fizikaning rivojlanish tarixi

DOC 22 стр. 114,0 КБ Бесплатная загрузка

22 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 114,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 22

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 22

fizikaning rivojlanish tarixi reja: 1. inson sivilizatsiyasining eng erta erishilgan muvaffaqiyatlari va olingan natijalar; 2. qadimiy gretsiyada ilm fanning dastlabki rivojlanishi va shakllanishi; 3. sharq mamlakatlarida fizikaning rivojlanishi. inson sivilizatsiyasining eng erta erishilgan muvaffaqiyatlari va olingan natijalar insonning yer yuzida paydo bo`lganligi xaqida arxeologlarning ma`lumotlariga ko`ra 16-12 million yillar bo`lsada, uning madaniyatining rivojlanganlik holati xaqidagi dastlabki ma`lumotlariga esa uzog`i bilan 7-9 ming yil bo`ldi xolos. u zamonlarda inson tayoq va toshdan yasalgan o`y-ro`zg`or asbob va qurollardan metallardan (bronza, mis, temir, qo`rg`oshin va boshqalar) olov yordamida yasalgan buyumlarga o`tgan, xilma-xil astronomik vositalar va ma`lumotlar to`plagan, kalendarlar ishlab chiqqan, atrofdagi tabiiy muhitni o`z hayotiga va faoliyatiga moslovchi bilimlarni yaratgan va ishlatib kelgan. insoniyatning u zamondagi eng katta yutuqlaridan biri, albatta, bu olov olish va uni o`z hayotida ishlatishdir. bir necha ming yillar davom etgan evolyutsion rivojlanish natijasida insonning ongi va nutqi takomillashtirildi, tabiat va atrof muhit haqida yangi bilimlar to`plandi, olam va …

2 / 22

ar qatorida quldorlik davlatlari paydo bo`lib, qurol va mehnat vositalari yasash texnologiyasi, chorvachilik va suvli yerlardagi dehqonchilik sistemalari uchun tegishli ayrim texnik masalalarni hal qilishga, shu davlatlarning to`liq harbiy ehtiyojlarini qoniqtirishga mo`ljallangan ijodiy harakatlar va bilimlar vujudga keldi. ijtimoiy ehtiyoj va o`zaro savdo qilish jarayonlar davlatlarda o`zligini yozuvini va alifbelarini yaratilishiga hamda astronomik va matematik bilimlarni rivojlanishiga olib keldi. masalan uzunliklarni, doira yuzasini, geometrik shakldagi jismlarni xajmini hisoblash usullari, sonlarni kvadrat va kublarga oshirish formulalari mavjud edi. hozirgi zamon matematikasida ma`lum bo`lgan pifagor soni, pifagor teoremasi kabi ko`pgina tushuncha va qoidalar pifagor (582-500 y.y. bizning eradan oldingi era) yashagan davrdan ming yil ilgari qadimiy misr va vavilonda mavjud edi. (masalan, pifagor soni 3,14... o`rniga barcha hisob-kitoblarni olib borishda unga xaqiqatga juda yaqin son, ya`ni - 3,16 olingan. arximed esa aylananing uzunligi uning diametridan 22/7 marta katta deb hisoblagan). qishloq xo`jaligi chorvachilik, dehqonchilik bilan shug`ullanish uchun tabiiy bilimlar o`rtasida astronomiya bo`yicha …

3 / 22

satadi. qadimiy sharq sivilizatsiyalarida juda ko`p empirik bilimlar to`plangan. xitoyda, hindistonda, misrda va vavilonda tabiat, ayniqsa osmon, hodisalarining qaytarilishi, aniq tartib bilan sodir bo`lishlarini payqab, ularni o`rganishgan va tegishli ravishda qayd etishgan. balki shuning uchun ham sharqda ayniqsa matematika, astronomiya, dehqonchilik va boshqa empirik bilimlar asosida olib boriladigan sohalar keng rivojlangan. bizgacha saqlanib kelgan ma`lumotlardan nazariy bilimlar yoki nazariy yondashishlar xaqida biror bir narsani topib bo`lmaydi. hatto vavilon va misrda ishlatilib kelgan (va bizning davrgacha saqlanib qolgan) matematika darsliklari masalalar to`plamini va ularni hisoblash ketma-ketligini namoyish etuvchi qo`llanmaga ko`proq o`xshaydi (xuddi oshpazlikda u yoki bu taomni pishirish uchun qanday ketma-ketlikda harakat qilish zaruriyatini o`rgatganday). biror bir qoida yoki isbot berilmagan, nima uchun avval bo`lish, keyin ayirish kerak ekanligi ko`rsatilmagan va isbotlanmagan, “shunday qilsang, kerakli natijani olasan” prinsipida tuzilgan. qadimiy gretsiyada ilm fanning dastlabki rivojlanishi va shakllanishi qadimiy sharq sivilizatsiyalarda madaniyatning bir turi bo`lgan ilm fanning rivojlanishi xaqida juda oz ma`lumotlar …

4 / 22

utilish vaqtlarini zamoniga yarasha aniqlab berganligi haqida ma`lumotlar mavjud). lekin qo`lga kiritgan bu muvaffaqiyatlar va yutuqlar ilmiy izlanishlar natijasida sodir bo`lgan emas. ular asosan hodisalarni sinchiklab qayd etish, kuzatish, eslab qolish natijasida sodir bo`lgan. keyinchalik foydalanish davomida yuqori darajali ratsional yondashuv qo`llangan va “shunday bo`lar ekan” yoki “shunday ekan” deb ma`lumotlarni qabul qilish ta`minlangan. hech qanday shubha, hech qanday ortiqcha savollar (“nimaga?” “sababi nimada?”), izlanishlar va isbotlarga hojat yo`q edi. - demak ilmiy faoliyatga tegishli ushbu fazilatlar (shubhalanish, qiziqish, savollar berib ularga javoblar qidirish, izlanishlar o`tkazish va masalani isbotini topish, jamiyatda ilmiy ijod bilan shug`ullanuvchi maxsus odamlar va markazlarning mavjudligi) birinchi marta qadimiy gretsiyada uchraydi. ana shuning uchun ham fan tarraqiyotining xronologiyasi qadimiy gretsiyada boshlangan. dalil sifatida bir necha omillar keltiramiz: - fanlarning aksariyatini vatani gretsiya deb hisoblanadi, (matematika, mexanika, fizika, biologiya, pedagogika, psixologiya, geografiya, androgogika va boshqalar); - hozirgi zamon ilm fanda (va shu jumladan fizika va astronomiyada) ilmiy …

5 / 22

alar har tomonlama o`rganiladi, ularning fikrlari, model va teoremalari ilmiy adabiyotlarda ko`p uchrab turadi. qadimgi gretsiyada inson o`z kuchini birinchi o`rinda uning ongi bilan anglatadi va fanni jamiyat taraqqiyoti rivojlanishiga qaratganlar; birinchi olimlar, faylasuflar ya`ni “donolik ishqibozlari” deb atalganlar. donolikni o`rganishga talab kuchaya bordi, bu esa olim va o`qituvchi kasbini vujudga keltirdi. o`sha paytdan, ya`ni eramizdan oldingi davrda platon akademiyasi, aristotel litseyi tashkil etilgan edi. bu tashkil etilgan o`quv maskanlari, tor sohadagi kasb egalari, injenerlar, vrachlar, astronomlar, matematiklar, fiziklar, geograflar va boshqa kasb egalarini shakllantirishda muhim omil bo`lib xizmat qilgan. yagona natural falsafa sifatida tabiat xaqidagi ilm fan qadimiy gretsiyada 2,5 ming yil ilgari paydo bo`lgan. atrofdagi dunyoni va hayotni sinchkovlik odamlar tomonidan olib borilgan kuzatishlar bu ilm fanni paydo bo`lishiga va rivojlanishiga tabiiy asos bo`ldi. kuzatishlardan xulosalar qilingan, ular umumlashtirilgan va yaratilgan teoremalarga isbot sifatida qo`llangan. qadim zamonlarda o`lchov yoki tajriba sinovlar o`tkazishga deyarli qiziqish bo`lmaganligi sababli kuzatishlar asosan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 22 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "fizikaning rivojlanish tarixi"

fizikaning rivojlanish tarixi reja: 1. inson sivilizatsiyasining eng erta erishilgan muvaffaqiyatlari va olingan natijalar; 2. qadimiy gretsiyada ilm fanning dastlabki rivojlanishi va shakllanishi; 3. sharq mamlakatlarida fizikaning rivojlanishi. inson sivilizatsiyasining eng erta erishilgan muvaffaqiyatlari va olingan natijalar insonning yer yuzida paydo bo`lganligi xaqida arxeologlarning ma`lumotlariga ko`ra 16-12 million yillar bo`lsada, uning madaniyatining rivojlanganlik holati xaqidagi dastlabki ma`lumotlariga esa uzog`i bilan 7-9 ming yil bo`ldi xolos. u zamonlarda inson tayoq va toshdan yasalgan o`y-ro`zg`or asbob va qurollardan metallardan (bronza, mis, temir, qo`rg`oshin va boshqalar) olov yordamida yasalgan buyumlarga o`tgan, xilma-xil astronomik vositalar va ma`lumotlar to`plag...

Этот файл содержит 22 стр. в формате DOC (114,0 КБ). Чтобы скачать "fizikaning rivojlanish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: fizikaning rivojlanish tarixi DOC 22 стр. Бесплатная загрузка Telegram