abu nasr forobiy va abu rayxon beruniylarning ta`limiy axloqiy qarashlari

DOC 17 стр. 112,5 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 112,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

абу наср форобийнинг таълимий-ахлокий карашлари абу наср форобий reja: 1. abu nasr forobiyning ta`limiy- axlokiy qarashlari abu nasr forobiy (873 - 950) 2. abu rayxon beruniy (973 - 1048) o`rta asr ijtimoiy – falsafiy fikr taraqqiyoti mutafakkir abu nasr forobiy nomi bilan bog`liq bo`lib, uning inson kamoloti haqidagi ta`imoti ta`lim – tarbiya sohasida katta ahamiyatga ega. mashhur yunon faydasufi arastudan keyin sharqda o`z bilimi, fikr doirasining kengligi bilan nom chiqargan forobiyni yirik mutafakkir – «muallimiy soniy» - «ikkinchi muallim» deb ataydilar. abu nasr forobiy (to`liq nomi abu nasr muhammad ibn muhammad ibn uzaliq ibn tarxon al-forobiy) hijriy 260 yil (milodiy 873 yil)da shosh – toshkentga yaqin forob (o`tror) degan joyda harbiy hizmatchi oilasida tug`ilgan. forobda boshlang`ich ta`limni olgach, shoshda, buxoroda, samarqanda ta`lim olganligi haqida ma`lumotlar bor. lekin arab xalifaligining yirik madaniy markazi bag`dodga xalifalikning turli tomonlaridan kelgan olimlar yig`ilganligi, uning yirik ilmiy markazga aylanganligi tuyfayli forobiy ham ilm olish istagida …

2 / 17

r» qabristoniga dafn qilingan. rivoyatlarga ko`ra abu nasrning hikmat falsafani o`qishiga bir kishi sabab bo`lgan ekan. o`sha kishi unga arastuning bir necha kitobini, shu yerda tura tursin, keyin olib ketaman deb qo`yib ketgani sabab bo`lgan, deyishadi. ittifoqo, kitoblarga ko`zi tushib, ularning abu nasrning ko`ngliga ma`qul bo`lib qoladi va o`qishga kirishadi natijada yetuk faylusufga aylanadi. haqiqatdan ham abu nasr forobiy o`rta asr davri ilm – fani taraqqiyotiga katta hissa qo`shgan olim, forobiy tabiiy, ilmiy va ijtimoiy bilimlarning barcha sohalarida ilmiy ish olib borgan. forobiy o`zidan keyin juda boy ilmiy meros qoldirgan. falsafa, musiqa, filologiya va boshqa tabiiy, ilmiy bilimlarning turli sohalarida asarlar yaratgan. demak, forobiy inson baxt – saodatga erishuvi uchun ularni baxtli – saodatli qila oladigan jamoa rahbari bo`lishi kerak deydi. u fozil shaharni boshqaradigan hokim tabiatdan: 1 – sog` – salomat bo`lib, o`z vazifasini bajarishda hech qanday qiyinchilik sezmaligi; 2 – tabiati nozik, farosatli; 3 – xotirasi mustahkam, 4 …

3 / 17

sola» asarida «davlatning vazifasi insonlarni baxt – saodatga olib borishdir, - deb yozadi. u, - bu esa ilm va yaxshi axloq yordamida qo`lga kiritadi». forobiy davlatni yetuk shaxs boshqarishi lozim daydi; ya`ni jamoani idora etuvchi adolatli, dono bo`lishi, qonunlarga rioya etishi va qonunlar yarata olishi, kelgusini oldindan ko`ra bilishi, boshqalarga g`amxo`r bo`lishi lozim deydi. forobiy ta`lim tarbiyaga bag`ishlangan asarlarida ta`lim – tarbiyaning muhumligi, unda nimalarga e`tibor berish zarurligi, ta`lim – tarbiya usullari va uslubi haqida fikr yuritadi. «fozil odamlar shahri», «baxt saodatga erishuv to`g`risida», «ixso – al - ulum», «ilmlarning kelib chiqishi», «aql ma`nolari to`g`risida» kabi asrlarida ijtimoiy – tarbiyaviy qarashlari o`z ifodasini topgan. forobiy o`z ishlarida ta`lim – tarbiyani uzviy birlikda olib borish haqida ta`lim bergan bo`lsa ham, ammo har birining insonni kamolga yetkazishda o`z o`rni va xususiyati bor ekanligini alohida ta`kidlaydi. forobiy «baxt – saodatga erishuv to`g`risida» asarida bilimlarni o`rganish tartibi haqida fikr bayon etgan. uning ta`kidlashicha, avval …

4 / 17

nson tabiat va jamiyat qonun-qoidalarini to`g`ri bilib oladi va hayotda to`g`ri yo`l tutadi, boshqalar bilan to`g`ri munosabatda bo`ladi, jamiyat tartib qoidalariga rioya etadi. demak, forobiy ta`lim – tarbiyaning asosiy vazifasi jamiyat talablariga javob bera oladigan va shu jamiyat uchun xizmat qiladigan yetuk insonni tarbiyalashdan iborat deb biladi. forobiy ta`lim va tarbiyaga birinchi marta ta`rif bergan olim sanaladi. ta`lim – degan so`z insonga o`qitish, tushuntirish asosida nazariy bilim berish; tarbiya – nazariy fazilatni, ma`lum xunarni egallash uchun zarur bo`lgan xulq normalarini va amaliy malakalarni o`rgatishdir, deydi olim. abu nasr forobiy yana aytadi: «ta`lim – degan so`z xalqlar va shaharliklar o`rtasida nazariy fazilatni birlashtirish, tarbiya esa shu xalqlar o`rtasidagi tug`ma fazilat va amaliy kasb hunar fazilatlarini birlashtirish degan so`zdir. ta`lim faqat so`z va o`rgatish bilangina bo`ladi. tarbiya esa, amaliy ish tajriba bilan, ya`ni shu xalq, shu millatning amaliy malakalardan iborat bo`lgan ish - harakat, kasb - hunarga berilgan bo`lishi, o`rganishidir» forobiy nazariy …

5 / 17

. ammo bu hislatlarning eng muhumi har bir insonning bilimli, ma`rifatli bo`lishidir. shuning uchun ham forobiy axloq tushunchasiga aql bilan uzviy bog`liq holda, tafakkurga asoslangan axloq sifatida qaraydi. bundan biz forobiyning axloqni xulq me`yorlari ifodasi sifatidagini emas, balki kishilarning aqliy faoliyatining natijasi sifatida ham talqin etganligini ko`ramiz. forobiy «aql ma`nolari haqida» risolasida aql masalasini tahlil qilib, aql bilish haqidagi ta`limotida mantiq (logika) ilmi muhim o`rin tutadi deydi. u mantiq ilmi bilan grammatika o`rtasidagi mushtarakligini qayd etib, mantiqning aqlga munosabati, grammatikaning tilga munosabati kabidir. grammatika odamlar nutqini tarbiyalagani kabi, mantiq ilmi ham tafakkurni haqiqiy yo`lda olib borish uchun aqlni to`g`irlab turadi deydi. forobiy «muzika haqida katta kitob» degan ko`p jildi asari bilan o`rta asrning yirik muzikashunosi sifatida ham mashxur bo`ldi. u muzikaga ilmini nazariy, amaliy jihatdan yoritib, muzikani inson axloqini tarbiyalovchi sihat salomatligni mustahkamlovchi vosita deb qaragan. uning muzika sohasida qoldirgan merosi muzika madaniyati tarixida muhim ahamiyatga molikdir. forobiyning ta`lim-tarbiya yo`llari, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "abu nasr forobiy va abu rayxon beruniylarning ta`limiy axloqiy qarashlari"

абу наср форобийнинг таълимий-ахлокий карашлари абу наср форобий reja: 1. abu nasr forobiyning ta`limiy- axlokiy qarashlari abu nasr forobiy (873 - 950) 2. abu rayxon beruniy (973 - 1048) o`rta asr ijtimoiy – falsafiy fikr taraqqiyoti mutafakkir abu nasr forobiy nomi bilan bog`liq bo`lib, uning inson kamoloti haqidagi ta`imoti ta`lim – tarbiya sohasida katta ahamiyatga ega. mashhur yunon faydasufi arastudan keyin sharqda o`z bilimi, fikr doirasining kengligi bilan nom chiqargan forobiyni yirik mutafakkir – «muallimiy soniy» - «ikkinchi muallim» deb ataydilar. abu nasr forobiy (to`liq nomi abu nasr muhammad ibn muhammad ibn uzaliq ibn tarxon al-forobiy) hijriy 260 yil (milodiy 873 yil)da shosh – toshkentga yaqin forob (o`tror) degan joyda harbiy hizmatchi oilasida tug`ilgan. forobda boshlan...

Этот файл содержит 17 стр. в формате DOC (112,5 КБ). Чтобы скачать "abu nasr forobiy va abu rayxon beruniylarning ta`limiy axloqiy qarashlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: abu nasr forobiy va abu rayxon … DOC 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram