaz ko'p atomli gaz ilgarilanma 3 3 3 aylanma - 2 3 jami 3 5 6 to'la energiyani hisoblash uchun erkinlik darajasi tushunchasi bilan tanishib chiqaylik. jismning fazodagi vaziyatini to'la ravishda ifodalash uchun zarur bo'lgan erkli koordinatalar soniga shu jismning erkinlik darajasi deyiladi. moddiy nuqtaning erkinlik darajasi uchga teng ekan. har qanday atom yoki bir atomli molekula moddiy nuqta deb qaralishi mumkin. agar molekula bir - biri bilan elastik tarzda …

2 / 13

orasidagi masofa o'zgarmas bo'lsa, molekulaning fazodagi vaziyatini aniqlash uchun zarur bo'lgan koordinatalar x,u,z va α, β, lardan iborat bo'ladi va bunday molekulaning erkinlik darajasi 5 ga teng. shunday qilib bir atomli molekulaning erkinlik darajasi 3 ga teng, ikki atomli molekula erkinlik darajasi 5 ga yoki 6 ga teng va hokazo. demak ilgarilanma harakat erkinlik darajasi hamma vaqt 3 ga teng, aylanma va tebranma harakat erkinlik darajalari kuzatilayotgan molekulaning xarakteriga qarab turli qiymatlarga ega bo'lishi mumkin. molekulaning erkinlik darajasi i ni ilgarilanma, aylanma va tebranma harakatlar erkinlik darajalarining yig'indisidan iborat deb qarash mumkin: (10.1) ilgarilanma harakat erkinlik darajasi 3 ga teng ekanligini etiborga olib, ilgarilanma harakatning har bir erkinlik darajasiga energiya to'g'ri keladi degan xulosaga ega bo'lamiz. umuman, ilgarilanma, aylanma va tebranma harakatning birortasi ikkinchisidan ustun ravishda ajralib turmaydi. statistik fizikaning muhim qonunlaridan biri - energiyaning erkinlik darajasi bo'yicha bir xilda taqsimlanish qonuni ilgarilanma, aylanma va tebranma harakatning har bir erkinlik …

3 / 13

ning yig'indisi jismning ichki energiyasi deyiladi. ichki energiya, issiqlik va harorat orasidagi farq. endi ichki energiya tushinchasini ko'rib chiqamiz, bu issiqlik haqidagi tasavurlarni tushintirishga yordam beradi. issiqlik yoki ichki energiya deb jismga taluqli bo'lgan barcha molekulalarning butun turdagi energiyalarining yig'indisidir. bazida ichki energiyani jism “issiqlik teplosoderjaemiy” deydi, bunday atash urinli emas, uni xususiy issiqlik bilan chalkashtirish mumkin.1 issiqlik biz yuqorida tushintirganimizdek-bu jisimning xulosaviy energiyasi emas, bu issiq jismdan sovuq jismga beriladigan energiya miqdoridir. temperatura, issiqlik va ichki energiya orasidagi farqni molekulyar kinetik nazariya orqali tushinish mumkin. temperatura bu jismning aloxida gaz molekulalarining o'rtacha kinetik energiyasidir. issiqlik yoki ichki energiya bu jism barcha molekulalarining to'liq energiyasidir. (shunday qilib bir xil massali ikkita issiq jismlarning harorati bir xil bo'lishi mumkin, lekin ikki brusrkning issiqlik energiya ularning bittasining issiqlik energiyasidan ikki marta katta bo'ladi. issiqlik energiya uzatishni xarakterlaydi (asosan issiqlik energiyasi) ya'ni bir jismdan ikkinchi jismga ularning haroratlari farqi hisobiga. etibor beramizki, ikki …

4 / 13

ni n-ga ko'paytmasiga teng bo'ladi. um) (10-3) (ideal gaz) munosabatni inobatga olsak biz quyidagiga ega bo'lamiz m)kt u holda u (10-4) yoki u( 10-5) (ko'p atomli ideal gaz uchun) bu erda -gazning mollar soni. shunday qilib, ideal gazning ichki energiyasi faqat harorat va gazning mollar (molekulalar) soni bilan aniqlanadi1. agar gaz molekulalari bitta atomdan ko'p bo'lsa, u holda molekulalarning aylanma va ilgarilanma harakat energiyasini inobatga olish kerak (rasm 10-2). berilgan haroratda ko'p atomli gazning ichki energiyasi bir atomlidan katta, shuning uchun bu energiya haroratning funktsiyasi hisoblanadi. rasm 10-2 malekulalarning: a) aylanma harakati b) ilgarilanma harakati. real gazlarning ichki energiyasi ham haroratga bog'liq bo'ladi, lekin bu oblastda ularning o'zini tutishi ideal gazdan farq qilsa, ichki energiya qandaydir darajada hajim va bosimga bog'liq bo'ladi. suyuqlik va qattiq jismlar ichki energiyasi juda murakkab ko'rinishda bo'ladi, ya'ni unga atom va moleklalar orasida ta'sir qiluvchi kuchlar bilan bog'langan elektr o'zaro potentsial energiyasi kiradi.[footnoteref:1] [1: douglas …

5 / 13

oda bilan aniqlanadigan issiqlik sig'imi isitish jarayoni qanday obrazda amalga oshayotganiga bo'g'liq bo'ladi. tasavur qilamiz isitish doimiy bosimda amalga oshmoqda, bunday isitishdagi issiqlik sig'imi s- doimiy bosimdagi issiqlik sig'imi deyiladi va quyidagicha belgilanadi sr. xuddi shu qiymat 10-1 jadvalda keltirilgan. bu qiymatlarni qattiq va suyuq jisimlar uchun oson hisoblash mumkin. jismga yana boshqa issiqlik uzatish sharoiti ham mavjud. misol uchun modda o'zgarmas hajimda qolsin (bu xolda bosim o'zgarish mumkin), bu xolda biz sv bilan belgilanadigan doimiy hajimdagi issiqlik sig'imiga ega bo'lamiz. qattiq jism va suyuqlikda sr.va sv orasidagi farq birnecha foizni tashkil qiladi. gazlar uchun bu farq ancha yuqori bo'ladi. 10.1 jadval. doimiy 1 atmosfera bosimda va 200s haroratda bazi moddalarning solishtirma issiqlik sig'imi modda solishtirma issiqlik sig'imi sr kkal/kg.0s j/ kg.0s alyumin 0,22 900 mis 0,093 390 shisha 0,20 840 muz(-5 0s) 0,50 2100 temir yoki po'lat 0,11 450 qo'rg'oshin 0,031 130 marmar 0,21 860 kumush 0,056 230 etil …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamika asoslari"

termodinamika asoslari reja 1. energiyaning erkinlik darajasi bo'yicha tekis taqsimot qonuni 2. ideal gazning ichki energiyasi 3. termodinamikada ish. issiqlik miqdori va issiqlik sig'imi 4. termodinamikaning birinchi qonuni va uni izojarayonlarga tadbiqi. 5. adiabatik jarayon. puasson tenglamasi. erkinlik darajasi – o'zaro bog'liq bo'lmagan o'zgaruvchilar soni bo'lib, sistemaning fazodagi vaziyatini aniqlaydi. molekulalarda atomlar bir-biri bilan bog'langan emas, shuning uchun molekulalardagi atomlarning tebranma harakat erkinlik darajasini ham hisobga olish kerak.1 ideal gaz uchun erkinlik darajasi erkinlik darajasi bir atomli gaz ikki atomli gaz ko'p atomli gaz ilgarilanma 3 3 3 aylanma - 2 3 jami 3 5 6 to'la energiyani hisoblash uchun erkinlik darajasi tushunchasi bilan tanishib chiqay...

This file contains 13 pages in DOCX format (408.6 KB). To download "termodinamika asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamika asoslari DOCX 13 pages Free download Telegram