sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli

PDF 55 pages 5,6 MB Free download

55 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 5,6 MB

Fayl turi PDF

Pages 55

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 55

презентация powerpoint 1 2-mavzu: sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: ―falsafa‖ ma’ruzachi: m.l.sharipov 2-mavzu: sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli reja 1. qadimgi hindiston va xitoydagi falsafiy maktablar va ta‘limotlar. 2. markaziy osiyo hududidagi qadimgi falsafiy fikrlar. zardushtiylik, moniylik va mazdakchilik ta‘limotlari. 3. sharq uyg‘onish davrlari va ularning jahon ilm-fani taraqqiyotidagi o‗rni. 4. tasavvuf ta‘limoti va uning tariqatlari. 5. turkistonda xvi va xix asrlardagi falsafiy tafakkur taraqqiyoti. 6. jadidchilik harakati va uning milliy taraqqiyotdagi ahamiyati. «qadimgi sharq» tushunchasi eramizdan avvalgi vi-iv ming yilliklarda misrdan xitoygacha bo`lgan ulkan hududdagi sivilizatsiyalarni o‘z ichiga oladi. 1. qadimgi hindiston va xitoydagi falsafiy maktablar va ta’limotlar qadimgi misr yangi podsholik xvii-xx dinastiyalaridan tarkib topib, 1600-1100 yillar o‘rta podsholik ix-xvi dinastiyalaridan tashkil topib, 2200-1600 yillar qadimgi podsholik eramizgacha bo‘lgan 2900-2200 yillar qadimgi misr fani rivoji piramidalar misolida ko‗zga yaqqol tashlanadi. ularning eng ulkani …

2 / 55

lahalar yasash taraqqiy etgan. abu rayhon beruniyning «hindiston» asarida yozilishicha, eramizning birinchi asrlaridayoq hindistonda tibbiyot, riyoziyot, ilmi nujum, kimyo, musiqa, poeziya, tarix, san‘at va falsafaga oid bilimlar keng rivojlangan bo‗lgan. ayniqsa, noyob tabiatga, sahiy zaminga, ajoyib nabotot va hayvonot olamiga boy bo‗lgan qadimgi hindistonda madaniyat va san‘atga oid, diniy, falsafiy qarashlar keng rivojlangan. hind falsafasi taraqqiyotdagi epik davr deb ataladigan bosqich eradan oldingi vi asrdan boshlanadi. bu vaqtda hind jamiyatida muhim o`zgarishlar yuz berib, dehqonchilik va hunarmandchilik rivojlanadi, ijtimoiy tarmoqlanish kengaya boradi, qabilaviy hokimiyatchilikka asoslangan siyosiy boshqaruv o`z ta‘sirini yo`qotadi, monarxiya hukmronligi kuchayadi. hindistonda falsafagacha bo‘lgan fikrlar uchta manbada mujassamlashgan: vedalar mahabhorat bxagadvita qadimgi hind falsafasi shakllanish davri to‘rtga bo‘linadi: vedalar davri (er.avv.1500 – 600 y.). bu davr oriylarning joylashishi va ular madaniyatining yoyilishi, ―o‗rmondagi universitetlar‖ning paydo bo‗lishi davri (er.avv. 600- 200y.) – ilk upanishaddan darshanlar yoki falsafiy sistemalargacha bo‗lgan davr. bu davrda buddizm, jaynizm va boshqa ko‗plab diniy ta‘limotlar …

3 / 55

afa uchun birinchi ahamiyatli bo`lgan matnlardan tashkil topgan. upanishadalarda barcha narsalarning birligiga, kosmologik mavzularga, hodisalarning sabab-oqibatli bog‘lanishlariga bag‘ishlangan g‘oyalar keng o`rin olgan. keyinchalik bu vedalarni turlicha tushunish asosida ularni turlicha talqin etuvchi falsafiy maktablar vujudga keladi. bu maktablar o‗z g‗oyaviy yo‗nalishlariga ko‗ra ikki oqimni, ya‘ni astika (sanskrit. - u bor) va nastika (sanskrit. - u yo‘q) kabilarni tashkil etgan. vedalar  rigveda - qasida, madhiya, duolar toʻplami,  -,  -,  - qurbonlik qilish yoʻllari yajurveda axtarvaveda rigveda samaveda iltijo qo`shiqlari qasida, madhiya, duolar toʻplami qoʻshiqlar toʻplami hind falsafiy sistemalarini odatda veda g‘oyalari, an’analariga bo‘lgan munosabatiga ko‘ra ikki guruhga bo`lamiz: vedalar avtoritetini tan olmaydigan ta’limotlar qatoriga lokayata, buddizm va jaynizm kiradi. nastika (sanskrit. - u yo„q) astika (sanskrit. - u bor) astikaga vedalar avtoritetini e’tirof etadigan, ortodoksal, mumtoz sistemalar – vedanta, nyaya, vaysheshika, yoga, mimansa va sankxyalar mansub bu ta‘limotning negizida 4 haqiqat g‗oyasi turadi: 1. insonning tug„ilishidan to …

4 / 55

mi paydo bo‗ladi. uning asoschisi birinchi xitoy faylasufi lao-szi hisoblanadi. u dunyo moddiy, u tabiiy qonunlar asosida to‗xtovsiz harakat va o‗zgarishda bo‗ladi, deydi. lao-szi o‗zi bu haqda shunday yozadi: «ulug‘ dao hamma yoqqa qarab oqadi. u o‘ngga ham, so‘ngga ham yoyilgan. u tufayli jami mavjudod tug‘iladi, ular hamisha o‘zgarishda bo‘lib, bir joyda to‘xtab qolmaydi». qadimgi xitoy falsafiy qarashlarida konfutsiyning (er.avv. 551-479 yillar) axloqiy ta‘limoti ham muhim o‗rin tutgan. u o‗zinig falsafiy qarashlarida kishilarni tarbiyalash masalasiga katta e‘tibor qaratadi. uning fikricha, odamlar o‘z tabiyatiga ko‘ra bir-biriga o‘xshashdirlar, faqat ular o‘z tarbiyalariga ko‘ra bir-birlaridan farq qiladilar. maoizm. bu maktab er.avv. 475-395 yillarda yashagan mo-tszi nomi bilan ataladi, eradan avvalgi v-iii asrlarda keng tarqaladi. bu maktab qat`iy harbiylashtirilgan tashkilotga o`xshab ketadi, uning a`zolari boshliqlarning buyruqlarini so`zsiz bajarishlari zarur bo`lgan. ―ustoz maoning traktatlari‖ (―mo-tszi‖)da uning asosiy falsafiy tamoyillari to`la aks etadi. bular: ―donishmandlikning qadriga etish‖, ―birlikni qadrlash‖, ―umumiy muhabbat‖, ―harajatlarda iqtisod qilish haqida‖, ―musiqa …

5 / 55

onalik yo‘li», «ikki qarama-qarshi qirrani qo‘lda ushlab, ammo xalq uchun o‘rtachasidan foydalanish» qoidasini qo‘llash, ya’ni qarama-qarshiliklarni yumshatish va murosasozlik nazariyasiga rioya etish. daosizm  , ya‘ni beshta unsur - olov, suv, havo, yer va yog‗och yoki metall olamdagi barcha jismlar asosini tashkil etadi olamning asosini tashkil etuvchi ―si‖ eramizdan oldingi vi asrdan boshlab markaziy osiyoda zardushtiylik diniy-falsafiy ta‟limoti vujudga kelib, eramizning iii asrigacha hukmronlik qildi. zardushtiylikning vatani sifatida markaziy osiyo (baqtriya, xorazm) va eron (midiya) ko„rsatiladi. zardushtiylikda eng qadimgi davrlardan boshlab (eramizdan oldingi iii-ii-nchi ming yilliklar) eramizdan oldingi 1-ming yillik o„rtalarigacha bo„lgan markaziy osiyo va yaqin sharq xalqlarining diniy va ma‟lum ma‟noda falsafiy tasavvurlari aks etgan. 2. markaziy osiyo hududidagi qadimgi falsafiy fikrlar. zardushtiylik, moniylik va mazdakchilik ta‟limotlari. avesto yasna «diniy marosimlar» yasht maʼno jihatdan yasnaga yaqin visparad «barcha ilohlar haqidagi kitob» vendidad «yovuz ruhlarga qarshi qonunlar majmuasi» tarixning uch davri  bo‗lgan –shunday tugallanib,  davr bo‗lgan-. yaxshilik bilan …

Want to read more?

Download all 55 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli"

презентация powerpoint 1 2-mavzu: sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli texnologiya, menejment va kommunikatsiya instituti “tillar va ijtimoiy-gumanitar fanlar” kafedrasi fan: ―falsafa‖ ma’ruzachi: m.l.sharipov 2-mavzu: sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli reja 1. qadimgi hindiston va xitoydagi falsafiy maktablar va ta‘limotlar. 2. markaziy osiyo hududidagi qadimgi falsafiy fikrlar. zardushtiylik, moniylik va mazdakchilik ta‘limotlari. 3. sharq uyg‘onish davrlari va ularning jahon ilm-fani taraqqiyotidagi o‗rni. 4. tasavvuf ta‘limoti va uning tariqatlari. 5. turkistonda xvi va xix asrlardagi falsafiy tafakkur taraqqiyoti. 6. jadidchilik harakati va uning milliy taraqqiyotdagi ahamiyati. «qadimgi sharq» tushunchasi eramizdan avvalgi vi-iv ming ...

This file contains 55 pages in PDF format (5,6 MB). To download "sharq falsafasining mohiyati va ijtimoiy taraqqiyotdagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: sharq falsafasining mohiyati va… PDF 55 pages Free download Telegram