abu nasr forobiy va abu rayxon beruniylarning ta`limiy-axloqiy qarashlari

DOC 91,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1362665122_41793.doc абу наср форобийнинг таълимий-ахлокий карашлари абу наср форобий www.arxiv.uz reja: 1. abu nasr forobiyning ta`limiy- axlokiy qarashlari abu nasr forobiy (873 - 950) 2. abu rayxon beruniy (973 - 1048) o`rta asr ijtimoiy – falsafiy fikr taraqqiyoti mutafakkir abu nasr forobiy nomi bilan bog`liq bo`lib, uning inson kamoloti haqidagi ta`imoti ta`lim – tarbiya sohasida katta ahamiyatga ega. mashhur yunon faydasufi arastudan keyin sharqda o`z bilimi, fikr doirasining kengligi bilan nom chiqargan forobiyni yirik mutafakkir – «muallimiy soniy» - «ikkinchi muallim» deb ataydilar. abu nasr forobiy (to`liq nomi abu nasr muhammad ibn muhammad ibn uzaliq ibn tarxon al-forobiy) hijriy 260 yil (milodiy 873 yil)da shosh – toshkentga yaqin forob (o`tror) degan joyda harbiy hizmatchi oilasida tug`ilgan. forobda boshlang`ich ta`limni olgach, shoshda, buxoroda, samarqanda ta`lim olganligi haqida ma`lumotlar bor. lekin arab xalifaligining yirik madaniy markazi bag`dodga xalifalikning turli tomonlaridan kelgan olimlar yig`ilganligi, uning yirik ilmiy markazga aylanganligi tuyfayli forobiy ham ilm …

etgan. damashqdagi «bob as – sag`ir» qabristoniga dafn qilingan. rivoyatlarga ko`ra abu nasrning hikmat falsafani o`qishiga bir kishi sabab bo`lgan ekan. o`sha kishi unga arastuning bir necha kitobini, shu yerda tura tursin, keyin olib ketaman deb qo`yib ketgani sabab bo`lgan, deyishadi. ittifoqo, kitoblarga ko`zi tushib, ularning abu nasrning ko`ngliga ma`qul bo`lib qoladi va o`qishga kirishadi natijada yetuk faylusufga aylanadi. haqiqatdan ham abu nasr forobiy o`rta asr davri ilm – fani taraqqiyotiga katta hissa qo`shgan olim, forobiy tabiiy, ilmiy va ijtimoiy bilimlarning barcha sohalarida ilmiy ish olib borgan. forobiy o`zidan keyin juda boy ilmiy meros qoldirgan. falsafa, musiqa, filologiya va boshqa tabiiy, ilmiy bilimlarning turli sohalarida asarlar yaratgan. demak, forobiy inson baxt – saodatga erishuvi uchun ularni baxtli – saodatli qila oladigan jamoa rahbari bo`lishi kerak deydi. u fozil shaharni boshqaradigan hokim tabiatdan: 1 – sog` – salomat bo`lib, o`z vazifasini bajarishda hech qanday qiyinchilik sezmaligi; 2 – tabiati nozik, farosatli; …

saodatga erishuv yo`llar haqida risola» asarida «davlatning vazifasi insonlarni baxt – saodatga olib borishdir, - deb yozadi. u, - bu esa ilm va yaxshi axloq yordamida qo`lga kiritadi». forobiy davlatni yetuk shaxs boshqarishi lozim daydi; ya`ni jamoani idora etuvchi adolatli, dono bo`lishi, qonunlarga rioya etishi va qonunlar yarata olishi, kelgusini oldindan ko`ra bilishi, boshqalarga g`amxo`r bo`lishi lozim deydi. forobiy ta`lim tarbiyaga bag`ishlangan asarlarida ta`lim – tarbiyaning muhumligi, unda nimalarga e`tibor berish zarurligi, ta`lim – tarbiya usullari va uslubi haqida fikr yuritadi. «fozil odamlar shahri», «baxt saodatga erishuv to`g`risida», «ixso – al - ulum», «ilmlarning kelib chiqishi», «aql ma`nolari to`g`risida» kabi asrlarida ijtimoiy – tarbiyaviy qarashlari o`z ifodasini topgan. forobiy o`z ishlarida ta`lim – tarbiyani uzviy birlikda olib borish haqida ta`lim bergan bo`lsa ham, ammo har birining insonni kamolga yetkazishda o`z o`rni va xususiyati bor ekanligini alohida ta`kidlaydi. forobiy «baxt – saodatga erishuv to`g`risida» asarida bilimlarni o`rganish tartibi haqida fikr bayon …

tdan komolga yetkazadi, xususan, inson tabiat va jamiyat qonun-qoidalarini to`g`ri bilib oladi va hayotda to`g`ri yo`l tutadi, boshqalar bilan to`g`ri munosabatda bo`ladi, jamiyat tartib qoidalariga rioya etadi. demak, forobiy ta`lim – tarbiyaning asosiy vazifasi jamiyat talablariga javob bera oladigan va shu jamiyat uchun xizmat qiladigan yetuk insonni tarbiyalashdan iborat deb biladi. forobiy ta`lim va tarbiyaga birinchi marta ta`rif bergan olim sanaladi. ta`lim – degan so`z insonga o`qitish, tushuntirish asosida nazariy bilim berish; tarbiya – nazariy fazilatni, ma`lum xunarni egallash uchun zarur bo`lgan xulq normalarini va amaliy malakalarni o`rgatishdir, deydi olim. abu nasr forobiy yana aytadi: «ta`lim – degan so`z xalqlar va shaharliklar o`rtasida nazariy fazilatni birlashtirish, tarbiya esa shu xalqlar o`rtasidagi tug`ma fazilat va amaliy kasb hunar fazilatlarini birlashtirish degan so`zdir. ta`lim faqat so`z va o`rgatish bilangina bo`ladi. tarbiya esa, amaliy ish tajriba bilan, ya`ni shu xalq, shu millatning amaliy malakalardan iborat bo`lgan ish - harakat, kasb - hunarga berilgan …

tliylik kabi hislatlarni tushunadi. ammo bu hislatlarning eng muhumi har bir insonning bilimli, ma`rifatli bo`lishidir. shuning uchun ham forobiy axloq tushunchasiga aql bilan uzviy bog`liq holda, tafakkurga asoslangan axloq sifatida qaraydi. bundan biz forobiyning axloqni xulq me`yorlari ifodasi sifatidagini emas, balki kishilarning aqliy faoliyatining natijasi sifatida ham talqin etganligini ko`ramiz. forobiy «aql ma`nolari haqida» risolasida aql masalasini tahlil qilib, aql bilish haqidagi ta`limotida mantiq (logika) ilmi muhim o`rin tutadi deydi. u mantiq ilmi bilan grammatika o`rtasidagi mushtarakligini qayd etib, mantiqning aqlga munosabati, grammatikaning tilga munosabati kabidir. grammatika odamlar nutqini tarbiyalagani kabi, mantiq ilmi ham tafakkurni haqiqiy yo`lda olib borish uchun aqlni to`g`irlab turadi deydi. forobiy «muzika haqida katta kitob» degan ko`p jildi asari bilan o`rta asrning yirik muzikashunosi sifatida ham mashxur bo`ldi. u muzikaga ilmini nazariy, amaliy jihatdan yoritib, muzikani inson axloqini tarbiyalovchi sihat salomatligni mustahkamlovchi vosita deb qaragan. uning muzika sohasida qoldirgan merosi muzika madaniyati tarixida muhim ahamiyatga molikdir. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"abu nasr forobiy va abu rayxon beruniylarning ta`limiy-axloqiy qarashlari" haqida

1362665122_41793.doc абу наср форобийнинг таълимий-ахлокий карашлари абу наср форобий www.arxiv.uz reja: 1. abu nasr forobiyning ta`limiy- axlokiy qarashlari abu nasr forobiy (873 - 950) 2. abu rayxon beruniy (973 - 1048) o`rta asr ijtimoiy – falsafiy fikr taraqqiyoti mutafakkir abu nasr forobiy nomi bilan bog`liq bo`lib, uning inson kamoloti haqidagi ta`imoti ta`lim – tarbiya sohasida katta ahamiyatga ega. mashhur yunon faydasufi arastudan keyin sharqda o`z bilimi, fikr doirasining kengligi bilan nom chiqargan forobiyni yirik mutafakkir – «muallimiy soniy» - «ikkinchi muallim» deb ataydilar. abu nasr forobiy (to`liq nomi abu nasr muhammad ibn muhammad ibn uzaliq ibn tarxon al-forobiy) hijriy 260 yil (milodiy 873 yil)da shosh – toshkentga yaqin forob (o`tror) degan joyda harbiy hizmatchi o...

DOC format, 91,0 KB. "abu nasr forobiy va abu rayxon beruniylarning ta`limiy-axloqiy qarashlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: abu nasr forobiy va abu rayxon … DOC Bepul yuklash Telegram