termodinamika

PPT 34 pages 1.2 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPT

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

slayd 1 ma'ruza №3 mavzu: termodinamikaning birinchi qonuni. issiqlik, ish va ichki energiya taxlili. termodinamik jarayonlar taxlil qilish ketma-ketligi. reja: 1. asosiy tushunchalar. qaytar va qaytmas termodinamika jarayonlari. 2. gazning ichki energiyasi.gazning tashqi ishi. 3. termodinamika birinchi qonunining mohiyati va uning matematik ifodasi. 4. gazlarning issiqlik sig'imi. 5. gaz entalpiyasi. gaz entropiyasi. 6. yopiq tizimlarda termodinamikaning asosiy jarayonlari agar moddiy jismlar o'zaro va tashqi muhit bilan mexanik hamda issiqlik ta'sirida bo'lsalar, u holda bunday moddiy jismlar tizimini termodinamika tizimi deb yuritildi. tizim tashqi muhitdan to'la ajratilgan bo'lsa – yopiq, tashqi muhitdan ajratilmagan bo'lsa – ochiq termodinamik tizim bo'ladi. agar termodinamik tizimning hamma nuqtalarida tashqi muhit bilan bir xil bosim va bir xil harorat, vaqtga bog'liq bo'lmagan holda saqlansa (masalan, xonaga olib kirilgan biron ochiq idishdagi suyuqlik, bir necha soatdan keyin), termodinamik tizim teng salmoqli holatda deyiladi. ya'ni tizimda vaqt davomida ichki va tashqi issiqlik almashinish bo'lmaydi. gazning bir termodinamika holatdan …

2 / 34

ing harakati juda tez. demak, shaklda ifodalangan qisish jarayoni teng salmoqli bo'lmagan, ya'ni real jarayondir. hamma termodinamika jarayonlari to'g'ri va teskari yo'nalishda bajarilishi mumkin. shunga ko'ra, termodinamika jarayonlarini ham ikkiga ajratib, to'g'ri jarayon yoki teskari jarayon deb yuritiladi. - diagrammasida ixtiyoriy termodinamika jarayonini ifodalaymiz (rasm 2.1), bunda 1-2 chiziq shu jarayonlarni ifodalaydi. jarayon 1-holatdan 2-holatga tomon borayotgan bo'lsa, kengayish jarayoni (to'g'ri jarayon) bo'ladi. bunda ishchi jism ketma - ket a, v, s kabi qator teng salmoqli holatlarni egallab boradi, hamda kengayish cheksiz sekin bo'ladi va gaz holati ko'rsatkichlarining qiymatlari bir-biriga cheksiz yaqin deb faraz qilinadi, ya'ni gaz 1-a-b-s...-2 jarayon orqali kengayadi. endi jarayonlarni teskari olib borsak, gaz yuqoridagi shartlarga ko'ra, cheksiz sekin qisilib, ketma-ket teng salmoqli holatlarni ifodalab, 2-...s-v-a-1 jarayonlarni bajaradi va dastlabki holatini egallaydi. shunday qilib, termodinamika tizimi to'g'ri va teskari jarayonlarni bajargandan so'ng, u to'la dastlabki holatiga qaytadi. bunday termodinamika jarayonlari qaytar jarayonlar deb yuritiladi. rasm 2.2 rasm …

3 / 34

uyidagilardan tashkil topadi: a) molekula ilgarilanma harakatining kinetik energiyasi; b) molekula aylanma harakatining kinetik energiyasi; v) atomlar aylanma harakatining kinetik energiyasi; g) molekula ichidagi atomlar tebranma harakatining kinetik energiyasi. real (mavjud) gazlarda esa, yuqoridagidan tashqari molekulalarning o'zaro ta'siri natijasida sodir bo'ladigan potentsial energiya ham hisobga olinadi. yuqorida sanab o'tilgan energiyalarning yig'indisi gazning ichki energiyasi deyiladi va 1 kg gaz uchun "i" bilan, ixtiyoriy miqdordagi gaz uchun esa “u” orqali ifodalanadi, ya'ni i =ik+in yoki u=uk+un (2.1) gaz holatining ko'rsatkichlari va t o'zaro issiqlik tenglamasi orkali bog'langanligi uchun ichki energiyani ixtiyoriy ikkita ko'rsatkichlarning funktsiyasi sifatida ko'rsatish mumkin, ya'ni biz yuqorida aytib o'tganimizdek, faqat bir jarayonda gaz tashqi ish bajarmaydi. jarayonda gazga berilgan issiqlikning hammasi ichki energiyani orttirishga sarf bo'ladi. bundan hulosa shuki, boshqa termodinamika jarayonlarida gazga berilgan issiqlik miqdori ichki energiyani orttiribgina qolmay, tashqi ish bajarishga (ya'ni tashqi muhitning qarshiligini engishga) ham sarf bo'ladi. ma'lumki, ish bajarilishi uchun eng kamida 2 …

4 / 34

qdordagi mexanik ish l ni keltirib chiqaradi va aksincha". shunday qilib, termodinamika jarayonlarida issiqlik va mexanik hodisalar orasida aloqa qonuniyati mavjud. issiqlik va ish orasidagi mana shu o'zaro aloqa termodinamika birinchi konunining mohiyatini tashkil qiladi. ba'zi adabiyotlarda termodinamikaning birinchi qonunini, termodinamikaning birlamchi boshlanishi, deb ham aytiladi. buning sababi shuki, bu qonun hech qanday qonun va tushunchalardan kelib chiqmaydi, balki u energiyaning saqlanish va aylanish qonuni bilan issiqlik va ishning ekvivalentlik, o'zaro almashinish qonunlarining qo'shilishidir. birinchi qonunga asosan, bir jinsli abadiy dvigatel, ya'ni sarflangan energiyaga nisbatan ko'proq energiya beradigan dvigatel yaratish mumkin emas. gazning kengayishi sababli molekulalar orasidagi o'rtacha maso- fa uzayadi, bu esa molekulalar orasi- dagi tortish kuchidan kelib chiqadi- gan ichki potentsial energiyani δ u ga kamaytiradi. shu jarayon uchun ener- giya balansi quyidagicha: q = δ u k + δ u n + ℓ ℓ- porshenni harakatlantirish uchun sarflangan ish. ichki energiyaning umumiy o'zgarishini δu bilan belgilaymiz. pacm …

5 / 34

g'imi. shunga ko'ra, gazning issiqlik sig'imini 3 xil ishora bilan belgilaymiz, shuningdek, ularning o'lchov birliklari ham 3 xil bo'ladi, ya'ni 1. s - massa bo'yicha issiqlik sig'imi, j /(kg k); 2. - hajm bo'yicha issiqlik sig'imi, j /(m3 k); 3. µs - kilomol issiqlik sig'imi, j /kmol. o'rtacha va haqiqiy issiqlik sig'imlari. biror ixtiyoriy av jarayonda (rasm 2.7), ishchi jismning harakatini t1 dan t2 ga orttirish (yoki kamaytirish) uchun, gazni qizdirish (yoki sovitish) kerak bo'lsin. buning uchun ma'lum miqdordagi issiqlik miqdori sarf qilinadi. jarayonning av oralig'ida gazning haroratini 10s ga orttirish uchun sarf bo'ladigan issiqlik quyidagicha bo'ladi: (2.10) ifoda gazni t1 dan t2 gacha bo'lgan oraliqdagi o'rtacha issiqlik sig'imini ifodalaydi, ya'ni u 1 0s ga qizdirish uchun sarflangan issiqlik miqdoridir. agar a nuqta bilan v nuqta orasidagi masofani qisqartirib, ya'ni t2 - t1 farqni kamaytirib borsak, 1 kg gazni har bir darajaga qizdirish uchun sarflanadigan issiqlik miqdori rasm 2.6 boshlang'ich …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "termodinamika"

slayd 1 ma'ruza №3 mavzu: termodinamikaning birinchi qonuni. issiqlik, ish va ichki energiya taxlili. termodinamik jarayonlar taxlil qilish ketma-ketligi. reja: 1. asosiy tushunchalar. qaytar va qaytmas termodinamika jarayonlari. 2. gazning ichki energiyasi.gazning tashqi ishi. 3. termodinamika birinchi qonunining mohiyati va uning matematik ifodasi. 4. gazlarning issiqlik sig'imi. 5. gaz entalpiyasi. gaz entropiyasi. 6. yopiq tizimlarda termodinamikaning asosiy jarayonlari agar moddiy jismlar o'zaro va tashqi muhit bilan mexanik hamda issiqlik ta'sirida bo'lsalar, u holda bunday moddiy jismlar tizimini termodinamika tizimi deb yuritildi. tizim tashqi muhitdan to'la ajratilgan bo'lsa – yopiq, tashqi muhitdan ajratilmagan bo'lsa – ochiq termodinamik tizim bo'ladi. agar termodinamik tizimnin...

This file contains 34 pages in PPT format (1.2 MB). To download "termodinamika", click the Telegram button on the left.

Tags: termodinamika PPT 34 pages Free download Telegram